Trung Quốc: Ngân hàng, trung tâm thương mại, công viên đều có thể là nơi đăng ký kết hôn

Một bàn đăng ký kết hôn không hạn chế về địa phương, không cần hộ khẩu tại Nội Mông. Ảnh: CNS.

Thủ tục kết hôn được đơn giản hóa tối đa

Ngày 10/5/2025, quy định mới về đăng ký kết hôn chính thức có hiệu lực, theo đó Trung Quốc triển khai cơ chế “đăng ký kết hôn trên toàn quốc”.

Cụ thể, với người dân Trung Quốc đăng ký kết hôn, hai bên chỉ cần xuất trình thẻ căn cước, đồng thời ký cam kết tại chỗ rằng mình không có vợ/chồng và không có quan hệ huyết thống trực hệ hoặc họ hàng trong phạm vi ba đời với người kia. Sổ hộ khẩu không còn là giấy tờ bắt buộc.

Trước đây, các cặp đôi yêu nhau nhưng sống xa quê thường phải xin nghỉ làm, đi hàng trăm, thậm chí hàng nghìn km về nơi đăng ký hộ khẩu để làm thủ tục. Nay họ có thể đăng ký ngay tại nơi mình đang sống hoặc đang đi du lịch.

Xét riêng về thủ tục, chi phí và thời gian để lấy giấy đăng ký kết hôn hiện đã giảm xuống mức rất thấp.

Sau khi quy định mới có hiệu lực, thậm chí đã xuất hiện xu hướng “kết hợp du lịch với đăng ký kết hôn”. Nhiều thành phố và khu du lịch bắt đầu xây dựng những địa điểm được quảng bá là các “tọa độ đăng ký kết hôn” mới.

Không gian tổ chức lễ đăng ký cũng ngày càng đa dạng. Một số địa phương đưa trung tâm đăng ký kết hôn vào công viên, khu du lịch, trung tâm thương mại, ga tàu điện ngầm, tàu du lịch, lễ hội âm nhạc, ngân hàng, thậm chí các khu vực núi tuyết.

Điểm đăng ký kết hôn trong một khu du lịch, Ảnh: UDN.

Đăng ký kết hôn ngay tại ngân hàng, ga metro

Mới đây, Cục Dân chính quận Hà Tây, thành phố Thiên Tân, phối hợp với Chi nhánh Ngân hàng Tiết kiệm Bưu điện Trung Quốc trên đường Tứ Thủy, chính thức đưa vào hoạt động điểm dịch vụ mang tên “Phòng đăng ký kết hôn Đông Hải – Ngân hàng chủ đề tình yêu Tứ Thủy”.

Điểm đăng ký này mở cửa nửa ngày vào thứ Tư và thứ Năm hằng tuần để tiếp nhận hồ sơ. Đây được giới thiệu là điểm đăng ký kết hôn được đặt bên trong một ngân hàng đầu tiên ở Trung Quốc.

Không chỉ ngân hàng, các địa phương còn liên tục đưa dịch vụ đăng ký kết hôn vào những địa điểm mới.

Tô Châu thử mô hình “đăng ký kết hôn kết hợp du lịch”; Phật Sơn, tỉnh Quảng Đông, đưa ra khoản hỗ trợ kết hôn – sinh con 2.500 NDT; Lữ Lương, tỉnh Sơn Tây, hỗ trợ 1.500 NDT. Các điểm đăng ký còn xuất hiện tại khu du lịch, công viên và lễ hội âm nhạc.

Văn phòng đăng ký kết hôn huyện Phì Tây, thành phố Hợp Phì, đã đặt một điểm đăng ký tại ga Hạnh Phúc Bá trên tuyến tàu điện ngầm số 3, trở thành điểm đăng ký kết hôn đầu tiên nằm trong một ga metro ở Trung Quốc. Đến nay, điểm đăng ký đặc biệt này đã chứng kiến hơn 5.700 cặp đôi làm thủ tục kết hôn.

