Trung Quốc cảnh báo rủi ro an ninh và nguy cơ va chạm từ mạng lưới vệ tinh Starlink

Trung Quốc vừa đưa ra cảnh báo nghiêm trọng về việc mở rộng nhanh chóng các chòm vệ tinh internet, đặc biệt là Starlink của SpaceX, đang tạo ra những thách thức an ninh và an toàn không gian. Phát biểu tại sự kiện không chính thức của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc do Nga khởi xướng, đại diện Trung Quốc đã nêu rõ các sự cố va chạm và những rủi ro địa chính trị liên quan đến hệ thống này.

Nguy cơ va chạm và thách thức an toàn quỹ đạo

Đại diện Trung Quốc dẫn chứng các vụ suýt va chạm giữa vệ tinh Starlink với trạm vũ trụ Trung Quốc vào năm 2021. Gần đây nhất, vào ngày 17.12.2025, một vệ tinh Starlink đã tan rã trên quỹ đạo, tạo ra hơn 100 mảnh vỡ, gây rủi ro lớn cho các tàu vũ trụ của các quốc gia đang phát triển vốn hạn chế về khả năng kiểm soát quỹ đạo và nhận thức tình huống.

Phía Trung Quốc cáo buộc một số chòm vệ tinh quỹ đạo thấp đang làm quá tải tài nguyên tần số và quỹ đạo dùng chung, gây gia tăng đáng kể nguy cơ va chạm. Hiện tại, mạng lưới Starlink của SpaceX có khoảng 10.000 vệ tinh đang hoạt động trên quỹ đạo thấp.

Hệ thống này đặt mục tiêu đạt quy mô hơn 42.000 vệ tinh khi hoàn thành, với mỗi thiết bị có tuổi thọ thiết kế khoảng 5 năm trước khi tự đốt cháy trong khí quyển.

SpaceX đặt mục tiêu xây dựng chòm hơn 42.000 vệ tinh khi mạng lưới Starlink hoàn thành - Ảnh: Reuters

Cáo buộc lợi dụng công nghệ cho mục đích phi pháp

Bên cạnh vấn đề kỹ thuật, Trung Quốc bày tỏ lo ngại về việc Starlink bị các tổ chức tội phạm, lực lượng ly khai và mạng lưới lừa đảo viễn thông lợi dụng tại các khu vực như Nam Á, Đông Nam Á và vùng Sahel ở châu Phi. Mặc dù Elon Musk từng phủ nhận việc các nhóm nổi dậy sử dụng dịch vụ này, nhưng các báo cáo thực tế cho thấy sự phức tạp trong việc kiểm soát thiết bị đầu cuối.

Ngoài ra, việc sử dụng vệ tinh thương mại cho mục đích quân sự như trinh sát và liên lạc chiến trường bị Trung Quốc đánh giá là làm trầm trọng thêm nguy cơ chạy đua vũ trang. Điều này tạo ra ranh giới mờ nhạt giữa hoạt động dân sự và quân sự, gây khó khăn cho việc quy trách nhiệm giải trình theo luật pháp quốc tế.

Trách nhiệm quốc gia và Hiệp ước Không gian Vũ trụ

Dẫn dẫn Hiệp ước Không gian Vũ trụ năm 1967, nhà ngoại giao Trung Quốc nhấn mạnh các quốc gia phải chịu trách nhiệm pháp lý đối với mọi hoạt động không gian của các thực thể thuộc quyền quản lý, bao gồm cả doanh nghiệp thương mại. Trung Quốc kêu gọi các quốc gia liên quan tăng cường giám sát, tránh việc thao túng dịch vụ internet vệ tinh để can thiệp vào công việc nội bộ hoặc các cuộc xung đột vũ trang của nước khác.

Ở chiều ngược lại, Michael Nicolls, Phó chủ tịch phụ trách kỹ thuật Starlink, phản hồi rằng phía Trung Quốc đã không thực hiện phối hợp giảm xung đột khi phóng vệ tinh mới, dẫn đến các tình huống suýt va chạm với vệ tinh Starlink đang hoạt động. Sự thiếu hợp tác giữa hai hệ sinh thái không gian thương mại Mỹ - Trung đang trở thành rào cản lớn cho an ninh không gian chung.

Nỗ lực xây dựng mạng lưới vệ tinh riêng của Trung Quốc

Song song với việc chỉ trích, Trung Quốc cũng đang đẩy mạnh xây dựng các siêu chòm vệ tinh của riêng mình để đảm bảo chủ quyền không gian và băng thông rộng:

Mạng Qianfan: Do chính quyền Thượng Hải hậu thuẫn, mục tiêu triển khai hơn 15.000 vệ tinh vào năm 2030.
Mạng Guowang: Dự kiến phóng khoảng 13.000 vệ tinh để thiết lập hạ tầng internet không gian riêng biệt.

Tuệ Nhân