Trung Quốc chặn chip Nvidia H200: Lệnh cấm hay chiến thuật mặc cả với Mỹ?

Các quan chức chính phủ Trung Quốc đã triệu tập những hãng công nghệ trong nước tới các cuộc họp hôm 13.1 và đưa ra chỉ thị rõ ràng là không được mua Nvidia H200, trừ khi thực sự cần thiết, Reuters đưa tin.

“Cách diễn đạt từ phía quan chức nghiêm khắc đến mức về cơ bản đây là một lệnh cấm ở thời điểm hiện tại, dù điều này có thể thay đổi trong tương lai nếu tình hình diễn biến khác”, hai nguồn tin của Reuters cho biết.

Động cơ của Trung Quốc chưa rõ ràng

H200 của Nvidia là một trong những điểm nóng lớn nhất hiện nay trong quan hệ Mỹ - Trung.

Dù nhu cầu với Nvidia H200 từ các doanh nghiệp Trung Quốc rất lớn, vẫn chưa rõ chính quyền nước này có muốn cấm hoàn toàn để tạo điều kiện cho các hãng chip nội địa phát triển, hay vẫn đang cân nhắc các biện pháp hạn chế? Liệu các biện pháp này có được dùng như một đòn bẩy trong đàm phán với Mỹ không?

Chính quyền Tổng thống Donald Trump vừa chính thức phê duyệt cho phép xuất khẩu H200 sang Trung Quốc trong tuần này, kèm theo một số điều kiện. Đây cũng là vấn đề gây tranh cãi tại Mỹ, khi nhiều nhân vật có quan điểm cứng rắn với Trung Quốc lo ngại rằng H200 có thể tăng cường năng lực cho quân đội Trung Quốc và làm xói mòn lợi thế của Mỹ trong lĩnh vực AI.

Theo các nguồn tin của Reuters, nhà chức trách Trung Quốc không đưa ra lý do cho các chỉ đạo này, cũng không cho biết đây là lệnh cấm chính thức hay chỉ là biện pháp tạm thời.

Hãng tin Reuters chưa thể xác định ngay liệu các chỉ đạo này có áp dụng với các đơn hàng H200 đã ký trước đó, hay chỉ cho các đơn hàng mới.

Tổng cục Hải quan Trung Quốc, Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc cùng Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia chưa phản hồi các câu hỏi của Reuters. Nvidia cũng không trả lời khi Reuters đề nghị bình luận.

Tổng cục Hải quan Trung Quốc đã thông báo cho nhân viên rằng chip AI Nvidia H200 không được phép nhập khẩu vào nước này - Ảnh: Reuters

Chiến thuật mặc cả?

Trang The Information hôm 13.1 đưa tin chính phủ Trung Quốc đã thông báo với một số hãng công nghệ rằng họ chỉ phê duyệt việc mua H200 trong những trường hợp đặc biệt, chẳng hạn cho hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) được thực hiện ở các dự án hợp tác với các trường đại học.

Theo một nguồn tin, các miễn trừ cho mục đích R&D và cho các trường đại học đang được thảo luận.

Các nhà phân tích cho rằng động thái này có thể nhằm tạo thêm đòn bẩy với Mỹ trước chuyến thăm Trung Quốc vào tháng 4 của Tổng thống Mỹ Donald Trump để gặp Chủ tịch Tập Cận Bình, trong bối cảnh hai bên đang duy trì một trạng thái đình chiến mong manh về thương mại.

“Trung Quốc đang thúc đẩy để xem họ có thể giành được những nhượng bộ lớn hơn nào nhằm tháo gỡ các biện pháp kiểm soát công nghệ do Mỹ dẫn dắt”, bà Reva Goujon, chiến lược gia địa chính trị tại hãng nghiên cứu Rhodium Group, nhận định.

Nhằm kìm hãm sự phát triển AI và công nghệ của Trung Quốc, Mỹ từ năm 2022 đã áp đặt các hạn chế với việc xuất khẩu chip cao cấp sang Trung Quốc.

Năm ngoái, ông Trump từng cấm rồi sau đó cho phép xuất khẩu Nvidia H20, loại chip yếu hơn nhiều so với H200. Tuy nhiên, Trung Quốc trên thực tế đã chặn các thương vụ này từ khoảng tháng 8.2025, khiến Jensen Huang (Giám đốc điều hành Nvidia) tuyên bố thị phần chip AI của công ty tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới giảm về con số 0.

