Trung Quốc muốn hoàn tất bản đồ địa chất sao Hỏa vào năm 2028

Xe tự hành Chúc Dung (trái) và thiết bị hạ cánh của sứ mệnh Thiên Vấn-1 trên sao Hỏa. Ảnh: Wikimedia Commons

Theo Tân Hoa xã, giám đốc khoa học của sứ mệnh Thiên Vấn-3, ông Hou Zengqian, ngày 28/9 cho biết Trung Quốc đặt mục tiêu hoàn thành bản đồ địa chất toàn bộ sao Hỏa trước cuối năm 2028. Dự án được công bố trong bối cảnh nước này đẩy nhanh kế hoạch đưa mẫu vật từ sao Hỏa về Trái Đất. Đây sẽ là bản đồ địa chất sao Hỏa đầu tiên được xây dựng với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI).

Ông Hou cho biết Trung Quốc muốn bản đồ trở thành chuẩn tham chiếu quốc tế cho việc phân chia các thời kỳ địa chất trên hành tinh đỏ. Đây là mục tiêu của dự án, chưa phải một tiêu chuẩn đã được quốc tế công nhận.

Bản đồ sẽ kết hợp những phát hiện từ xe tự hành Chúc Dung, được đưa lên sao Hỏa trong sứ mệnh Thiên Vấn-1. Dữ liệu của xe cho thấy sao Hỏa có thể từng tồn tại một đại dương cổ rộng lớn khoảng 3,5 tỷ năm trước, cũng như có thể đã xảy ra các đợt ngập lụt ngắn vào khoảng 1,6 tỷ năm trước.

Ngoài bản đồ toàn hành tinh, Trung Quốc dự kiến lập bản đồ địa chất chi tiết theo tỷ lệ 1:50.000 cho khu vực hạ cánh của Thiên Vấn-3 và xuất bản một bộ tập bản đồ. Tân Hoa xã cho rằng phương pháp này cũng có thể làm mẫu cho việc lập bản đồ địa chất Mặt Trăng, sao Kim và các tiểu hành tinh trong tương lai.

Trung Quốc dự định phóng Thiên Vấn-3 vào cuối năm 2028, với mục tiêu thu thập ít nhất 500 gram mẫu vật sao Hỏa và đưa về Trái Đất vào khoảng năm 2031. Sứ mệnh sẽ cần hai lần phóng. Tàu thứ nhất mang thiết bị hạ cánh và phương tiện đưa mẫu vật rời bề mặt sao Hỏa, còn tàu thứ hai mang thiết bị bay quanh hành tinh cùng khoang đưa mẫu vật về Trái Đất. Nếu thành công, Trung Quốc sẽ là quốc gia đầu tiên hoàn thành sứ mệnh lấy mẫu vật sao Hỏa và đưa về Trái Đất.

Trong khi đó, kế hoạch đưa mẫu vật sao Hỏa về Trái Đất của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) và Cơ quan Vũ trụ châu Âu gặp khó khăn vì chi phí tăng và nhiều lần chậm tiến độ. Xe tự hành Perseverance của NASA đã thu thập, lưu giữ hàng chục mẫu đá và đất kể từ khi hoạt động trên sao Hỏa vào tháng 2/2021. Tuy nhiên, NASA ước tính vào năm 2024 rằng chương trình có thể tốn tới 11 tỷ USD và sớm nhất phải đến năm 2040 mới đưa được mẫu vật về Trái Đất.

Hồi tháng 1/2026, Quốc hội Mỹ đã cắt kinh phí, khiến chương trình theo kế hoạch hiện tại trên thực tế phải dừng lại. Một phần nguồn lực được chuyển sang sáng kiến Mars Future Missions để phát triển công nghệ với chi phí thấp hơn, song phương án thực hiện và lịch trình cho một sứ mệnh lấy mẫu mới vẫn chưa được xác định.

Mỹ có lịch sử thăm dò sao Hỏa từ năm 1965, khi tàu Mariner 4 bay ngang qua hành tinh và gửi về những hình ảnh chụp cận cảnh đầu tiên. Trung Quốc đưa xe Chúc Dung hạ cánh xuống sao Hỏa vào tháng 5/2021, trở thành quốc gia thứ hai sau Mỹ làm được điều này. Xe đã di chuyển hơn 1,9 km trong gần một năm hoạt động trước khi chuyển sang trạng thái ngủ đông và không thể vận hành trở lại.