Trung Quốc cảnh báo đáp trả mạnh mẽ nếu Mỹ tiếp tục siết nhập khẩu robot

Máy biến tần điện dùng kết nối chuyển đổi điện năng từ hệ thống điện mặt trời là một trong hai sản phẩm bị Nhà Trắng hạn chế nhập từ Trung Quốc. Ảnh: Sohu.

Mỹ cấm nhập robot và máy biến tần, Trung Quốc tuyên bố sẽ đáp trả

Hôm 28/7, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) đã cập nhật danh sách các sản phẩm bị kiểm soát, bổ sung robot tiên tiến do nước ngoài sản xuất – bao gồm robot hình người và robot bốn chân – cùng các biến tần điện kết nối mạng (networked power inverter) dùng để chuyển đổi điện năng từ hệ thống năng lượng mặt trời.

FCC cho biết, một nhóm liên ngành do Nhà Trắng thành lập đánh giá các sản phẩm này có thể gây ra "rủi ro không thể chấp nhận được" đối với an ninh quốc gia và an toàn của người dân Mỹ, bao gồm nguy cơ tạo ra lỗ hổng trong chuỗi cung ứng, ảnh hưởng đến nền kinh tế, đe dọa an ninh quốc gia và tiềm ẩn rủi ro tấn công mạng nhằm vào các cơ sở hạ tầng trọng yếu.

Theo quy định của Mỹ, các thiết bị điện tử nước ngoài phải được FCC cấp phép mới được phép lưu hành trên thị trường. Những sản phẩm nằm trong danh sách kiểm soát sẽ không được tự động phê duyệt. Các thiết bị đã được cấp phép trước đó vẫn có thể tiếp tục lưu hành và người dùng hiện tại không bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, các mẫu sản phẩm mới phải được Bộ Quốc phòng và Bộ An ninh Nội địa Mỹ đánh giá, chỉ được cấp phép nếu được xác định không gây rủi ro an ninh.

Ngày 29/7, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh đã lên tiếng phản đối, cho rằng Mỹ đang lạm dụng khái niệm an ninh quốc gia để chèn ép doanh nghiệp Trung Quốc.

Ngày 30/7, Bộ Thương mại Trung Quốc tiếp tục ra tuyên bố trên trang web chính thức, cho rằng các biện pháp của FCC bề ngoài mang danh nghĩa “không phân biệt đối xử” nhưng thực chất lại nhằm phân biệt và chèn ép doanh nghiệp cũng như sản phẩm của Trung Quốc.

Ngày 28/7, Mỹ đưa robot hình người Trung Quốc vào danh sách sản phẩm bị kiểm soát nhập khẩu. Ảnh: AFP.

Người phát ngôn Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết trong thời gian qua, FCC đã phớt lờ các cuộc trao đổi và thiện chí kiềm chế của Bắc Kinh, liên tục ban hành và mở rộng các biện pháp hạn chế, gây tổn hại nghiêm trọng đến lợi ích thương mại chính đáng của Trung Quốc, làm xấu đi môi trường hợp tác kinh tế - thương mại Trung - Mỹ, đồng thời gây xáo trộn chuỗi cung ứng và chuỗi công nghiệp toàn cầu.

Bộ cũng chỉ trích Mỹ mở rộng quá mức khái niệm an ninh quốc gia, sử dụng quyền lực hành chính để can thiệp vào các giao dịch thương mại bình thường giữa doanh nghiệp hai nước, tiếp tục thúc đẩy xu hướng "tách rời chuỗi cung ứng".

Theo Trung Quốc, cách làm này "gây hại cho cả người khác lẫn chính mình", là biểu hiện điển hình của sự bóp méo thị trường và hành vi bắt nạt đơn phương.

Người phát ngôn Bộ Thương mại Trung Quốc “kêu gọi phía Mỹ ngay lập tức hủy bỏ các biện pháp nói trên và chấm dứt những hành động sai lầm. Nếu Mỹ vẫn tiếp tục theo đuổi các chính sách này, Trung Quốc sẽ kiên quyết thực hiện các biện pháp đáp trả để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình".

Sau khi Bộ Ngoại giao lên tiếng, Bộ Thương mại Trung Quốc ngày 30/7 có phản ứng mạnh mẽ trước động thái của phía Mỹ. Ảnh: Sina.

Trung Quốc sẽ trả đũa như thế nào?

Hiện tại, Trung Quốc chưa công bố cụ thể sẽ đáp trả bằng biện pháp nào. Trong tuyên bố sáng 30/7, Bộ Thương mại Trung Quốc chưa nêu chi tiết.

Dựa trên các vụ việc tương tự trong những năm gần đây, theo giới nghiên cứu, Trung Quốc có thể cân nhắc một hoặc kết hợp nhiều biện pháp sau:

Áp đặt hạn chế đối với doanh nghiệp Mỹ:

Thứ nhất, đưa một số công ty Mỹ vào "Danh sách thực thể không đáng tin cậy" (Unreliable Entity List).

Thứ hai, hạn chế doanh nghiệp Mỹ tham gia các dự án mua sắm công hoặc đầu tư tại Trung Quốc.

Thứ ba, tăng cường điều tra chống độc quyền hoặc an ninh mạng đối với doanh nghiệp Mỹ.

Nhiều khả năng đất hiếm - nguyên liệu chiến lược - sẽ tiếp tục được sử dụng làm vũ khí để đáp trả Mỹ. Ảnh: UDN.

Thứ tư, kiểm soát xuất khẩu nguyên liệu chiến lược. Đây là công cụ Trung Quốc sử dụng ngày càng thường xuyên, như: Hạn chế xuất khẩu đất hiếm, nam châm đất hiếm; siết xuất khẩu các vật liệu quan trọng cho sản xuất chip như gali, germani, antimon hoặc than chì; mở rộng danh mục vật liệu công nghệ cao bị kiểm soát.

Thứ năm, khởi kiện hoặc khiếu nại tại WTO. Trung Quốc có thể cho rằng các biện pháp của Mỹ mang tính phân biệt đối xử và không phù hợp với quy định thương mại quốc tế, dù hiệu quả của WTO hiện khá hạn chế.

Thứ sáu, đáp trả bằng các biện pháp tương ứng: Trung Quốc có thể xem xét siết nhập khẩu hoặc chứng nhận đối với một số thiết bị công nghệ, năng lượng hoặc viễn thông của Mỹ với lý do an ninh quốc gia.

Thay vì chỉ trả đũa, Trung Quốc nhiều khả năng sẽ tăng trợ cấp cho ngành robot và bán dẫn; mở rộng thị trường tại Đông Nam Á, Trung Đông, Mỹ Latinh và châu Phi; thúc đẩy thay thế công nghệ Mỹ bằng công nghệ nội địa.

Biện pháp nào có khả năng cao nhất?

Nếu nhìn vào các động thái của Trung Quốc từ năm 2023 đến nay, khả năng cao nhất là không trả đũa trực diện bằng thuế quan, mà tập trung vào: kiểm soát xuất khẩu các nguyên liệu hoặc công nghệ mà Trung Quốc có lợi thế; gây sức ép có chọn lọc lên một số doanh nghiệp Mỹ; đồng thời tăng hỗ trợ cho ngành robot và AI trong nước để giảm tác động từ các lệnh hạn chế của Washington.

Đây là cách Trung Quốc thường áp dụng nhằm tăng chi phí cho phía Mỹ nhưng vẫn tránh để xung đột thương mại leo thang quá nhanh, quá nóng.