Trung Quốc kỳ vọng du khách quốc tế thúc đẩy tiêu dùng dịp Tết

Đầu tháng này, trong một động thái hiếm thấy, chín cơ quan trung ương của chính phủ Trung Quốc đã phối hợp ban hành kế hoạch chung nhằm biến kỳ nghỉ, bắt đầu từ Chủ nhật (15-2) và kéo dài đến ngày 23-2, trở thành một “lễ hội tiêu dùng kết nối các vùng miền và thu hút tất cả mọi người tham gia”.

Khách du lịch đến Trung Quốc dịp Tết. Nguồn: CGTN.

Động thái trên diễn ra trong bối cảnh kinh tế hiện không mấy thuận lợi, tăng trưởng doanh số bán lẻ năm 2025 chỉ đạt 3,7% so với cùng kỳ năm trước, trong khi áp lực giảm phát vẫn đè nặng lên nền kinh tế. Khi đầu tư suy yếu và bất định thương mại gia tăng, tiêu dùng được xem là trụ cột cần được củng cố để duy trì đà tăng trưởng.

Một hướng đi đáng chú ý là khai thác làn sóng phục hồi của du lịch quốc tế. Kế hoạch mới đề xuất tăng công suất các chuyến bay quốc tế theo nhu cầu thị trường, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc sử dụng thẻ ngân hàng nước ngoài và các ứng dụng thanh toán quốc tế tại Trung Quốc đại lục.

Các tín hiệu thực tế cho thấy dòng khách đang gia tăng. Theo Cục Quản lý Xuất nhập cảnh Quốc gia Trung Quốc, lưu lượng xuất nhập cảnh trung bình mỗi ngày trong dịp Tết năm nay dự kiến vượt 2,05 triệu lượt, tăng 14,1% so với cùng kỳ năm trước. Dữ liệu gần đây cũng cho thấy lượng đặt vé máy bay của du khách nước ngoài trong hai tuần trước kỳ nghỉ Tết tăng hơn bốn lần so với năm ngoái.

Xu hướng du lịch đang tập trung rõ nét vào các điểm đến thể thao mùa đông ở miền Bắc và các địa phương nghỉ dưỡng ấm áp ở phía Nam. Lượng đặt chỗ tăng tại các tỉnh như Hắc Long Giang, Tân Cương, Thanh Hải, cũng như Vân Nam và Hải Nam. Riêng Hắc Long Giang ghi nhận lượng xuất nhập cảnh trong tháng 1 tăng gần 30% so với cùng kỳ, cho thấy sự phục hồi rõ rệt của dòng khách quốc tế.

Bên cạnh các biện pháp tạo thuận lợi về đi lại và thanh toán, Trung Quốc cũng tiếp tục mở rộng nền tảng chính sách thị thực. Tính đến năm 2025, nước này đã áp dụng miễn thị thực đơn phương cho 48 quốc gia và triển khai chính sách miễn thị thực quá cảnh 240 giờ đối với 55 nước tại 65 cửa khẩu, giúp các chuyến đi ngắn ngày đến Trung Quốc trở nên khả thi hơn.

Song song với việc thu hút khách quốc tế, các chính quyền địa phương được khuyến khích phát hành hướng dẫn đa ngôn ngữ giới thiệu phong tục Tết Nguyên đán, tạo điều kiện để du khách trải nghiệm sâu hơn các giá trị văn hóa truyền thống.

Đồng thời, Bắc Kinh cũng tiếp tục triển khai các công cụ kích cầu trong nước như phiếu mua sắm, trợ cấp tiêu dùng và chương trình đổi cũ lấy mới đối với hàng hóa, những biện pháp đã được đẩy mạnh trong năm qua.

Tết Nguyên đán hay Lễ hội Mùa xuân vốn là “mùa vàng” của tiêu dùng Trung Quốc khi hàng trăm triệu lao động được nghỉ trọn một tuần. Năm nay, việc kỳ nghỉ kéo dài tới chín ngày càng làm gia tăng kỳ vọng về sức bật của thị trường tiêu dùng.

“Chưa từng có văn bản nào ở quy mô như vậy nhằm thúc đẩy tiêu dùng dịp Tết Nguyên đán, kỳ vọng đối với tiêu dùng hiện rất cao,” ông Liu Xuexin, giáo sư tại Đại học Kinh tế và Kinh doanh Thủ đô Bắc Kinh nói.

Dù vậy, du lịch quốc tế hiện mới chỉ đóng góp khoảng 0,5% GDP Trung Quốc năm 2024, theo một bài viết trên Nhân Dân Nhật báo hồi tháng 12. Con số này thấp hơn đáng kể so với mức 1%–3% tại nhiều nền kinh tế lớn, cho thấy dư địa tăng trưởng còn khá lớn.

Năm 2025 đã ghi nhận sự bùng nổ trong chi tiêu của du khách quốc tế nhờ mở rộng miễn thị thực và cải thiện cơ chế hoàn thuế. Số du khách yêu cầu hoàn thuế tại cửa khẩu tăng gấp ba lần so với năm 2024; doanh số hàng hóa được hoàn thuế và tổng giá trị hoàn thuế đều tăng khoảng 96%.

Tháng 11 năm ngoái, Bộ Thương mại Trung Quốc cũng phát động “Tháng khuyến mại tiêu dùng cao cấp” trên toàn quốc, tập trung vào trải nghiệm mua sắm quốc tế tại năm thành phố lớn gồm Thượng Hải, Bắc Kinh, Quảng Châu, Thiên Tân và Trùng Khánh, những địa phương chiếm khoảng 80% tổng doanh số hoàn thuế khi xuất cảnh.

Các động thái thúc đẩy tiêu dùng từ du khách quốc tế là một phần trong nỗ lực tái cân bằng mô hình tăng trưởng của Bắc Kinh, trong bối cảnh tiêu dùng mới chỉ đóng góp khoảng 52% GDP năm 2025, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình toàn cầu khoảng 67%, theo dữ liệu của Ngân hàng Thế giới.

Áp lực tái cơ cấu này cũng được Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) nhấn mạnh trong báo cáo công bố gần đây. Theo IMF, Trung Quốc cần chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng dựa vào tiêu dùng nội địa thay vì phụ thuộc lớn vào xuất khẩu và chính sách công nghiệp. Tổ chức này cảnh báo thặng dư tài khoản vãng lai cao và áp lực giảm phát kéo dài đang tạo ra những “mất cân đối”, không chỉ ảnh hưởng tới triển vọng tăng trưởng của Trung Quốc mà còn gây tác động lan tỏa tiêu cực tới các đối tác thương mại.

Trong bối cảnh đó, việc kích cầu tiêu dùng, bao gồm chi tiêu của du khách quốc tế trong dịp Tết không chỉ mang ý nghĩa mùa vụ mà còn phản ánh nỗ lực rộng hơn nhằm điều chỉnh cấu trúc tăng trưởng của nền kinh tế. Tuy nhiên, một kỳ nghỉ dài và sôi động có thể tạo cú hích ngắn hạn; để chuyển hóa thành động lực bền vững, Trung Quốc sẽ cần nhiều hơn là một “lễ hội tiêu dùng” trong vài ngày đầu năm.

Nguồn: SCMP, CGTN, Bloomberg

Lạc Diệp