Trung Quốc dừng cấp phép taxi không người lái

Động thái can thiệp quyết liệt này được đưa ra ngay sau khi một sự cố sập hệ thống có quy mô lớn xảy ra với đội xe taxi không người lái của tập đoàn công nghệ Baidu, làm dấy lên những lo ngại sâu sắc về mức độ sẵn sàng lưu thông trên đường phố thực tế của công nghệ non trẻ này.

Những nguồn tin thân cận với giới chức trách tiết lộ rằng mức độ nghiêm trọng của sự việc đã buộc các cơ quan quản lý cao nhất phải đánh giá lại toàn bộ quy trình vận hành và cấp phép đối với phương tiện tự lái. Việc siết chặt quản lý diễn ra vào thời điểm ngành công nghiệp xe tự lái đang trên đà bùng nổ, buộc các nhà phát triển và hãng xe phải tạm dừng các kế hoạch mở rộng để tập trung rà soát lại nền tảng an toàn kỹ thuật của hệ thống.

Dư chấn từ hỗn loạn giao thông tại Vũ Hán do sự cố taxi không người lái

Vào ngày 31/3 vừa qua, giao thông tại khu vực trung tâm thành phố Vũ Hán đã rơi vào tình trạng tê liệt hoàn toàn khi khoảng 200 chiếc taxi không người lái đang hoạt động dưới chương trình Apollo Go của tập đoàn Baidu đột ngột chết máy và dừng lại giữa các giao lộ đông đúc. Các đoạn video ghi lại cảnh hành khách bị mắc kẹt bên trong xe và những vụ va chạm liên quan đến sự cố hệ thống của loạt xe Apollo Go đã nhanh chóng lan truyền chóng mặt trên các nền tảng mạng xã hội Trung Quốc, gây ra một làn sóng phẫn nộ trong dư luận.

Một số xe taxi không người lái bỗng dưng dừng lại trên đường tại Vũ Hán

Cơ quan cảnh sát địa phương tại Vũ Hán đã lên tiếng xác nhận vụ việc vào cùng ngày, bước đầu gọi đây là một sự cố hỏng hóc hệ thống và ghi nhận rằng rất may mắn khi không có bất kỳ thương vong nào về người được báo cáo. Tuy nhiên, sự hỗn loạn về mặt trật tự giao thông đã vượt quá sức chịu đựng của các cơ quan quản lý.

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng ngưng trệ hàng loạt này xuất phát từ một sai lầm nghiêm trọng trong khâu quản lý vận hành. Nguồn tin ẩn danh cho biết các kỹ sư của Baidu đã trực tiếp phát đi một lệnh điều khiển đồng loạt trong lúc các phương tiện này đang di chuyển trên đường phố, yêu cầu hệ thống xe phải dừng lại ngay lập tức để thu thập dữ liệu tại chỗ. Lệnh can thiệp kỹ thuật thiếu tính toán này đã gạt bỏ các giao thức an toàn giao thông cơ bản, khiến hàng trăm phương tiện bất ngờ trở thành những chướng ngại vật khổng lồ giữa đường.

Phản ứng trước tình hình nghiêm trọng này, vào đầu tháng 4, bốn cơ quan trung ương bao gồm Bộ Giao thông Vận tải, Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin, Bộ Công an cùng Cục Quản lý Không gian mạng đã phát lệnh triệu tập khẩn cấp đối với 8 công ty phát triển xe tự lái lớn nhất Trung Quốc cũng như các quan chức quản lý địa phương. Tại cuộc họp kín, giới chức trách đã chỉ trích gay gắt tình trạng tê liệt nói trên và coi đây là một sự cố giao thông quần chúng nghiêm trọng.

Cơ quan chức năng yêu cầu tất cả các đơn vị tham gia thử nghiệm công nghệ tự lái phải tiến hành một cuộc tự thanh tra toàn diện để báo cáo về các rủi ro vận hành. Theo thông tin từ những người nắm rõ tiến trình làm việc, một kết luận cuối cùng về toàn bộ cuộc điều tra và mức phạt cụ thể có thể sẽ được công bố vào cuối tháng 5 ở thời điểm sớm nhất.

Phản ứng của thị trường và tác động đến các nhà sản xuất nội địa

Sự kiện đình chỉ cấp phép mới đã ngay lập tức tạo ra những gợn sóng lo âu lan rộng khắp thị trường công nghệ và tài chính. Cổ phiếu của tập đoàn Baidu được niêm yết tại thị trường Hồng Kông đã sụt giảm khoảng 2,5% trong phiên giao dịch buổi chiều nay sau khi Hãng tin Bloomberg lần đầu tiên đăng tải các báo cáo rò rỉ về sự cố hệ thống tại Vũ Hán. Đại diện của Baidu đã chọn cách giữ im lặng và không đưa ra bất kỳ bình luận chính thức nào trước các yêu cầu phản hồi từ giới truyền thông.

Trong khi Baidu phải đối mặt với áp lực dư luận, các đối thủ cạnh tranh trực tiếp trên thị trường lại nhanh chóng lên tiếng để trấn an các nhà đầu tư và khẳng định tính ổn định của hệ thống do họ tự phát triển. Hãng công nghệ Pony.ai đưa ra một tuyên bố chính thức khẳng định rằng các dịch vụ taxi không người lái của họ tại Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng Châu và Thâm Quyến vẫn đang hoạt động hoàn toàn bình thường mà không gặp bất kỳ trở ngại nào.

