Trọn nghĩa, vẹn tình đưa đồng đội trở về quê hương

Lời hẹn sau chiến tranh

Cuối tháng Bảy, chúng tôi gặp Đại tá Nguyễn Thanh Xuân, Ủy viên Ban chấp hành Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam, Chủ tịch Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Bắc Ninh, cùng các hội viên đang chuẩn bị những phần quà đến thăm Mẹ Việt Nam Anh hùng và thân nhân liệt sĩ ở xã Ngọc Thiện.

Những phần quà được xếp ngay ngắn lên xe, người kiểm lại danh sách, người gọi điện trao đổi với địa phương. Không khí khẩn trương nhưng ấm áp như một cuộc trở về của những người thân.

Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh cùng gia đình đưa Liệt sĩ Nguyễn Năng Điền về quê hương.

Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ nhưng những gương mặt đồng đội từng cùng nhau hành quân, chiến đấu vẫn hiện lên nguyên vẹn trong tâm trí. Đối với những người lính năm xưa, tháng Bảy không chỉ nhớ Ngày Thương binh - Liệt sĩ mà còn đánh thức ký ức về những đồng đội đã nằm lại nơi chiến trường. Vì thế, ngoài các hoạt động tri ân, họ vẫn âm thầm nối tiếp những chuyến đi tìm đồng đội.

Ông Nguyễn Thanh Xuân chậm rãi kể về lời dặn của một người đồng đội trước lúc hy sinh: "Người sống phải đưa người chết về với gia đình nhé". Câu nói ấy trở thành lời hẹn theo ông suốt cuộc đời, là động lực để các cựu chiến binh thành lập Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Bắc Ninh.

Được thành lập ngày 17/10/2017, đến nay hội có gần 100 hội viên, đa số là cựu chiến binh, cựu thanh niên xung phong. Không chỉ tổ chức các hoạt động tri ân vào dịp 27/7, hội thường xuyên thăm hỏi Mẹ Việt Nam Anh hùng, gia đình liệt sĩ, người có công; đồng hành cùng thân nhân liệt sĩ trên hành trình tìm kiếm thông tin về người thân. Phía sau những chuyến đi nghĩa tình ấy là biết bao ngày tháng lặng lẽ lần tìm từng đầu mối. Có hồ sơ chỉ còn vài dòng thông tin, có địa danh chiến trường đã thay đổi, có nhân chứng tuổi đã cao... nhưng với những người trong hội, chừng nào còn hy vọng thì hành trình ấy vẫn chưa dừng lại.

Nhịp cầu nối những cuộc đoàn viên

Gần 20 năm gắn bó với công việc tìm kiếm liệt sĩ, bà Chu Thị Hòa, Ủy viên Ban Chấp hành, Trưởng Ban Chính sách Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Bắc Ninh đã cùng đồng đội đi đến nhiều địa phương từ Tây Ninh, Quảng Trị đến khu vực Tây Nguyên, các nghĩa trang Trường Sơn để tìm kiếm thông tin liệt sĩ. Mỗi trường hợp là một hành trình đòi hỏi sự kiên trì đối chiếu hồ sơ, gặp gỡ nhân chứng và khảo sát thực địa. Để nâng cao hiệu quả tìm kiếm, Hội đổi mới phương pháp, bên cạnh việc khai thác hồ sơ lưu trữ, gặp gỡ nhân chứng, hội đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số, sử dụng mạng xã hội để chia sẻ thông tin về liệt sĩ, kết nối thân nhân và những người biết thông tin liên quan.

Từ khi thành lập đến nay, Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh đã hỗ trợ đưa 19 hài cốt liệt sĩ trở về quê hương, đồng thời xác minh, đính chính thông tin cho 5 liệt sĩ.

Hội cũng duy trì phối hợp chặt chẽ với Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam, Văn phòng Cơ quan đại diện phía Nam và Hội hỗ trợ gia đình liệt sĩ các tỉnh, thành phố trong cả nước nhằm trao đổi hồ sơ, xác minh thông tin, hỗ trợ tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ. Nhờ sự phối hợp ấy, nhiều cuộc tìm kiếm tưởng như đã rơi vào bế tắc lại có thêm hy vọng.

Một trong những cuộc trở về nhiều xúc động là trường hợp liệt sĩ Nguyễn Năng Điền, sinh năm 1950, quê xã Bảo Đài, huyện Lục Nam, tỉnh Hà Bắc (cũ), nay là xã Bảo Đài, tỉnh Bắc Ninh, hy sinh tại chiến trường Tây Ninh năm 1972. Từ những thông tin ít ỏi còn lưu trong hồ sơ, Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Bắc Ninh đã phối hợp với Văn phòng Cơ quan đại diện phía Nam của Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam kiên trì rà soát, kết nối thông tin và tìm được thân nhân liệt sĩ. Cuối tháng Sáu vừa qua, sau 53 năm nằm lại nơi chiến trường, hài cốt liệt sĩ được các thành viên của Hội trực tiếp đưa về quê hương. Trong không khí trang nghiêm của lễ đón, thân nhân liệt sĩ xúc động chia sẻ, gia đình gần như đã hết hy vọng. Các bác trong Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh đã kiên trì tìm kiếm, xác minh từng thông tin. Ân tình ấy, gia đình luôn ghi nhớ.

Theo bà Bùi Thị Chuyền, Chủ tịch Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ phường Bắc Giang, niềm vui lớn nhất của những người làm công tác hỗ trợ gia đình liệt sĩ là khi một phần mộ chưa biết thông tin được gọi đúng tên, một gia đình khép lại hành trình chờ đợi hàng chục năm. "Phường hiện còn 484 liệt sĩ chưa rõ thông tin nên mỗi hội viên đều tích cực tìm kiếm nhân chứng, manh mối qua nhiều kênh thông tin để từ đó có thể xác định chính xác danh tính liệt sĩ và hỗ trợ đưa các anh về với gia đình, người thân", bà Chuyền chia sẻ.

Những việc làm ấy đang góp phần đồng hành cùng Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ của tỉnh. Từ khi thành lập đến nay, Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Bắc Ninh đã hỗ trợ đưa 19 hài cốt liệt sĩ trở về quê hương, đồng thời xác minh, đính chính thông tin cho 5 liệt sĩ. Những việc làm ý nghĩa này không chỉ phản ánh kết quả hoạt động mà còn minh chứng cho sự bền bỉ, nghĩa tình của những cựu chiến binh vẫn đi tiếp hành trình tri ân.

Chủ tịch Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Bắc Ninh, Đại tá Nguyễn Thanh Xuân cho biết thêm, mỗi phần mộ được xác định đúng tên tuổi không chỉ giúp hoàn thiện dữ liệu lịch sử mà còn mang lại niềm an ủi cho các gia đình liệt sĩ. Bởi vậy từ những tập hồ sơ cũ, những nhân chứng, đầu mối mới luôn mang lại niềm tin giúp các hội viên nỗ lực để mỗi người con đã hy sinh được trở về với gia đình, quê hương.