Trung Quốc duy trì phát triển điện than để đảm bảo an ninh năng lượng

Than đá mang tới ưu thế về năng lượng giá rẻ cho Trung Quốc. Ảnh: CNN.

Theo Trung tâm Nghiên cứu năng lượng và không khí sạch (CREA) có trụ sở tại Helsinki (Phần Lan) và Global Energy Monitor (GEM), tổ chức nghiên cứu có trụ sở tại bang California (Mỹ), các đề xuất dự án điện than mới và được tái khởi động tại Trung Quốc trong năm 2025 đã tăng lên mức kỷ lục 161 gigawatt (GW)

Tính đến cuối năm 2025, Trung Quốc vẫn duy trì 291 GW công suất điện than trong tầm nhìn phát triển (bao gồm các nhà máy đã được cấp phép hoặc đang trong quá trình xây dựng).

Theo các nhà quan sát, đây là phản ứng của Bắc Kinh trước những tình huống thiếu hụt nguồn cung trước đó, như đợt hạn hán năm 2022 khiến sản lượng thủy điện sụt giảm, buộc chính quyền các địa phương cân nhắc tăng công suất chạy bằng than để tránh mất điện trong mùa nóng hoặc các đợt tăng nhu cầu sử dụng.

Thực tế, trong bức tranh năng lượng tổng thể, Bắc Kinh vẫn nhìn nhận than đá có vai trò quan trọng như nguồn điện dự phòng ổn định khi năng lượng tái tạo - vốn phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết - không thể đảm bảo cung cấp liên tục trong mọi điều kiện.

Những trở ngại kỹ thuật và chi phí liên quan tới lưu trữ năng lượng khối lượng lớn khiến điện mặt trời và gió chưa thể hoàn toàn thay thế vai trò truyền thống của than trong hệ thống điện quốc gia. Vì vậy, chính quyền Trung Quốc nhấn mạnh rằng, than sẽ “đóng vai trò nền tảng” trong nhiều năm tới để duy trì độ ổn định của lưới điện, đặc biệt trong giai đoạn nhu cầu tiêu thụ điện vẫn tăng cao.

Thực trạng này xuất hiện trong bối cảnh năng lượng tái tạo tại Trung Quốc đạt những bước tiến lớn. Theo Cục Quản lý năng lượng quốc gia Trung Quốc, nước này đã lắp đặt mức kỷ lục 434 gigawatt (GW) công suất điện gió và điện mặt trời trong năm 2025 và năng lượng tái tạo chiếm hơn 60% tổng công suất phát điện lắp đặt của cả nước trong năm 2025. Mức này thậm chí đủ bù đắp phần lớn nhu cầu điện tăng mới trong năm 2025 và chiếm tỷ trọng lớn trong tổng công suất lưới điện.

Trung Quốc hiện đã đáp ứng được mức tăng trưởng nhu cầu điện hằng năm, khoảng 4% đến 5% mỗi năm, thông qua các khoản đầu tư vào điện gió, điện mặt trời, lưu trữ pin và nâng cấp lưới điện. Năng lượng xanh đã góp phần giúp Trung Quốc cắt giảm lượng khí thải carbon - trong khi nước này hiện là quốc gia phát thải carbon lớn nhất thế giới.

Tuy nhiên, than đá vẫn giữ vai trò trung tâm trong nhu cầu đảm bảo an ninh năng lượng.

Mặt khác, việc duy trì than đá còn giúp Trung Quốc gia tăng lợi thế cạnh tranh về chi phí năng lượng thấp. Việc duy trì nguồn điện than lớn cùng với tốc độ lắp đặt nhanh chóng các nguồn tái tạo cho phép nước này giữ được chi phí sản xuất điện ở mức thấp, hỗ trợ sản xuất công nghiệp và các dịch vụ tiêu thụ năng lượng cao như trung tâm dữ liệu, giao thông và sản xuất hàng hóa. Bằng cách phát triển song song cả than và năng lượng xanh, Trung Quốc cũng cố gắng đảm bảo cung cấp năng lượng đầy đủ trong mọi tình huống địa chính trị và biến động giá nhiên liệu toàn cầu.

Các chuyên gia về năng lượng cảnh báo rằng việc xây dựng mạnh mẽ các nhà máy điện than mới có thể sẽ khiến Trung Quốc “khóa chặt” vào điện than trong nhiều năm tới, làm suy giảm triển vọng giảm phát thải carbon và gây khó khăn cho việc đạt mục tiêu trung hòa carbon theo cam kết quốc tế.

(theo China Daily, Straits Times, CNN)

Hoàng Linh