Trùng hợp, hàng loạt hiện tượng thiên văn kỳ thú diễn ra cùng lúc vào ngày mai

Nhật thực toàn phần ngày mai (12/8)

Theo Hội Thiên văn Hà Nội (HAS), nhật thực toàn phần diễn ra vào đêm 12, rạng sáng 13/8 (giờ Hà Nội), nhưng Việt Nam hoàn toàn nằm ngoài vùng quan sát được lần nhật thực này. Trong khi đó, nhiều nơi ở châu Âu sẽ chìm vào bóng tối trong thời gian ngắn khi lục địa này trải qua kỳ nhật thực toàn phần đầu tiên sau gần 3 thập kỷ (từ năm 1999).

Ngày mai sẽ diễn ra hiện tượng nhật thực toàn phần. Ảnh: Chat GPT

Những nơi nằm trên đường đi của vùng toàn phần sẽ chìm trong bóng tối. Vùng dải này rộng từ 100 đến 200 km trên bề mặt Trái Đất nơi bóng tối của Mặt Trăng quét qua, biến ban ngày thành chạng vạng khi Mặt Trăng che khuất hoàn toàn Mặt Trời. Cụ thể, người dân ở miền bắc nước Nga, Greenland, Iceland, Tây Ban Nha và một góc nhỏ của Bồ Đào Nha sẽ có cơ hội chiêm ngưỡng nhật thực toàn phần. Anh và Ireland sẽ trải qua nhật thực một phần lớn, khi Mặt Trăng che khuất từ 90% đến 96% Mặt Trời, tạo ra hiệu ứng hoàng hôn sâu thay vì bóng tối hoàn toàn. Trong khi đó, người dân ở miền bắc nước Mỹ từ Alaska đến Bắc Carolina sẽ thấy nhật thực một phần.

Nhật thực toàn phần xảy ra khi Mặt Trăng ở giữa Trái Đất và Mặt Trời, tạm thời che khuất bề mặt Mặt Trời khỏi tầm nhìn từ mặt đất. Điều này tạo ra một đĩa đen trên bầu trời, bao quanh bởi quầng sáng mờ từ tầng khí quyển phía ngoài của Mặt Trời gọi là vành nhật hoa. Mặt Trăng nhỏ hơn Mặt Trời khoảng 400 lần, nhưng nó cũng gần Trái Đất hơn khoảng 400 lần, khiến cả hai trông như cùng kích thước trên bầu trời. Để xảy ra nhật thực toàn phần, Mặt Trời, Mặt Trăng và Trái Đất phải thẳng hàng hoàn hảo trong không gian.

Bóng của Mặt Trăng do sự thẳng hàng này gây ra có một phần bên trong gọi là umbra. Những người dưới umbra, nơi mà nó vẽ ra một đường đi tương đối hẹp trên Trái Đất, sẽ trải nghiệm toàn phần. Những người dưới penumbra (vùng nửa tối), hoặc phần ngoài của bóng Mặt Trăng, sẽ thấy một phần nhật thực, trong đó Mặt Trăng chỉ che khuất một phần bề mặt Mặt Trời.

Sự kiện hôm 12/8 sẽ bắt đầu với nhật thực một phần kéo dài khoảng một giờ. Mặt Trăng sẽ đè lên phần rìa của Mặt Trời và từ từ che khuất dần bề mặt của nó. Tiếp theo là pha toàn phần diễn ra trong thời gian ngắn. Sau đó, Mặt Trời ló ra khỏi Mặt Trăng. Tổng cộng, các pha của nhật thực kéo dài khoảng hai giờ.

Hàng loạt hiện tượng thiên văn kỳ thú cùng xuất hiện

HAS cũng cho biết, ngày 12- 13/8 là khoảng thời gian tuyệt vời để săn tìm và chụp ảnh Dải Ngân Hà. cụ thể, khoảng thời gian quanh Trăng mới xảy ra vào ngày 13/8 là một trong những thời điểm đáng mong chờ nhất đối với người yêu thiên văn và nhiếp ảnh đêm. Khi Mặt Trăng gần như không xuất hiện trên bầu trời đêm, ánh sáng từ nó không làm nền trời bị sáng lên, giúp những vùng sao mờ và cấu trúc bụi tối của Dải Ngân Hà hiện lên rõ ràng hơn.

Đặc biệt, vào những đêm mùa hè ở Bắc Bán Cầu, vùng trung tâm Dải Ngân Hà nằm ở vị trí thuận lợi để quan sát vào buổi tối và đầu đêm. Đây cũng chính là khu vực giàu sao, tinh vân và các đám mây bụi nhất trên bầu trời mà các nhiếp ảnh gia thiên văn luôn muốn ghi lại.

Đêm 12 - rạng sáng 13/8, mưa sao băng Perseids đạt cực đại. Trong điều kiện lý tưởng, khoảng 80 sao băng mỗi giờ có thể xuất hiện trên khắp bầu trời. Hãy thử tưởng tượng một khung hình có Dải Ngân Hà vắt ngang bầu trời, phía dưới là đường chân trời tối, còn một vệt Perseid bất ngờ xé ngang qua khung hình. Đó chính là kiểu khoảnh khắc mà bạn có thể phải chờ cả năm mới gặp lại.

Nếu muốn chụp Dải Ngân Hà trong đêm này, hãy tìm một địa điểm càng xa ánh sáng đô thị càng tốt, chọn nơi có tầm nhìn rộng và ít vật cản, sử dụng tripod chắc chắn. Chụp với khẩu độ lớn, ISO phù hợp và thời gian phơi sáng đủ dài. Tắt các nguồn sáng không cần thiết và hạn chế ánh sáng từ điện thoại. Quan trọng nhất: hãy kiên nhẫn - đôi khi để có một khung hình đẹp cần bỏ ra rất nhiều thời gian.

HAS cho biết, trước bình minh ngày 13/8, bầu trời còn có một hiện tượng đáng chú ý khác: 6 hành tinh cùng xuất hiện trong một vùng trời.

Sao Mộc, Sao Thủy, Sao Hỏa, Sao Thiên Vương, Sao Thổ và Sao Hải Vương sẽ nằm trong một vùng rộng dọc theo mặt phẳng hoàng đạo – mặt phẳng gần với quỹ đạo chuyển động của các hành tinh quanh Mặt Trời. Từ Trái Đất, chúng có thể tạo cảm giác như đang cùng nhau xếp thành một hàng dài trên bầu trời, tạo nên một "cuộc diễu hành" hành tinh đặc biệt.

Tuy nhiên, các hành tinh không thực sự xếp hàng cạnh nhau trong không gian. Mỗi hành tinh vẫn đang chuyển động trên quỹ đạo riêng quanh Mặt Trời và nằm ở những khoảng cách rất khác nhau. Khoảng cách giữa chúng có thể lên tới hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ kilomet.

Sở dĩ chúng ta có cảm giác các hành tinh đang tụ hội là do hiệu ứng góc nhìn từ Trái Đất. Khi nhìn lên bầu trời, vị trí của các hành tinh được chiếu lên nền trời theo cùng một hướng tương đối, khiến chúng trông như nằm gần nhau trên một đường thẳng.

Nói cách khác, đây không phải là một "hàng hành tinh" thực sự trong không gian, mà là một bức tranh đặc biệt được tạo nên từ góc nhìn của Trái Đất. Sáu hành tinh vẫn ở những vị trí rất xa nhau, nhưng vào cùng thời điểm, chúng tạo nên một cảnh tượng thú vị trên bầu trời trước bình minh.