Công ty này cũng cho biết họ vẫn tiếp tục quá trình chuẩn bị cho các đợt ra mắt dịch vụ mới tại Trường Sa và Hàng Châu đúng như kế hoạch đã định. Một đối thủ đáng gờm khác là WeRide cũng công bố thông cáo vào hôm nay nhằm xác nhận đội xe của họ vẫn vận hành trơn tru tại Trung Quốc. Đại diện công ty này bày tỏ thái độ hợp tác chặt chẽ khi tuyên bố ủng hộ các nỗ lực của cơ quan chức năng nhằm đảm bảo tiêu chuẩn an toàn cao nhất cho toàn ngành".

Việc siết chặt các quy định thử nghiệm đối với xe không người lái từ phía chính quyền trung ương có thể tạo ra những rào cản pháp lý đáng kể đối với nỗ lực tăng tốc của các nhà sản xuất ô tô nội địa. Sự kiện này diễn ra vô cùng trái khoáy khi mới chỉ tuần trước, các tập đoàn lớn như Xpeng và Geely vừa phô diễn những tham vọng to lớn của họ đối với phân khúc taxi tự lái tại triển lãm ô tô Bắc Kinh. Quyết định đình chỉ hoạt động cấp phép sẽ buộc các ông lớn ngành xe hơi phải điều chỉnh lại lộ trình thương mại hóa, đồng thời họ sẽ phải đối mặt với những bài kiểm tra đánh giá an toàn khắt khe hơn rất nhiều trước khi có thể đưa sản phẩm ra thị trường đại chúng.

Xe tự lái xuất hiện phổ biến tại đô thị Trung Quốc

Triển vọng dài hạn và ranh giới mong manh của công nghệ tự lái

Mặc dù sự cố tại Vũ Hán chắc chắn sẽ làm suy giảm kỳ vọng của giới đầu tư trong ngắn hạn, một giám đốc điều hành cấp cao từ một công ty phát triển xe tự lái hàng đầu chia sẻ rằng về lâu dài, cuộc rà soát này có thể giúp nâng cao các tiêu chuẩn an toàn và làm tăng các yêu cầu tối thiểu để gia nhập thị trường.

Từ trước đến nay, việc đưa ra quyết định cấp phép và hoạt động giám sát hàng ngày đối với các dự án thử nghiệm robotaxi thường được trung ương ủy quyền cho chính quyền các địa phương. Giới chức tại một số khu vực luôn coi hệ thống giao thông thông minh là một động lực cốt lõi để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, do đó thái độ quản lý đối với các đội xe tự lái cũng có sự khác biệt rõ rệt và đôi khi là quá cởi mở giữa các tỉnh thành.

Tính đến năm 2025, có khoảng 4.500 chiếc taxi không người lái đang di chuyển quanh các khu vực thử nghiệm quy mô lớn trên khắp khoảng 10 thành phố tại Trung Quốc. Trong một báo cáo nghiên cứu chuyên sâu được công bố vào tháng trước, các nhà phân tích của ngân hàng HSBC đã đưa ra một dự báo vô cùng lạc quan về việc quy mô đội xe có thể mở rộng lên tới con số 500 nghìn chiếc vào năm 2030.

Nếu dự báo này trở thành hiện thực, cứ 10 chiếc taxi hoạt động trên đường phố Trung Quốc thì sẽ có một chiếc là phương tiện tự lái hoàn toàn. Những doanh nghiệp dẫn đầu trong lĩnh vực này cũng đã đặt mục tiêu vươn ra thị trường quốc tế, trong đó Baidu, Pony.ai và WeRide đều đã bắt đầu triển khai các hoạt động vận hành sơ bộ tại thị trường châu Âu và khu vực Trung Đông.

Tuy nhiên, để duy trì tốc độ phát triển và hiện thực hóa tham vọng toàn cầu, các doanh nghiệp này cần phải chứng minh được tính ổn định tuyệt đối của hệ thống ngay tại sân nhà. Một sự kiện tương tự với Baidu từng xảy ra với công ty Waymo thuộc sở hữu của tập đoàn Alphabet vào tháng 12 năm ngoái, khi một đợt mất điện kéo dài nhiều giờ tại San Francisco đã buộc các xe robotaxi của hãng này phải ngừng hoạt động và tấp vào lề đường.

Các chuyên gia phân tích công nghệ đã nhanh chóng chỉ ra những khác biệt cơ bản giữa hai sự cố này. Trong khi tình trạng tê liệt của Waymo xuất phát từ các yếu tố rủi ro khách quan bên ngoài về cơ sở hạ tầng lưới điện, trường hợp của Baidu rõ ràng là hậu quả của sự yếu kém trong công tác quản lý và can thiệp thủ công từ nội bộ. Sự khác biệt này cho thấy các nhà phát triển công nghệ tự lái cần phải thiết lập các quy tắc vận hành nghiêm ngặt hơn, ngăn chặn mọi nỗ lực can thiệp từ con người có khả năng gây nguy hiểm cho tính mạng hành khách và trật tự giao thông công cộng.