'Trụ cột' thúc đẩy công nghiệp phát triển

Hệ thống các khu, cụm công nghiệp được đầu tư phát triển đồng bộ, hiện đại, tạo động lực quan trọng thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa trên địa bàn tỉnh.

Mở rộng không gian, gia tăng sức hút

Theo nội dung Phương án phát triển khu công nghiệp (KCN), cụm công nghiệp (CCN) tỉnh Thái Nguyên thời kỳ 2021-2030 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, trên địa bàn tỉnh sau sắp xếp theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 có 68 CCN với tổng diện tích trên 2.743ha. Quy mô này thể hiện tầm nhìn dài hạn trong tổ chức không gian công nghiệp, đồng thời tạo dư địa lớn để thu hút các dự án đầu tư mới, đặc biệt là những dự án có công nghệ tiên tiến, thân thiện với môi trường và đóng góp lớn cho ngân sách.

Đến nay, toàn tỉnh đã thành lập 40/68 KCN, CCN, với tổng diện tích khoảng 1.590ha. Tổng vốn đăng ký đầu tư vào hạ tầng đạt gần 16.700 tỷ đồng, lũy kế vốn thực hiện giải phóng mặt bằng và xây dựng hạ tầng ước gần 5.000 tỷ đồng (tính đến cuối tháng 10-2025). Những kết quả này phản ánh tiến độ triển khai quy hoạch được đẩy nhanh, môi trường đầu tư tiếp tục được củng cố, tạo niềm tin cho cộng đồng doanh nghiệp.

Đến nay, toàn tỉnh đã thành lập 40/68 KCN, CCN theo quy hoạch, với tổng diện tích khoảng 1.590ha; tổng vốn đăng ký đầu tư hạ tầng đạt gần 16.700 tỷ đồng.

Tuy vậy, còn 28 CCN trong quy hoạch chưa được đầu tư, thành lập. Đây là khoảng trống cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, nhất là về lựa chọn nhà đầu tư hạ tầng, cơ chế hỗ trợ giải phóng mặt bằng và đầu tư kết cấu hạ tầng kỹ thuật, qua đó khai thác hiệu quả quỹ đất công nghiệp trong thời gian tới.

Tỉnh cũng đang rà soát, điều chỉnh phương án phát triển CCN phù hợp tình hình sau sắp xếp địa giới hành chính, trong đó có việc bổ sung, điều chỉnh tại khu vực tỉnh Bắc Kạn (cũ). Việc điều chỉnh góp phần tối ưu sử dụng đất, hạn chế chồng lấn quy hoạch, đồng thời mở ra không gian phát triển mới gắn với các trục giao thông liên vùng, tạo điều kiện để các dự án triển khai đúng tiến độ, phù hợp định hướng phát triển đến năm 2030, tầm nhìn 2050.

Việc đầu tư phát triển các KCN, CCN vừa đáp ứng yêu cầu thu hút đầu tư trước mắt vừa tạo nền tảng chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh và cải thiện đời sống người dân trên địa bàn tỉnh.

Theo Tờ trình số 24/TTr-UBND tháng 1-2026, tỉnh đề xuất đưa ra khỏi quy hoạch 2 KCN phía Bắc gồm Bạch Thông và Chợ Mới 1 do không còn phù hợp, phần lớn diện tích nằm trong phạm vi hai hồ chứa nước cắt lũ thượng lưu sông Cầu là Cẩm Giàng và Văn Lăng. Việc điều chỉnh này cho thấy tư duy phát triển linh hoạt, ưu tiên hiệu quả sử dụng đất và bảo đảm an toàn lâu dài.

Song song với đó, tỉnh quy hoạch bổ sung 20 khu, CCN mới tại khu vực phía Nam với tổng diện tích trên 8.433ha. Nổi bật là các tổ hợp KCN - đô thị - dịch vụ Trại Cau, Thành Công cùng các KCN dọc tuyến Vành đai 5 và cao tốc Thái Nguyên - Lạng Sơn. Các dự án này được kỳ vọng tạo cực tăng trưởng mới, thúc đẩy liên kết giữa công nghiệp, đô thị và dịch vụ, hình thành các chuỗi giá trị sản xuất hoàn chỉnh.

Từ quy hoạch đến tổ chức thực hiện, Thái Nguyên thể hiện rõ quyết tâm tạo quỹ đất sạch, nâng sức hút đầu tư, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Ảnh: T.L

Hệ thống các khu, CCN đang dần mở rộng theo trục cao tốc Thái Nguyên - Lạng Sơn ở phía Đông, đồng thời hình thành liên kết với Phú Thọ và Bắc Ninh. Không gian phát triển công nghiệp mang tính liên vùng từng bước rõ nét, tạo động lực lan tỏa, góp phần nâng cao vị thế của Thái Nguyên trong chuỗi cung ứng khu vực.

Những tháng đầu năm 2026, nhu cầu thuê đất công nghiệp tiếp tục gia tăng nhanh, kéo theo áp lực lớn đối với công tác giải phóng mặt bằng. Quỹ đất sạch trở thành yếu tố có tính quyết định đối với khả năng thu hút đầu tư. Mặt bằng được bàn giao kịp thời giúp nhà đầu tư rút ngắn thời gian triển khai, giảm chi phí cơ hội, sớm đưa dự án vào hoạt động, qua đó tạo việc làm, tăng thu ngân sách và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Gỡ vướng về mặt bằng, tạo nền tảng tăng trưởng

Các địa phương trong tỉnh tập trung đẩy mạnh giải phóng mặt bằng, tạo điều kiện để nhà đầu tư sớm hoàn thiện hạ tầng các khu, CCN.