Trong khi đó, H200 có hiệu năng cao gấp khoảng 6 lần so với H20, nên trở thành sản phẩm rất hấp dẫn.

Dù các công ty Trung Quốc đã phát triển các chip AI riêng, chẳng hạn Ascend 910C của Huawei, Nvidia H200 vẫn được xem là hiệu quả hơn nhiều cho việc huấn luyện quy mô lớn các mô hình AI tiên tiến.

Theo các nguồn tin, các hãng công nghệ Trung Quốc đã đặt mua hơn 2 triệu Nvidia H200 với giá khoảng 27.000 USD mỗi chip, vượt xa lượng tồn kho 700.000 chip của Nvidia. Con số này được tiết lộ hồi tháng trước.

Song vẫn còn tranh cãi về việc bên nào sẽ hưởng lợi nhiều hơn từ việc bán H200 cho Trung Quốc.

Việc quay trở lại thị trường Trung Quốc sẽ mang lại lợi nhuận khổng lồ cho Nvidia và cả chính phủ Mỹ, vốn sẽ thu khoản phí 25% trên các thương vụ bán H200.

David Sacks, quan chức phụ trách AI của Nhà Trắng, cùng một số người khác lập luận rằng việc xuất khẩu H200 sang Trung Quốc sẽ khiến các đối thủ Trung Quốc nản lòng trong việc dốc toàn lực để bắt kịp những thiết kế chip tiên tiến nhất của Nvidia.

“Trung Quốc tin rằng Mỹ đang rất muốn bán chip AI cho nước này. Vì vậy, họ cho rằng Trung Quốc có đủ đòn bẩy để buộc Mỹ phải nhượng bộ để đổi lấy việc phê duyệt giấy phép”, ông Chris McGuire, nghiên cứu viên cao cấp về Trung Quốc và công nghệ mới nổi tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ, nhận định.

Hiệu năng của H200 so với chip AI Nvidia mới nhất

H200 là chip AI đời cũ của Nvidia, dựa trên kiến trúc Hopper ra mắt năm 2022, trước kiến trúc Blackwell mới nhất được công bố năm ngoái.

Là phiên bản nâng cấp của H100, H200 được thiết kế cho các tác vụ AI tạo sinh, mô hình ngôn ngữ lớn và hệ thống siêu máy tính. So với H100, H200 nổi bật nhờ được trang bị bộ nhớ băng thông cao HBM3e dung lượng lớn hơn, giúp tốc độ xử lý dữ liệu nhanh và hiệu quả hơn.

Nvidia cho biết máy chủ AI mới nhất của hãng, tích hợp 72 chip AI Blackwell vào một máy tính duy nhất với các kết nối tốc độ cao giữa chúng, đã cải thiện hiệu năng mô hình Kimi K2 Thinking lên gấp 10 lần so với thế hệ máy chủ H200 trước đó. Mức tăng hiệu năng này tương đương với kết quả mà Nvidia quan sát được từ các mô hình của DeepSeek (Trung Quốc).

Theo báo cáo của Viện Nghiên cứu Tiến bộ, chip Blackwell (hiện được các công ty AI Mỹ sử dụng) nhanh hơn khoảng 1,5 lần so với H200 trong huấn luyện mô hình AI và nhanh gấp 5 lần khi thực hiện các tác vụ suy luận.

Blackwell là dòng chip AI chủ lực hiện nay của Nvidia và chính quyền Trump đến nay vẫn ngăn chặn việc bán chúng cho Trung Quốc, do lo ngại có thể hỗ trợ quân đội và ngành AI của nước này.

Rubin là thế hệ tiếp theo của Blackwell, được tối ưu hóa để mang lại hiệu suất tính toán cao hơn, khả năng xử lý lớn hơn và tiết kiệm năng lượng hơn, đặc biệt cho các trung tâm dữ liệu và ứng dụng AI cực lớn.

Tại CES 2026 - triển lãm điện tử tiêu dùng lớn năm vừa qua, Jensen Huang cho biết Rubin hiện đã ở trạng thái “sản xuất hàng loạt”.

Ông nói Rubin có hiệu năng xử lý AI cao gấp 5 lần so với thế hệ trước, khi vận hành chatbot và các ứng dụng AI khác.

Sơn Vân