Trung Quốc cảnh báo vũ khí không gian của Mỹ có thể châm ngòi cuộc chạy đua mới

Ảnh: Reuters

Ngày 16/9, Trung Quốc kêu gọi Mỹ dừng mở rộng hoạt động quân sự ngoài không gian, sau khi Bộ trưởng Không quân Mỹ Troy Meink xác nhận Washington đã triển khai các loại vũ khí trên quỹ đạo có khả năng bảo vệ lực lượng liên quân trước hành động của đối phương.

Phát biểu tại cuộc họp báo thường kỳ ở Bắc Kinh, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn cho biết Trung Quốc phản đối việc vũ khí hóa không gian và biến không gian thành chiến trường.

“Chúng tôi kêu gọi Mỹ ngừng mở rộng hoạt động quân sự ngoài không gian và thực hiện những hành động cụ thể nhằm duy trì ổn định chiến lược toàn cầu”, ông Quách Gia Côn tuyên bố.

Mỹ lần đầu xác nhận có vũ khí trên quỹ đạo

Phản ứng của Trung Quốc được đưa ra sau bài phát biểu của Bộ trưởng Không quân Mỹ Troy Meink tại Hội nghị Không quân, Không gian và Không gian mạng năm 2026 do Hiệp hội Không quân và Không gian Mỹ tổ chức.

Ảnh: Newswire

Ông Meink cho biết Mỹ đang nâng cao khả năng sẵn sàng trước những mối đe dọa đang thay đổi nhanh chóng. Theo ông, đây là lý do Lực lượng Không gian Mỹ hiện có “các vũ khí kiểm soát không gian trên quỹ đạo, có khả năng bảo vệ lực lượng liên quân trước hành động thù địch của đối phương”.

Lực lượng Không gian Mỹ sau đó đăng tải tuyên bố này trên trang thông tin chính thức và xác nhận đây là lần đầu tiên ông Meink công khai việc Mỹ đã triển khai vũ khí trong không gian. Tuyên bố được xem là sự thừa nhận rõ ràng nhất từ trước đến nay của một quan chức cấp cao Lầu Năm Góc về năng lực vũ khí trên quỹ đạo của Washington.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Không quân Mỹ không nêu tên hệ thống được triển khai, số lượng, vị trí hay phương thức hoạt động. Phía Mỹ cũng chưa cho biết các hệ thống này sử dụng biện pháp động năng - tác động trực tiếp vào mục tiêu - hay phi động năng như gây nhiễu điện tử, tấn công mạng hoặc làm gián đoạn hoạt động của vệ tinh đối phương.

Thuật ngữ “vũ khí kiểm soát không gian” có thể bao gồm những năng lực được sử dụng cho cả mục đích phòng thủ và tiến công. Chúng có thể giúp bảo vệ vệ tinh và lực lượng quân sự Mỹ, nhưng cũng có khả năng gây ảnh hưởng, vô hiệu hóa hoặc làm suy giảm hệ thống không gian của đối phương. Vì chưa có thông tin kỹ thuật cụ thể, chưa thể xác định chính xác phạm vi năng lực mà Washington đã đưa lên quỹ đạo.

Từ bảo vệ tài sản đến triển khai vũ khí trực tiếp

Tờ Global Times của Trung Quốc nhận định tuyên bố của Washington cho thấy Mỹ có nguy cơ kích hoạt một cuộc chạy đua vũ trang toàn cầu trong lĩnh vực này.

Chuyên gia quân sự Trung Quốc Tống Trung Bình cho rằng việc Mỹ công khai thừa nhận năng lực mới đánh dấu sự chuyển hướng từ bảo vệ tài sản không gian và phụ thuộc vào các hệ thống chống vệ tinh đặt trên mặt đất sang triển khai trực tiếp vũ khí trên quỹ đạo.

“Nếu Mỹ tiếp tục đi theo con đường này, các quốc gia khác có thể buộc phải phản ứng”, ông Tống Trung Bình cảnh báo.

Trước đó, Tân Hoa xã nhận định quá trình quân sự hóa không gian của Mỹ có thể tạo ra “tình thế tiến thoái lưỡng nan về an ninh”. Theo đó, việc một nước tăng cường năng lực quân sự với lý do phòng vệ có thể khiến các quốc gia khác cảm thấy bị đe dọa và phát triển các biện pháp đối phó. Những năng lực mới này sau đó lại bị Washington xem là mối đe dọa, tạo thành vòng xoáy tăng cường vũ trang.

Mỹ diễn tập tác chiến cơ động trên nhiều quỹ đạo

Việc Mỹ công khai năng lực vũ khí diễn ra ngay sau cuộc diễn tập Apollo Maneuvers 2026, cuộc diễn tập bay thực tế trên quỹ đạo đầu tiên do Bộ Tư lệnh Không gian Mỹ tổ chức trong tuần đầu tháng 9.

Theo thông báo chính thức, cuộc diễn tập thử nghiệm hoạt động phối hợp trên quỹ đạo Trái đất thấp, quỹ đạo Trái đất trung bình và quỹ đạo địa tĩnh. Hoạt động này tập trung vào ba nhiệm vụ: phối hợp cơ động giữa các tầng quỹ đạo; hoàn thiện học thuyết tác chiến cơ động; và tích hợp năng lực của Mỹ với các nước tham gia Lực lượng đa quốc gia thuộc Chiến dịch Olympic Defender.

Cuộc diễn tập cũng thử nghiệm hậu cần trong môi trường bị đối phương gây tranh chấp, hoạt động bảo dưỡng vệ tinh và khả năng duy trì các chiến dịch cơ động trên quỹ đạo. Dữ liệu thu được sẽ được sử dụng để phát triển học thuyết, kế hoạch tác chiến cùng các yêu cầu hậu cần và bảo dưỡng trong tương lai.

Tư lệnh Bộ Tư lệnh Không gian Mỹ Stephen Whiting cho rằng hoạt động từ một quỹ đạo tĩnh và dễ dự đoán sẽ khiến tài sản không gian trở thành mục tiêu cố định. Do đó, các hệ thống của Mỹ cần có khả năng cơ động và sống sót để duy trì lợi thế trong môi trường không gian ngày càng bị cạnh tranh.

Mỹ khẳng định Apollo Maneuvers hướng tới xây dựng một môi trường không gian an toàn, ổn định và bảo đảm. Tuy nhiên, Trung Quốc coi việc phát triển học thuyết tác chiến, cơ động vệ tinh và hậu cần trong điều kiện xung đột là dấu hiệu cho thấy không gian đang được định hình ngày càng rõ như một chiến trường quân sự.

Việc Washington lần đầu công khai xác nhận có vũ khí trên quỹ đạo đánh dấu bước chuyển quan trọng trong chính sách minh bạch về năng lực quân sự không gian của Mỹ. Trong khi Washington cho rằng công khai năng lực có thể tăng sức răn đe, Bắc Kinh cảnh báo điều đó có thể thúc đẩy các nước khác phát triển vũ khí đối phó, khiến nguy cơ tính toán sai lầm và xung đột ngoài không gian ngày càng lớn.