Giải phóng mặt bằng được xác định là khâu then chốt, có ý nghĩa quyết định tiến độ triển khai các dự án. Tỉnh tập trung chỉ đạo các địa phương, đơn vị liên quan phối hợp chặt chẽ, tăng cường đối thoại, tháo gỡ kịp thời những khó khăn phát sinh, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Tại xã Phú Bình, Công ty CP Đầu tư xây dựng hạ tầng Phú Bình đang triển khai 2 CCN là Tân Đức và Lương Phú - Tân Đức với tổng diện tích gần 150ha. Nhờ sự phối hợp hiệu quả giữa chính quyền và doanh nghiệp, tiến độ giải phóng mặt bằng đạt kết quả tích cực. Riêng CCN Lương Phú - Tân Đức đã hoàn thành hơn 80% khối lượng, thu hút 4 nhà đầu tư thứ cấp đăng ký triển khai dự án, tạo tiền đề hình thành các khu sản xuất mới.

Bà Vũ Thị Chinh, đại diện Công ty CP Đầu tư hạ tầng Phú Bình, cho biết: Quỹ đất sạch giúp rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị đầu tư, đồng thời tạo lợi thế rõ rệt trong thu hút doanh nghiệp sản xuất. Đây cũng là yếu tố quan trọng nâng cao hiệu quả sử dụng hạ tầng công nghiệp, tránh tình trạng đất chờ dự án kéo dài.

Sản xuất hàng may mặc xuất khẩu tại Nhà máy TNG Việt Thái (CCN Sơn Cẩm).

Không chỉ tập trung vào các dự án mới, tỉnh cũng đặc biệt quan tâm tháo gỡ khó khăn cho những dự án kéo dài nhiều năm. Điển hình như CCN Bá Xuyên - dự án từng đình trệ trong thời gian dài - hiện đã giải phóng được gần 30 ha trên tổng diện tích gần 50ha. Phần diện tích còn lại dự kiến hoàn thành trong tháng 4-2026, mở ra khả năng tái khởi động dự án, tận dụng hiệu quả quỹ đất đã được quy hoạch.

Tương tự, CCN Điềm Thụy do Công ty CP Đầu tư và phát triển Quốc tế Việt Á làm chủ đầu tư cũng từng bước vượt qua khó khăn về mặt bằng. Dự án có diện tích 44ha, trong đó cần giải phóng hơn 36ha. Giai đoạn 1 đã hoàn thành hạ tầng kỹ thuật và xây dựng khu tái định cư với 81 lô đất, góp phần ổn định đời sống người dân, tạo sự đồng thuận trong triển khai dự án.

Đáng chú ý, CCN Quảng Chu với tổng diện tích 98ha, khởi công từ tháng 10-2024, sau hơn một năm triển khai đã cơ bản hoàn thiện hạ tầng. Chủ đầu tư thu hút 4 nhà máy đi vào hoạt động, 19 đơn vị đăng ký thuê đất, tỷ lệ lấp đầy đạt trên 80% diện tích. Kết quả này cho thấy hiệu quả rõ nét từ việc chuẩn bị mặt bằng đồng bộ, tổ chức thực hiện quyết liệt, tạo niềm tin cho các nhà đầu tư tiếp theo.

Ông Trần Quang Thạch, đại diện Ban Quản lý Dự án CCN Quảng Chu, cho biết: Đơn vị đang tích cực hoàn thiện hạ tầng để tạo điều kiện cho doanh nghiệp sớm đi vào hoạt động. Khi vận hành đồng bộ, CCN dự kiến tạo việc làm cho khoảng 10.000 lao động, góp phần nâng cao thu nhập và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

CCN Quảng Chu đã thu hút các doanh nghiệp vào sản xuất, tỷ lệ lấp đầy đạt trên 80% trong tổng diện tích. Ảnh: T.L

Phát triển các khu, CCN không chỉ nhằm thu hút đầu tư trước mắt mà còn mang ý nghĩa chiến lược trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp, nâng cao năng lực cạnh tranh và cải thiện đời sống người dân. Khi quỹ đất sạch được tạo lập, các dự án có điều kiện triển khai nhanh, phát huy hiệu quả sớm, tạo thêm việc làm, thúc đẩy chuyển dịch lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ.

Thời gian tới, tỉnh tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng quy hoạch, tăng cường phối hợp giữa các cấp, ngành trong tổ chức thực hiện. Đồng thời, chú trọng phát triển hạ tầng đồng bộ gắn với bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên đất và bảo đảm an sinh xã hội, hướng tới phát triển công nghiệp theo hướng bền vững.

Với những bước đi bài bản, quyết liệt, Thái Nguyên đang củng cố vị thế trong thu hút đầu tư công nghiệp, hướng tới mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 10,5%/năm giai đoạn 2026-2030, phấn đấu trở thành trung tâm công nghiệp hiện đại, đạt mức thu nhập trung bình cao trước năm 2030 theo mục tiêu đã được đề ra trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030.