Một số địa phương còn đưa dịch vụ đăng ký kết hôn trực tiếp tới các lễ hội âm nhạc. Các thành phố như Đại Lý (Vân Nam), Urumqi (Tân Cương), Thành Đô (Tứ Xuyên) và Ninh Ba (Chiết Giang) từng tổ chức dịch vụ đăng ký kết hôn ngay tại các lễ hội.

Việc đưa dịch vụ đăng ký kết hôn đến những địa điểm hoạt động đời thường như vậy phản ánh nỗ lực của chính quyền Trung Quốc nhằm giảm tối đa các rào cản thủ tục đối với các cặp đôi.

Cặp đôi chụp ảnh lưu niệm sau khi nhận Giấy đăng ký kết hôn tại ga metro. Ảnh: CNS.

Kết hôn được đơn giản hóa, ly hôn lại có “thời gian suy nghĩ lại”

Trong khi chính quyền tìm cách tạo thuận lợi cho việc kết hôn, ly hôn lại được thiết kế với nhiều rào cản hơn.

Theo Bộ luật Dân sự Trung Quốc có hiệu lực từ năm 2021, đối với trường hợp hai vợ chồng cùng yêu cầu ly hôn thuận tình, sau khi nộp đơn tại cơ quan đăng ký kết hôn sẽ phải trải qua “thời gian suy nghĩ” 30 ngày.

Trong thời gian này, bất kỳ bên nào cũng có quyền đơn phương rút lại đơn. Nếu hết 30 ngày mà không có ai rút đơn, hai bên mới có thể tiếp tục hoàn tất thủ tục ly hôn.

Chính sách khuyến khích kết hôn vẫn chưa cho thấy hiệu quả rõ rệt

Năm 2013, Trung Quốc có tới 13,469 triệu cặp đăng ký kết hôn. Đến năm 2019, con số này lần đầu xuống dưới 10 triệu. Năm 2022, tiếp tục xuống dưới 7 triệu. Năm 2024 chỉ còn 6,106 triệu cặp đăng ký kết hôn.

Năm 2025, nhờ chính sách “đăng ký toàn quốc” cùng yếu tố “hai ngày Lập xuân” trong năm âm lịch, số đăng ký kết hôn tăng trở lại lên 6,763 triệu cặp, tăng 10,76%. Không ít người khi đó cho rằng xu hướng đã bắt đầu đảo chiều.

Nhưng bước sang năm 2026, xu hướng giảm lại xuất hiện. Dù thủ tục đăng ký kết hôn ngày càng thuận tiện, xu hướng kết hôn giảm vẫn tiếp diễn. Theo số liệu mới nhất của Bộ Dân chính Trung Quốc, trong nửa đầu năm nay có 3,275 triệu cặp đăng ký kết hôn, giảm 264.000 cặp, tương đương 7,5%, so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức thấp nhất kể từ năm 2014, thời điểm bắt đầu có số liệu có thể so sánh.

Ngược lại, số cặp đăng ký ly hôn lên tới 1,383 triệu, tăng 52.000 cặp, tương đương 3,9%.

Chụp ảnh tự sướng sau khi nhận giấy đăng ký kết hôn tại ngân hàng. Ảnh: Sina.

Những con số này cho thấy đơn giản hóa thủ tục chỉ có thể giải quyết vấn đề “đăng ký kết hôn có thuận tiện hay không”, chứ chưa giải quyết được những nguyên nhân kinh tế – xã hội sâu xa khiến những người trẻ Trung Quốc trì hoãn hoặc không muốn kết hôn.

Nói cách khác, Trung Quốc có thể đưa “cửa đăng ký kết hôn” từ cơ quan hành chính ra ngân hàng, công viên, ga metro hay lễ hội âm nhạc, nhưng điều đó chưa đủ để khiến người trẻ thay đổi quyết định về hôn nhân.