Trung Quốc đưa tên lửa liên lục địa DF-61 vào huấn luyện nhanh bất thường, Mỹ phải dè chừng?

Tên lửa đạn đạo liên lục địa DF-61 đã được ra mắt tại một cuộc duyệt binh ở Bắc Kinh vào tháng 9 năm 2025. Ảnh: Xinhua.

Tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) phóng từ mặt đất mới nhất của Trung Quốc, DF-61, đã được đưa vào các hoạt động huấn luyện quân sự thường xuyên trong thời gian ngắn hơn nhiều so với những mẫu ICBM trước đây, theo Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV).

Diễn biến này đặt ra câu hỏi liệu Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) có đang nâng cao hiệu quả tích hợp các tên lửa chiến lược thế hệ mới vào lực lượng hạt nhân hay không.

Ông Thiệu Vĩnh Linh, người từng làm nghiên cứu viên tại Lực lượng Tên lửa PLA, nói với CCTV hôm thứ Năm rằng quá trình đưa DF-61 từ lần đầu ra mắt công chúng tại lễ duyệt binh ở Bắc Kinh hồi tháng 9/2025 đến giai đoạn huấn luyện thường xuyên diễn ra “nhanh hơn rất nhiều so với chu kỳ hình thành năng lực tác chiến của các tên lửa đạn đạo liên lục địa truyền thống”.

Tuy nhiên, các chuyên gia trao đổi với SCMP cho rằng tiến độ nhanh này có thể xuất phát từ những điểm tương đồng giữa DF-61 và mẫu ICBM thế hệ trước DF-41, trong bối cảnh thông tin công khai về tên lửa mới vẫn còn rất hạn chế.

Trung Quốc chưa công bố thông số kỹ thuật của DF-61, bao gồm tầm bắn và số lượng đầu đạn hạt nhân mà tên lửa có thể mang theo.

Các đánh giá hiện có chênh lệch đáng kể. SCMP từng đưa tin DF-61 có thể đạt tầm bắn từ 12.000 km đến 15.000 km. Trong khi đó, công ty tình báo quốc phòng Janes ước tính tên lửa có tầm bắn tối đa khoảng 18.000 km và khả năng mang tới 12 đầu đạn hạt nhân.

DF-61 là mẫu mới nhất trong số nhiều loại ICBM có khả năng mang đầu đạn hạt nhân thuộc kho vũ khí Trung Quốc, bên cạnh DF-5, DF-31 và DF-41. Tất cả đều do Lực lượng Tên lửa PLA vận hành. Đây là lực lượng phụ trách các tên lửa hạt nhân và thông thường phóng từ mặt đất của Trung Quốc.

Lầu Năm Góc đánh giá mẫu DF-31A thế hệ trước, với tầm bắn hơn 11.000 km, có khả năng vươn tới phần lớn lãnh thổ lục địa Mỹ. Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), DF-41 có tầm bắn ước tính lên tới 15.000 km.

Trong phóng sự của CCTV nhân kỷ niệm 66 năm vụ phóng tên lửa đạn đạo thành công đầu tiên của Trung Quốc, ông Thiệu cho biết DF-61 đã hoàn tất các giai đoạn phát triển, chốt thiết kế, triển khai thử nghiệm thực địa và kiểm chứng độ tin cậy trước khi được công bố. Điều này cho thấy tên lửa đã đạt độ hoàn thiện kỹ thuật đáng kể từ trước thời điểm ra mắt.

Ông cho rằng khả năng tương thích của DF-61 với các mạng lưới chỉ huy, thông tin liên lạc và bảo đảm hậu cần hiện có của Lực lượng Tên lửa, cùng kinh nghiệm huấn luyện kíp vận hành ICBM của lực lượng này, đã giúp các đơn vị nhanh chóng làm quen với vũ khí mới.

Ông Thiệu nói thêm rằng chương trình huấn luyện thường xuyên bao gồm cơ động ngoài thực địa, di chuyển trận địa và thực hành quy trình phóng tên lửa. Những hoạt động này nhằm tăng cường khả năng sống sót của lực lượng tên lửa hạt nhân phóng từ mặt đất trước các đòn tấn công, đồng thời giúp tên lửa vượt qua hệ thống phòng thủ của đối phương.

Các tên lửa này được thiết kế để bảo đảm Trung Quốc – quốc gia theo đuổi chính sách không sử dụng vũ khí hạt nhân trước – có thể tiến hành đòn đáp trả nếu bị tấn công bằng vũ khí hạt nhân.

Ông Ankit Panda, chuyên gia về vũ khí hạt nhân tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, cho biết dựa trên các dữ liệu nguồn mở và đánh giá tình báo của Mỹ, những mẫu ICBM trước đây của Trung Quốc thường mất nhiều thời gian hơn đáng kể để được đưa vào biên chế. Theo ông, DF-61 “dường như có tiến độ nhanh hơn đáng kể”.

Tuy nhiên, việc so sánh này có những giới hạn nhất định. Ông Panda nhấn mạnh: “Hiện chúng ta chưa có đủ thông tin công khai hoặc dữ liệu nguồn mở đáng tin cậy về quá trình phát triển và thử nghiệm hệ thống này”.

