Trung Quốc đối mặt sức ép dân số khi tỷ lệ sinh giảm mạnh

Dân số suy giảm và già hóa nhanh đặt ra nhiều thách thức đối với nền kinh tế Trung Quốc trong dài hạn. Ảnh: UNICEF Trung Quốc

Theo bản tin thống kê phát triển y tế năm 2025 do Ủy ban Y tế quốc gia Trung Quốc (NHC) công bố, nước này ghi nhận 7,92 triệu trẻ sơ sinh trong năm ngoái, tương ứng tỷ suất sinh 5,63 trẻ/1.000 dân.

Đây là mức giảm đáng kể so với 9,54 triệu trẻ được ghi nhận trong năm 2024, thời điểm tỷ lệ sinh tăng nhẹ sau nhiều năm liên tiếp đi xuống.

Dữ liệu mới cũng cho thấy dân số Trung Quốc vào cuối năm 2025 ở mức khoảng 1,4 tỷ người. Trong năm 2025, nước này có 11,31 triệu người qua đời, tương ứng tỷ suất tử vong 8,04/1.000 dân. Chênh lệch lớn giữa số người sinh và số người qua đời khiến tăng trưởng dân số tự nhiên tiếp tục ở mức âm.

Theo NHC, tốc độ tăng dân số tự nhiên của Trung Quốc trong năm 2025 ở mức âm 2,41‰, thấp hơn đáng kể so với mức âm 0,99‰ của năm 2024 do Cục Thống kê Quốc gia công bố trước đó. Điều này đồng nghĩa dân số nước này tiếp tục thu hẹp với tốc độ nhanh hơn, phản ánh xu hướng già hóa ngày càng rõ nét.

Số liệu trong 5 năm gần đây cho thấy số trẻ được sinh ra tại Trung Quốc liên tục biến động theo xu hướng giảm. Cụ thể, nước này ghi nhận 10,62 triệu trẻ sơ sinh vào năm 2021, giảm xuống 9,56 triệu năm 2022 và 9,02 triệu năm 2023. Đến năm 2024, số ca sinh tăng trở lại lên 9,54 triệu, trước khi giảm mạnh xuống còn 7,92 triệu trong năm 2025.

Theo truyền thông Trung Quốc, sau khi tỷ lệ sinh tăng thêm 0,38‰ trong năm 2024, xu hướng này đã nhanh chóng đảo chiều trong năm tiếp theo. Điều đó cho thấy sự phục hồi của năm 2024 chỉ mang tính tạm thời, trong khi những yếu tố cơ bản tác động đến quyết định sinh con của các gia đình vẫn chưa được cải thiện đáng kể.

Trong nhiều năm qua, Bắc Kinh đã triển khai hàng loạt biện pháp nhằm khuyến khích người dân sinh con, từ nới lỏng chính sách dân số, cho phép mỗi gia đình sinh ba con, đến mở rộng hỗ trợ tài chính, kéo dài thời gian nghỉ thai sản và phát triển dịch vụ chăm sóc trẻ em. Nhiều chính quyền địa phương cũng đưa ra các chính sách trợ cấp tiền mặt, ưu đãi mua nhà hoặc giảm chi phí giáo dục nhằm giảm gánh nặng cho các cặp vợ chồng trẻ.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng hiệu quả của những chính sách này còn hạn chế khi nhiều người trẻ vẫn trì hoãn kết hôn hoặc quyết định không sinh con. Chi phí nuôi dạy con ngày càng cao, áp lực việc làm, giá nhà đắt đỏ và sự thay đổi trong quan niệm về hôn nhân, gia đình được xem là những nguyên nhân chính khiến tỷ lệ sinh tiếp tục ở mức thấp.

Tình trạng dân số suy giảm và già hóa nhanh đặt ra nhiều thách thức đối với nền kinh tế Trung Quốc trong dài hạn. Lực lượng lao động có nguy cơ thu hẹp, trong khi nhu cầu chăm sóc người cao tuổi và chi tiêu cho hệ thống an sinh xã hội ngày càng tăng. Điều này có thể tạo thêm áp lực lên tăng trưởng kinh tế, năng suất lao động cũng như cân đối tài chính của các quỹ hưu trí và bảo hiểm y tế.