Trung Quốc gia tăng hiện diện trong bảng xếp hạng đại học hàng đầu thế giới

Một trường đại học ở Bắc Kinh, Trung Quốc. (Ảnh: THX/TTXVN)

Các trường đại học Mỹ tiếp tục chiếm ưu thế tuyệt đối trong nhóm dẫn đầu Bảng xếp hạng học thuật các trường đại học thế giới năm 2026 (ARWU). Đáng chú ý, các trường đại học Trung Quốc tiếp tục mở rộng hiện diện trong bảng xếp hạng của ARWU.

Theo bảng xếp hạng ARWU 2026 vừa được công bố, Đại học Harvard của Mỹ tiếp tục giữ vị trí số một thế giới, theo sau là Đại học Stanford và Viện Công nghệ Massachusetts (MIT).

Đại học Cambridge của Anh đứng thứ tư, trong khi Đại học California, Berkeley và Đại học Princeton của Mỹ lần lượt xếp thứ 5 và thứ 6. Đại học Oxford của Anh đứng thứ 7, tiếp theo là Đại học Columbia, Đại học Chicago và Viện Công nghệ California của Mỹ. Như vậy, các trường đại học Mỹ chiếm 8 trong 10 vị trí dẫn đầu, hai vị trí còn lại thuộc về Anh.

Pháp là quốc gia ngoài Mỹ và Anh có trường đạt thứ hạng cao, với Đại học Paris-Saclay đứng thứ 13. Đây cũng là một trong 4 trường đại học Pháp nằm trong top 100, bên cạnh Đại học Paris Sciences et Lettres, Đại học Sorbonne và Đại học Paris Cité.

Trong khi các trung tâm học thuật lâu đời tại Mỹ và châu Âu vẫn giữ ưu thế ở nhóm đầu, Trung Quốc tiếp tục mở rộng hiện diện trong bảng xếp hạng.

Đại học Thanh Hoa đứng thứ 18, Đại học Bắc Kinh thứ 22, Đại học Chiết Giang đồng hạng 24 và Đại học Giao thông Thượng Hải thứ 27. Tổng số trường Trung Quốc trong top 100 tăng từ 13 lên 16, trong đó có 3 trong số 4 cơ sở mới gia nhập nhóm này.

Tính trong top 1.000, Trung Quốc có 234 trường, vượt Mỹ về số lượng cơ sở được xếp hạng. Nhóm 100 trường hàng đầu năm nay có đại diện của 18 quốc gia, phản ánh mức độ đa dạng địa lý ngày càng tăng của các trung tâm nghiên cứu hàng đầu thế giới.

Kết quả trên cho thấy đầu tư quy mô lớn của Trung Quốc vào giáo dục đại học, nghiên cứu khoa học, cơ sở hạ tầng công nghệ và thu hút nhân tài đang dần chuyển hóa thành vị thế cao hơn trên các bảng xếp hạng quốc tế.

Sự tiến bộ này đặc biệt rõ ở những bảng xếp hạng chú trọng năng lực nghiên cứu và số lượng công trình khoa học.

Tại châu Á, ngoài Trung Quốc, Đại học Tokyo của Nhật Bản đứng thứ 30 thế giới. Sự hiện diện ngày càng nhiều của các trường Trung Quốc đang gia tăng sức ép cạnh tranh đối với nhiều hệ thống đại học vốn có vị thế mạnh nhờ truyền thống nghiên cứu lâu đời.

Theo phóng viên TTXVN tại Tel Aviv, Israel là một ví dụ. Lần đầu tiên kể từ năm 2020, nước này chỉ còn hai cơ sở trong top 100, gồm Viện Khoa học Weizmann đứng thứ 71 và Đại học Hebrew Jerusalem thứ 89.

Đây là sự thay đổi đáng chú ý đối với Israel, quốc gia có quy mô dân số tương đối nhỏ nhưng nhiều năm duy trì 3 cơ sở nghiên cứu trong nhóm 100 trường hàng đầu thế giới.

Thành tích này được xây dựng trên nền tảng nghiên cứu khoa học mạnh, số lượng cao các nhà khoa học đoạt giải Nobel và Huy chương Fields so với dân số, cùng sự gắn kết chặt chẽ giữa đại học, nghiên cứu và ngành công nghệ cao.

Xu hướng những năm gần đây cho thấy vị trí của các trường hàng đầu Israel đang chịu sức ép. Sự suy giảm rõ nhất diễn ra tại Viện Công nghệ Technion, khi trường này từng đứng thứ 79 năm 2023, tụt xuống thứ 83 năm 2024, thứ 97 năm 2025 và hiện rơi xuống nhóm 101-150.

Technion cho rằng kết quả năm nay chủ yếu do một nhà nghiên cứu của trường không còn nằm trong danh sách những nhà khoa học được trích dẫn nhiều nhất thế giới, nên không phản ánh sự suy giảm về chất lượng nghiên cứu và giảng dạy.

Trường vẫn giữ vị trí hàng đầu tại Israel trong một số lĩnh vực như kỹ thuật, khoa học máy tính và trí tuệ nhân tạo.

Các trường khác của Israel nằm khá xa nhóm dẫn đầu. Đại học Tel Aviv thuộc nhóm 151-200, Đại học Ben-Gurion vùng Negev nhóm 401-500, Đại học Bar-Ilan nhóm 501-600 và Đại học Haifa nhóm 601-700.

ARWU được công bố hằng năm từ năm 2003. Hơn 2.500 trường được đánh giá và 1.000 trường có kết quả cao nhất được công bố. Bảng xếp hạng sử dụng 6 chỉ số, trong đó có một số tiêu chí như số cựu sinh viên và giảng viên đoạt giải Nobel hoặc Huy chương Fields, số nhà nghiên cứu được trích dẫn nhiều, số bài báo đăng trên hai tạp chí Nature và Science.

Do chủ yếu đánh giá thành tích nghiên cứu định lượng, ARWU không phản ánh đầy đủ những yếu tố như chất lượng giảng dạy, trải nghiệm của sinh viên hay khả năng tìm việc sau tốt nghiệp.

Dù vậy, kết quả năm 2026 tiếp tục cho thấy cạnh tranh toàn cầu về khoa học, công nghệ và nhân lực nghiên cứu ngày càng quyết liệt, trong đó ưu thế của các trung tâm học thuật truyền thống đang chịu sức ép từ sự vươn lên nhanh chóng của châu Á./.