Trung Quốc hé lộ vai trò mới của máy bay tiếp dầu hạng nặng YY-20A

Máy bay tiếp nhiên liệu YY-20 tiếp nhiên liệu cho hai máy bay chiến đấu tàng hình J-20. Ảnh: MW.

Truyền thông nhà nước Trung Quốc vừa tiết lộ một khả năng đáng chú ý của máy bay tiếp dầu trên không YY-20A khi cho biết loại máy bay này đã đảm nhiệm vai trò “trung tâm chỉ huy trên không” trong quá trình Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAAF) triển khai tiêm kích J-16 tới Ai Cập tham gia cuộc tập trận Eagles of Civilisation 2026.

Thông tin này cho thấy YY-20A có thể không chỉ đơn thuần là một máy bay tiếp dầu, mà còn có khả năng tham gia chỉ huy, điều phối lực lượng trên không trong các chiến dịch đường dài. Nếu được phát triển đầy đủ, năng lực này có thể khiến YY-20A trở nên giá trị hơn đáng kể trong các hoạt động tác chiến ngoài khu vực.

Dòng Y-20 hiện là nền tảng máy bay vận tải hạng nặng được sản xuất tại Trung Quốc, đồng thời đang nhanh chóng được đưa vào biên chế để trở thành một trong những trụ cột của lực lượng không quân nước này.

Máy bay tiếp nhiên liệu YY-20 tiếp nhiên liệu cho hai máy bay chiến đấu J-16. Ảnh: Weibo.

YY-20A vừa tiếp dầu vừa làm “trung tâm chỉ huy”

Lực lượng Trung Quốc đã phải di chuyển hơn 6.000 km để tới Ai Cập. Trong hành trình này, các máy bay tiếp dầu YY-20A đã tiếp nhiên liệu trên không cho tiêm kích J-16, giúp những máy bay chiến đấu này có thể thực hiện hành trình dài mà không cần quá nhiều điểm dừng trung gian.

Điểm đáng chú ý nằm ở vai trò thứ hai của YY-20A.

Đài truyền hình CCTV cho biết máy bay này “thực hiện nhiệm vụ tiếp dầu trên không và đồng thời đóng vai trò là trung tâm chỉ huy trên không”. Điều đó cho thấy YY-20A đã được tích hợp vào một mạng lưới chỉ huy và kiểm soát trên không trong quá trình triển khai lực lượng.

Nếu năng lực này được duy trì trong các nhiệm vụ tác chiến, YY-20A có thể vừa kéo dài tầm hoạt động của tiêm kích, vừa hỗ trợ kết nối và điều phối các lực lượng tham gia chiến dịch.

Tuy nhiên, Trung Quốc chưa công bố mức độ mà YY-20A có thể đảm nhiệm các nhiệm vụ chỉ huy như vậy.

Máy bay vận tải Y-20. Ảnh: MW.

Không thay thế máy bay cảnh báo sớm KJ-500

Chức năng chỉ huy và kiểm soát trên không vốn thường gắn với các máy bay chuyên dụng như KJ-500 của Trung Quốc. Đây là nền tảng được thiết kế chuyên biệt cho nhiệm vụ cảnh báo sớm trên không, quản lý chiến trường và chỉ huy lực lượng.

Ngoài KJ-500, Trung Quốc còn vận hành nhiều máy bay chuyên nhiệm khác đảm nhận các nhiệm vụ như tác chiến điện tử, tình báo và liên lạc.

Do đó, vai trò mới được tiết lộ của YY-20A nhiều khả năng mang tính bổ trợ, thay vì thay thế những máy bay chỉ huy chuyên dụng.

Điều này đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh Trung Quốc đang xây dựng một trong những lực lượng máy bay cảnh báo sớm và chỉ huy trên không lớn nhất thế giới.

YY-20A có thể cung cấp một lớp năng lực bổ sung cho mạng lưới này, đặc biệt trong những chiến dịch triển khai lực lượng trên khoảng cách rất xa.

Nguyên mẫu KJ-3000 AEW&C dựa trên khung máy bay Y-20. Ảnh: MW.

Trung Quốc chưa tiết lộ thiết bị bên trong YY-20A

Bắc Kinh hiện chưa công khai YY-20A sử dụng những trang thiết bị chuyên dụng nào để đảm nhiệm vai trò chỉ huy trên không.

Chưa rõ máy bay có được trang bị các thiết bị liên lạc có thể tháo lắp, bổ sung nhân sự vận hành, đường truyền dữ liệu chuyên biệt hay các hệ thống nhiệm vụ khác hay không.

Trung Quốc cũng chưa cho thấy YY-20A sở hữu hệ thống cảm biến và năng lực quản lý chiến trường ở mức tương đương KJ-500.

Điều này rất quan trọng bởi một máy bay tiếp dầu có thể đóng vai trò nút liên lạc hoặc điều phối trong mạng lưới tác chiến, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc nó có khả năng phát hiện, theo dõi và chỉ huy chiến trường toàn diện như một máy bay cảnh báo sớm chuyên dụng.

Dù vậy, những tiết lộ gần đây cho thấy Bắc Kinh đang tìm cách khai thác Y-20 theo hướng đa nhiệm hơn.

Đầu tháng 8, truyền thông nhà nước Trung Quốc từng nhấn mạnh khả năng Y-20B chuyển đổi giữa cấu hình vận tải và tiếp dầu trên không, đồng thời đề cập khả năng sử dụng nền tảng này cho những nhiệm vụ khác như tác chiến điện tử và cảnh báo sớm trên không.

Đáng chú ý hơn, Trung Quốc hiện cũng đang thử nghiệm bay ở giai đoạn nâng cao đối với KJ-3000, một máy bay cảnh báo sớm và chỉ huy trên không được phát triển trên nền tảng Y-20.

Những bước đi này cho thấy Trung Quốc không chỉ muốn Y-20 trở thành máy bay vận tải và tiếp dầu chủ lực, mà còn đang biến nền tảng này thành một hệ sinh thái máy bay đa nhiệm, có thể hỗ trợ hậu cần, tiếp nhiên liệu, chỉ huy, cảnh báo sớm và tác chiến điện tử trong các chiến dịch quy mô lớn.