Trợ giúp viên pháp lý đồng hành vì quyền lợi của bà con dân tộc thiểu số
Hiện nay, số lượng người đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được tiếp cận với hoạt động trợ giúp pháp lý còn thấp. Một trong những nguyên nhân chính là do bà con chưa nắm rõ ràng, cụ thể về chính sách này.

Ông Đặng Văn Đương, Phó Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Thanh Hóa tuyên truyền, tập huấn về Luật Trợ giúp pháp lý. Ảnh: PHÚC KHANG
Đồng hành của trợ giúp viên pháp lý
Chia sẻ một tình huống liên quan đến hoạt động trợ giúp pháp lý đối với người đồng bào dân tộc thiểu số tại Thanh Hóa, đại diện của Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Thanh Hóa cho biết, có 2 hộ tranh chấp đất đai và tài sản trên đất. Khi Trung tâm Trợ giúp pháp lý tư vấn cho 2 bên thương lượng để người này bán lại tài sản hoặc bán lại đất đang có tranh chấp đó cho người kia thì cả hai bên đều không đồng ý. Vấn đề khó xác định là khi cơ quan có thẩm quyền thực hiện giao đất thì có xác minh tài sản trên đất đó là của ai hay không. Điều này rất khó và trên thực tế người có tài sản/có đất cũng không có vi phạm pháp luật… Lúc này, trợ giúp viên pháp lý vẫn phải tiếp tục vào cuộc, phân tích và vận dụng quy định phù hợp để hai bên nhìn nhận thấy vấn đề, cùng tập trung giải quyết, tháo gỡ vướng mắc phát sinh...
Để nâng cao mức độ hiểu biết và vận dụng chính sách cho bà con dân tộc thiểu số và miền núi, theo ông Đặng Văn Đương, Phó Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Thanh Hóa, hàng năm, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước đã lập kế hoạch triển khai công tác tuyên truyền chính sách trợ giúp pháp lý về tận cơ sở.
Từ trước ngày 01/7/2016, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Thanh Hóa có 6 chi nhánh. Sau khi thực hiện sắp xếp, tinh gọn các tổ chức bên trong của Nhà nước thì hiện Trung tâm Trợ giúp pháp lý của tỉnh ngoài trụ sở chính đặt tại khu vực trung tâm thì chỉ còn 01 chi nhánh đặt tại Ngọc Lặc. Số người làm công tác trợ giúp pháp lý, trực tiếp thực hiện các hoạt động trợ giúp pháp lý của tỉnh chỉ có 27 trợ giúp viên, thực hiện nhiệm vụ trên địa bàn 166 xã của tỉnh Thanh Hóa hiện nay.
Đặc thù của tỉnh Thanh Hóa là diện tích rộng, dân số đông và giao thông, đường xá đi lại cũng khó khăn hơn so với nhiều tỉnh khác. Với số lượng trợ giúp viên pháp lý ít như vậy, việc đảm bảo hỗ trợ được cho các đối tượng trên địa bàn tỉnh có nhu cầu trợ giúp pháp lý khi có vướng mắc phát sinh thực sự rất khó khăn - ông Đặng Văn Đương cho biết.
Song, tính đến thời điềm này, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Thanh Hóa đã thụ lý gần 1.000 vụ việc, như vậy là hỗ trợ cho gần 1.000 trường hợp khi có vướng mắc phát sinh. Tuy nhiên, theo thống kê của Tòa án tỉnh, số người có nhu cầu trợ giúp pháp lý còn rất nhiều.

Tuyên truyền, phổ biến cho các cán bộ cấp cơ sở xã, thôn/bản, chi hội, đoàn thể… vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Thanh Hóa về một số điểm mới của Luật Trợ giúp pháp lý. Ảnh: QUỲNH ANH
Liên tục mở rộng đối tượng được trợ giúp pháp lý
Theo quy định của pháp luật hiện hành, Luật Trợ giúp pháp lý đã được Quốc hội khóa XIV thông qua ngày 20/6/2017 và có hiệu lực từ ngày 01/01/2018, gồm 08 chương, 48 điều. Trong đó, Điều 7 của Luật quy định người được trợ giúp pháp lý gồm: người có công với cách mạng; người nghèo; trẻ em; người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng đặc biệt khó khăn; người bị buộc tội từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi; người bị buộc tội thuộc hộ cận nghèo; người thuộc các trường hợp khó khăn về tài chính.
Nhưng từ ngày 01/01/2027, những quy định về trợ giúp pháp lý được sửa đổi, bổ sung thêm nhiều điều mới - ông Đặng Văn Đương cho biết. Cụ thể, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý (số 05/2026/QH16) ngày 23/04/2026, có hiệu lực từ 01/01/2027 và được hướng dẫn bởi Nghị định 409/2026/NĐ-CP.
Luật sửa đổi, bổ sung đã mở rộng 14 nhóm đối tượng thụ hưởng. Điểm mới nổi bật là Luật sửa đổi, bổ sung mở rộng 14 nhóm đối tượng thụ hưởng. Hỗ trợ mọi lĩnh vực cho hộ cận nghèo; bổ sung lao động thu nhập thấp, người gặp thiên tai, hỏa hoạn, nạn nhân bồi thường nhà nước; bỏ điều kiện tài chính cho người khuyết tật, nạn nhân chất độc da cam và dân tộc rất ít người; tăng quyền lợi cho người từ 16 đến dưới 18 tuổi và nạn nhân mua bán người. Đồng thời, cải tiến hoạt động và nhân lực. Luật hóa việc trực trợ giúp tại Tòa án và cơ quan điều tra; bỏ giới hạn địa bàn và tăng quyền đại diện ngoài tố tụng cho cộng tác viên; đẩy mạnh chuyển đổi số và phối hợp liên ngành
Tuyên truyền, phổ biến cho các cán bộ cấp cơ sở xã, thôn/bản, chi hội, đoàn thể… vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Thanh Hóa về một số điểm mới của Luật, ông Đặng Văn Đương cho biết, đây là nội dung thu hút nhiều quan tâm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân và đây cũng là vấn đề mà các đại biểu Quốc hội thảo luận nhiều nhất trong quá trình sửa đổi Luật.
Trải qua nhiều vòng lấy ý kiến, tiếp thu, chỉnh lý ý kiến của các đại biểu Quốc hội, cùng với ý kiến của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan, Luật cho thấy phương pháp cốt lõi trong việc xác định diện người được trợ giúp pháp lý phải dựa trên các nguyên tắc, tiêu chí rõ ràng, phù hợp với đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật hiện hành và điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước; đồng thời, đảm bảo tính khả thi trong quá trình thực hiện của tổ chức.
Theo đó, quy định về người được trợ giúp pháp lý trong Luật tiếp tục kế thừa các nội dung còn phù hợp của Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 nhằm bảo đảm tốt hơn quyền được trợ giúp pháp lý của những người dễ bị tổn thương trong xã hội. Bên cạnh đó, việc xác định người được trợ giúp pháp lý cũng dựa trên các chính sách xã hội cơ bản (chính sách giảm nghèo, chính sách ưu người có công, chính sách dân tộc...) và điều kiện của đất nước. Luật quy định rõ từng nhóm đối tượng với những tiêu chí cụ thể để đảm bảo tính minh bạch và mang lại lợi ích cho việc áp dụng pháp luật./.

