Trưng dụng tài sản lúc khẩn cấp: Chủ tịch xã có quyền thế nào?

Chủ tịch cấp xã cần được trao đủ thẩm quyền

Sáng 3/10, thảo luận về dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi), các đại biểu quan tâm đến quy định về thẩm quyền quyết định trưng mua tài sản của Chủ tịch UBND cấp xã (Điều 17).

Theo dự thảo, Chủ tịch UBND cấp xã được quyền quyết định trưng mua tài sản thuộc địa bàn quản lý để phục vụ trực tiếp công tác phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn, với điều kiện cấp trung ương, cấp tỉnh không trực tiếp tiếp cận hoặc chưa trực tiếp tiếp cận địa bàn.

Đại biểu Hoàng Quốc Khánh. Ảnh: Như Ý

Thống nhất với việc giao thẩm quyền cho chủ tịch UBND cấp xã, tuy nhiên, đại biểu Hoàng Quốc Khánh (Lai Châu) cho rằng, quy định kèm theo điều kiện nêu trên còn chưa rõ ràng, khó áp dụng trong thực tiễn và có thể hạn chế tính chủ động của chính quyền cơ sở. Vì vậy, ông đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bỏ điều kiện này.

Theo ông, khi xảy ra thiên tai, giao thông bị chia cắt nhưng thông tin liên lạc vẫn thông suốt, cấp tỉnh có thể chỉ đạo, điều hành từ xa. Trường hợp này có được coi là đã tiếp cận địa bàn hay không? Nếu không quy định rõ, chủ tịch UBND cấp xã sẽ gặp khó khăn trong việc xác định thời điểm mình có thẩm quyền quyết định trưng mua tài sản.

Mặt khác, trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cấp xã là cấp chính quyền trực tiếp quản lý địa bàn, gần dân, sát dân và thường là lực lượng đầu tiên xử lý các tình huống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn.

“Phương châm "4 tại chỗ" đòi hỏi phải có chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện, vật tư tại chỗ và hậu cần tại chỗ. Để thực hiện tốt phương châm này, người đứng đầu chính quyền cơ sở cần được trao đủ thẩm quyền để chủ động huy động các nguồn lực khi cần thiết”, ông Khánh nói.

Cùng mối quan tâm, đại biểu Đào Chí Nghĩa (Cần Thơ) cho rằng, đối với cấp xã, cần làm rõ cơ chế xử lý trong trường hợp cấp tỉnh hoặc cơ quan trung ương đã tiếp cận địa bàn nhưng chưa thể kịp thời đưa ra quyết định giải quyết, trong khi yêu cầu cứu nạn, cứu hộ, phòng, chống thiên tai, dịch bệnh không cho phép trì hoãn.

“Việc xác định thẩm quyền của cấp xã cần gắn với tính cấp bách của tình huống, phạm vi tài sản và địa bàn quản lý; đồng thời phải quy định rõ trách nhiệm báo cáo ngay, phối hợp kiểm tra, giám sát sau khi ban hành quyết định”, ông nói.

Quyền về tài sản phải luôn được bảo vệ

Đại biểu Quốc hội Ngô Nam Cường (Nghệ An) nêu thực tiễn công tác phòng, chống thiên tai, ứng phó sự cố, thảm họa cho thấy, đây là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn dân, trong đó lực lượng quân đội, công an, dân quân tự vệ cùng các lực lượng xung kích, chuyên nhiệm giữ vai trò nòng cốt. Điều này đòi hỏi phải chủ động chuẩn bị và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tại địa bàn, đồng thời kết hợp với lực lượng chi viện từ bên ngoài.

Đại biểu Quốc hội Ngô Nam Cường. Ảnh: Như Ý

Tuy nhiên, theo đại biểu, trong những tình huống xảy ra sạt lở, chia cắt giao thông, mất điện và cô lập thông tin liên lạc, công tác cứu hộ, cứu nạn không thể chờ đến khi giao thông và thông tin liên lạc được khôi phục mới triển khai.

Đặc biệt, tại các xã miền Tây Bắc Trung Bộ, khi một địa bàn bị cô lập, nhu cầu sử dụng ngay các phương tiện sẵn có tại chỗ như máy xúc, xe tải là rất cấp thiết. Trong khi đó, lực lượng cứu hộ tại chỗ có đủ nhân lực và người có chuyên môn để vận hành phương tiện, nhưng chủ sở hữu hoặc người quản lý tài sản đã sơ tán, không thể liên lạc và không có mặt để trực tiếp bàn giao tài sản.

Từ thực tế trên, ông đề nghị chỉnh lý khoản 2 Điều 24 theo hướng: Trong tình huống thực sự cấp bách, khi đã có quyết định trưng dụng theo quy định của luật, cho phép tổ chức tiếp nhận và sử dụng tài sản mà không phải chờ chủ sở hữu hoặc người quản lý trực tiếp bàn giao.

“Trong tình huống khẩn cấp, để bảo đảm an toàn tính mạng của người dân, thủ tục có thể linh hoạt, nhưng thẩm quyền phải rõ ràng, trách nhiệm phải được xác định cụ thể và quyền về tài sản của người dân, doanh nghiệp phải luôn được bảo vệ trong mọi tình huống”, ông Cường nêu quan điểm.