Một chuyên gia hạt nhân khác của Carnegie là ông Tong Zhao đã đối chiếu lịch sử phát triển của hai mẫu tên lửa trước đó.

DF-31 lần đầu được trưng bày công khai vào năm 1999, nhưng theo nhiều nhà nghiên cứu quốc tế, phải đến khoảng năm 2006 tên lửa này mới được đưa vào biên chế tác chiến.

Trong khi đó, theo Janes, DF-41 trải qua một loạt vụ thử nghiệm bay được ghi nhận trong giai đoạn 2012-2018, trước khi xuất hiện tại lễ duyệt binh năm 2019.

DF-61 là tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) mang đầu đạn hạt nhân mới nhất trong kho vũ khí của Trung Quốc, bao gồm cả DF-5C (trong ảnh). Ảnh: Reuters.

Trung Quốc chưa công bố tiến trình phát triển DF-61 cũng như hồ sơ thử nghiệm bay có thể kiểm chứng của mẫu tên lửa này. Tuy nhiên, năm ngoái, Bắc Kinh tuyên bố tất cả các loại vũ khí xuất hiện tại lễ duyệt binh năm 2025 – nơi DF-61 lần đầu ra mắt – đều đã được đưa vào biên chế.

Ông Zhao nhận định tiến độ của DF-61 có thể được xem là đặc biệt nhanh nếu đây là một thiết kế hoàn toàn mới. Nhưng đánh giá sẽ khác nếu tên lửa thực chất là phiên bản nâng cấp của DF-41, tập trung cải thiện quy trình phóng, khả năng sống sót hoặc năng lực xuyên thủng hệ thống phòng thủ tên lửa đối phương.

Ông Mackenzie Knight-Boyle, thuộc Dự án Thông tin Hạt nhân của Liên đoàn Các nhà khoa học Mỹ (FAS), cho biết bệ phóng và ống chứa tên lửa của DF-61 có hình dáng gần như giống hệt DF-41, dù hình ảnh thực tế của tên lửa DF-61 chưa được công bố rộng rãi.

“Việc tên lửa nhanh chóng chuyển qua các giai đoạn huấn luyện, cũng như khả năng tương thích với những mạng lưới chỉ huy và bảo đảm hậu cần hiện có, sẽ dễ lý giải hơn nếu DF-61 thực chất là phiên bản cải tiến của ICBM DF-41, thay vì một mẫu tên lửa hoàn toàn mới”, ông Knight-Boyle nhận định.

Ông cảnh báo: “Chúng ta không thể chỉ dựa vào điều này để kết luận rằng Lực lượng Tên lửa đã trở nên nhanh hơn hoặc hiệu quả hơn trong phát triển các mẫu ICBM mới”.

Bên cạnh câu hỏi về quá trình phát triển, mức độ sẵn sàng tác chiến thực tế của DF-61 cũng khó xác định. Việc một tên lửa được đưa vào biên chế không đồng nghĩa với việc hệ thống đã đạt trạng thái sẵn sàng chiến đấu đầy đủ. Để làm được điều đó, lực lượng vận hành còn cần nhân sự được huấn luyện, phương tiện phóng, cơ sở hạ tầng và khả năng thực hiện các nhiệm vụ được giao.

Một cựu chuyên gia phân tích tình báo Mỹ, đề nghị giấu tên, cho biết ông chưa thấy hình ảnh vệ tinh nào xác nhận sự hiện diện của một đơn vị DF-61 đang hoạt động. Theo chuyên gia này, việc triển khai tên lửa còn phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng sẵn có, cũng như năng lực sản xuất đủ số lượng tên lửa và phương tiện phóng để trang bị cho các đơn vị tác chiến.

Việc tích hợp các hệ thống tên lửa mới nhanh hơn có thể kéo theo những tác động chiến lược rộng lớn hơn.

Ông David Logan, phó giáo sư nghiên cứu an ninh tại Đại học Tufts, cho rằng lực lượng hạt nhân Trung Quốc ngày càng có khả năng sống sót cao hơn trước các đòn tấn công. Điều này có thể khiến Bắc Kinh tự tin hơn trong việc sử dụng sức mạnh quân sự, do nguy cơ bị Mỹ giáng đòn tấn công hạt nhân phủ đầu làm suy yếu hoặc vô hiệu hóa kho vũ khí của Trung Quốc đã giảm xuống.

Tuy nhiên, ông Logan cũng lưu ý rằng niềm tin lớn hơn vào khả năng sống sót của kho vũ khí hạt nhân có thể giúp giảm nguy cơ leo thang ngoài ý muốn. Khi không còn quá lo ngại vũ khí bị phá hủy trước khi kịp sử dụng, Trung Quốc có thể ít chịu áp lực phải hành động vội vàng trong một cuộc khủng hoảng.

“Điểm mấu chốt là những hệ thống như DF-61 có thể khiến Mỹ khó đánh giá hơn về khả năng điều chỉnh quy mô và cơ cấu lực lượng chiến lược một cách linh hoạt của Trung Quốc”, ông Panda thuộc Quỹ Carnegie nhận định.

“Điều này có thể làm gia tăng tâm lý bất an tại Mỹ và thúc đẩy áp lực cạnh tranh giữa hai nước”.