Trung Quốc chặn Meta mua startup AI 2 tỷ USD, lo mất công nghệ vào tay Mỹ

Trung Quốc đã yêu cầu Meta hủy bỏ thương vụ mua lại công ty khởi nghiệp trí tuệ nhân tạo Manus trị giá 2 tỷ USD, trong bối cảnh Washington và Bắc Kinh đang cạnh tranh giành quyền thống trị công nghệ mới nổi này. Ảnh: Getty Images

Theo CNN, Trung Quốc đã quyết định chặn thương vụ trị giá 2 tỷ USD của Meta nhằm thâu tóm startup trí tuệ nhân tạo Manus do người Trung Quốc sáng lập -một động thái phản ánh lo ngại của Bắc Kinh rằng nước này có thể đánh mất các công nghệ then chốt vào tay Mỹ trong bối cảnh cuộc chiến công nghệ ngày càng leo thang.

Ủy ban Phát triển và Cải cách Quốc gia (NDRC) của Trung Quốc ngày 27/4 đã ra một tuyên bố ngắn gọn, yêu cầu hai bên phải hủy bỏ thương vụ, sau khi Bắc Kinh tiến hành điều tra giao dịch này từ đầu năm nay.

Động thái này được cho là sẽ tạo hiệu ứng “lạnh” đối với hệ sinh thái startup AI của Trung Quốc. Nó diễn ra chỉ vài tuần trước hội nghị thượng đỉnh được mong đợi giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh. Hai nhà lãnh đạo dự kiến sẽ tìm cách giải quyết các bất đồng trong nhiều vấn đề then chốt, từ thương mại đến kiểm soát công nghệ.

Quyết định của Bắc Kinh càng củng cố xu hướng phân tách (bifurcation) trong phát triển công nghệ toàn cầu khi căng thẳng Mỹ - Trung gia tăng, đồng thời cho thấy môi trường đầu tư xuyên biên giới trong các lĩnh vực then chốt như AI và bán dẫn đang trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.

Tuy vậy, việc hủy bỏ thương vụ trên thực tế sẽ rất phức tạp. Ngay sau khi công bố thương vụ vào cuối tháng 12/2025, Meta đã tích hợp Manus vào hệ thống nội bộ của mình, đồng thời các lãnh đạo của startup này cũng đã gia nhập tập đoàn công nghệ Mỹ.

Đối với Meta, thương vụ bị chặn có thể đồng nghĩa với việc bỏ lỡ cơ hội tăng cường năng lực AI trong bối cảnh cuộc đua công nghệ với các đối thủ như Google và OpenAI ngày càng gay gắt.

Phản hồi về quyết định của Bắc Kinh, người phát ngôn của Meta cho biết, giao dịch này “hoàn toàn tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành”.

“Chúng tôi kỳ vọng sẽ có một giải pháp phù hợp cho cuộc điều tra này", người này nói thêm, nhưng không nêu chi tiết cách công ty dự kiến đạt được thỏa thuận với phía Trung Quốc.

Manus được thành lập tại Trung Quốc và nhanh chóng gây chú ý trong ngành khi ra mắt “AI agent” (tác nhân AI) - một hệ thống có khả năng tự hành động thay cho người dùng - vào tháng 3 năm ngoái. Đối với nhiều người tại Trung Quốc, sự nổi lên của một startup "AI agent"nội địa với hiệu năng hàng đầu là niềm tự hào lớn.

Tuy nhiên, dư luận đã chuyển sang tiêu cực sau khi Manus chuyển trụ sở chính và phần lớn hoạt động sang Singapore, và càng gay gắt hơn khi công bố "bán mình" cho Meta.

Trên mạng xã hội Trung Quốc, một số ý kiến lên án thương vụ là “phản bội” và cáo buộc công ty “bán mình” cho Mỹ - quốc gia đã áp đặt hàng loạt biện pháp kiểm soát xuất khẩu nhằm làm chậm tiến trình phát triển của Trung Quốc trong các công nghệ tiên tiến như AI.

Trong một động thái nhanh bất thường, Bắc Kinh đã mở cuộc điều tra vào tháng 1 năm nay nhằm ngăn chặn các startup công nghệ Trung Quốc khác theo đuổi chiến lược tương tự. Hiện vẫn chưa rõ liệu nhà chức trách có đưa ra thêm các biện pháp nào tiếp theo hay không.

Tuy nhiên, các nhà phân tích trước đó đã cảnh báo rằng phản ứng quá cứng rắn từ Bắc Kinh - chẳng hạn như hủy bỏ hoàn toàn thương vụ - có thể làm nản lòng các doanh nhân có tham vọng toàn cầu và thậm chí thúc đẩy nhân tài khởi nghiệp ở nước ngoài ngay từ đầu.

Tháng trước, tờ Financial Times đưa tin rằng Bắc Kinh đã cấm hai đồng sáng lập Manus là Xiao Hong và Ji Yichao rời khỏi Trung Quốc trong quá trình điều tra.