Trung Quốc cảnh báo Panama khi công ty Hong Kong bị hủy hợp đồng kênh đào
Sau khi Tòa án Tối cao Panama hủy bỏ quyền vận hành hai cảng lớn tại kênh đào Panama của công ty CK Hutchison Holdings (Hong Kong), Trung Quốc đã chỉ trích phán quyết là không có cơ sở pháp lý, đồng thời cảnh báo Panama có thể phải trả cái giá nặng nề về chính trị và kinh tế.
Con tàu di chuyển qua kênh đào Panama ở Panama City, Panama. Ảnh: Getty Images/TTXVN
Theo tờ Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng của Hong Kong ngày 4/2, trong một bài bình luận đăng ngày 3/2, Văn phòng Vấn đề Hong Kong và Macau nói rằng phán quyết này là hành động tự phá hoại, gây tổn hại đến mức độ tín nhiệm của Panama và sẽ tác động sâu sắc vào môi trường kinh doanh của nước này, đồng thời làm suy yếu nghiêm trọng các quy tắc thương mại quốc tế.
Bài bình luận trên được đăng trên tài khoản WeChat của Văn phòng Vấn đề Hong Kong và Macau dưới bút danh Gang Ao Ping, nêu rõ: “Việc chính quyền Panama vẫn khăng khăng theo đuổi quyết định này bất chấp những quan ngại rộng rãi chẳng khác nào tự bắn vào chân mình”.
Bài viết tuyên bố: “Phán quyết này không có cơ sở pháp lý và phi lý về mặt lý trí, hoàn toàn vô lý. Hợp đồng nhượng quyền cảng tại kênh đào Panama liên quan đến doanh nghiệp Hong Kong đã có hiệu lực gần 30 năm kể từ khi được ký kết”.
Bài bình luận cho biết thêm rằng chính quyền Panama đã xác nhận cả trước và sau các lần gia hạn hợp đồng rằng dự án đã về cơ bản tuân thủ các điều khoản hợp đồng và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ theo hợp đồng.
Bài bình luận nhấn mạnh: “Nếu chính quyền Panama tiếp tục kiên trì con đường này và nhất định không thay đổi, họ chắc chắn sẽ phải trả cái giá nặng nề về chính trị và kinh tế”.
Công ty Cảng Panama (công ty con của Hutchison Port Holdings thuộc CK Hutchison Holdings) cho rằng phán quyết này không phù hợp với khuôn khổ pháp lý đã cho phép họ vận hành các cảng.
Đáp lại phán quyết của tòa án, tuần trước, Trung Quốc cam kết sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ quyền lợi của các doanh nghiệp Trung Quốc.
Không nêu đích danh Mỹ trong tuyên bố, phía Trung Quốc nói rằng một quốc gia nào đó đã sử dụng các thủ đoạn bắt nạt để buộc các nước khác phải tuân theo ý chí của mình và nói rằng Panama đã “tự nguyện khuất phục” trước quyền lực bá quyền.
Theo hãng tin Reuters, phán quyết của tòa án ở Panama đã hủy bỏ hợp đồng then chốt mà Công ty Cảng Panama nắm giữ từ những năm 1990 để vận hành các bến container tại cửa Thái Bình Dương và Đại Tây Dương của kênh đào Panama.
Phán quyết có thể làm gián đoạn kế hoạch bán 43 cảng tại 23 quốc gia (trị giá 23 tỷ USD) của CK Hutchison, trong đó có hai cảng tại kênh đào Panama. CK Hutchison định bán các cảng này cho một liên danh do BlackRock và Mediterranean Shipping Company dẫn đầu.
Quyết định pháp lý của Panama, với lý do vi phạm hiến pháp và những quan ngại về lợi ích công cộng, được xem là một thắng lợi cho Mỹ trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ - Trung ngày càng gay gắt về quyền kiểm soát các tuyến thương mại toàn cầu.
Phán quyết trên đã được giới chức Mỹ hoan nghênh. Ông John Moolenaar, Chủ tịch Ủy ban Tạm thời về Trung Quốc thuộc Hạ viện Mỹ, gọi đây là một chiến thắng cho nước Mỹ.
Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã kêu gọi Mỹ giành lại kênh đào Panama trước ảnh hưởng của Trung Quốc.
CK Hutchison, do tỷ phú giàu nhất Hong Kong là ông Li Ka-shing kiểm soát, hồi tháng 3/2025 đã công bố kế hoạch bán 43 cảng nói trên. Sau khi Trung Quốc chỉ trích thương vụ này, tập đoàn này cho biết vào tháng 7/2025 rằng họ đang đàm phán để đưa một nhà đầu tư chiến lược lớn của Trung Quốc vào liên danh.
Các nguồn tin cho biết nhà đầu tư Trung Quốc là COSCO và công ty này muốn có tỷ lệ sở hữu lớn, trong khi các bên còn lại muốn COSCO chỉ là cổ đông thiểu số, điểm này đã trở thành nút thắt trong các cuộc đàm phán.
Cổ phiếu của CK Hutchison đã giảm hơn 8% kể từ sau phán quyết của tòa án Panama, dù vẫn đang giao dịch ở mức cao nhất kể từ tháng 6/2021. Cổ phiếu này tăng gần 60% kể từ khi thương vụ bán cảng được công bố, khi các nhà đầu tư dự báo công ty sẽ thu về hơn 19 tỷ USD tiền mặt.
Mặc dù hai cảng ở Panama chỉ chiếm 5% lợi nhuận trước lãi vay, thuế, khấu hao và phân bổ (EBITA) của Hutchison Port Holdings (công ty chuyên khai thác cảng biển của CK Hutchison), nhưng tầm quan trọng chiến lược của hai cảng đó là rất lớn. Công ty Cảng Panama cho biết họ bảo lưu quyền khởi động các thủ tục pháp lý trong nước và quốc tế sau phán quyết trên. Các nhà phân tích nhận định không thể kháng cáo quyết định này, nhưng có thể yêu cầu làm rõ, qua đó có thể làm chậm quá trình chấm dứt hợp đồng.
Hiện chưa rõ việc mất hai cảng trên sẽ ảnh hưởng như thế nào đến thương vụ toàn cầu về các cảng của CK Hutchison, song một số nhà phân tích, trong đó có JPMorgan và Citigroup, cho rằng sẽ dễ dàng hơn để các bên đạt được thỏa thuận khi Panama không còn liên quan.
Một nguồn tin cho biết tất cả các bên vẫn đang đàm phán về việc bán các cảng của CK Hutchison. Ngoài các cảng tại Panama, những tài sản chiến lược khác trong danh mục chào bán còn có các cảng ở Rotterdam của Hà Lan, Barcelona của Tây Ban Nha, Mexico và Bahamas. Các cảng của CK Hutchison tại Trung Quốc có ý nghĩa quan trọng, nhưng không nằm trong thương vụ bán này.
