Trung Quốc siết bảo hộ thiết kế chip, tăng chế tài với hành vi xâm phạm sở hữu trí tuệ

Trung Quốc vừa sửa đổi các quy định về bảo hộ thiết kế bố trí mạch tích hợp, siết chặt tiêu chuẩn đăng ký và cho phép áp dụng cơ chế bồi thường mang tính trừng phạt đối với các hành vi xâm phạm nghiêm trọng. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Bắc Kinh đẩy mạnh bảo vệ năng lực công nghệ bán dẫn nội địa trước sức ép cạnh tranh và các biện pháp hạn chế từ Mỹ.

Các quy định sửa đổi được Thủ tướng Trung Quốc ký ban hành ngày 23/7 và sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 15/10, theo thông báo của Bộ Tư pháp và Cơ quan Quản lý Sở hữu trí tuệ quốc gia Trung Quốc (CNIPA), được hãng thông tấn Tân Hoa Xã công bố ngày 3/8.

SIẾT TIÊU CHUẨN ĐĂNG KÝ ĐỂ BẢO VỆ CÔNG NGHỆ BÁN DẪN NỘI ĐỊA

Quy định mới tập trung vào bảo hộ thiết kế bố trí mạch tích hợp (integrated-circuit layout designs) – tức cách sắp xếp chi tiết các linh kiện bên trong một con chip. Đây là yếu tố phản ánh khối lượng công sức nghiên cứu, kỹ thuật đáng kể và đóng vai trò cốt lõi trong quá trình phát triển chất bán dẫn, kể cả đối với những doanh nghiệp chỉ thiết kế chip mà không trực tiếp sản xuất.

Các biện pháp mới không phải là hình thức kiểm soát xuất khẩu công nghệ, song cho thấy Bắc Kinh đang coi trọng hơn việc bảo vệ các thành quả công nghệ do doanh nghiệp Trung Quốc phát triển.

Trong những năm gần đây, ngành bán dẫn Trung Quốc đã tăng tốc phát triển các giải pháp thay thế trong nước sau khi Mỹ liên tiếp áp đặt các biện pháp hạn chế quyền tiếp cận phần mềm thiết kế chip tiên tiến và thiết bị sản xuất bán dẫn.

Song song với đó, giới hoạch định chính sách Trung Quốc cũng đang xem xét các biện pháp rộng hơn nhằm ngăn chặn việc chuyển giao hoặc để các doanh nghiệp nước ngoài thâu tóm những công nghệ chiến lược của Trung Quốc. Theo Financial Times, các đề xuất này có thể bao gồm cả việc hạn chế sản xuất ở nước ngoài đối với các dòng chip tiên tiến sử dụng thiết kế do Trung Quốc phát triển.

Trong bối cảnh đó, các quy định mới được kỳ vọng sẽ khiến việc sao chép thiết kế hoặc đăng ký quyền sở hữu đối với thành quả nghiên cứu của người khác trở nên khó khăn hơn.

Theo quy định, các đơn vị đăng ký phải chứng minh thiết kế là kết quả của hoạt động sáng tạo thực sự, nộp bản cam kết về tính nguyên gốc và xác định rõ những yếu tố sáng tạo trong hồ sơ gửi cơ quan quản lý.

Cơ quan chức năng sẽ có quyền từ chối những hồ sơ rõ ràng không đáp ứng các yêu cầu này, đồng thời tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn để khiếu nại hoặc hủy bỏ các đăng ký được cấp không đúng quy định.

TĂNG CHẾ TÀI XỬ PHẠT, KHUYẾN KHÍCH BẢO VỆ QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ

Theo ông Alfredo Montufar-Helu, Giám đốc điều hành tại Ankura China Advisors có trụ sở ở Bắc Kinh, việc nâng tiêu chuẩn về tính nguyên gốc, siết điều kiện đăng ký và xử lý các hồ sơ nộp với động cơ không trung thực sẽ giúp loại bỏ các yêu cầu bảo hộ chất lượng thấp, đồng thời phân biệt rõ những doanh nghiệp thực sự sở hữu năng lực công nghệ với các đơn vị chỉ tìm cách tận dụng hệ thống sở hữu trí tuệ.

Bên cạnh việc siết quy trình đăng ký, quy định sửa đổi cũng tăng cường các biện pháp xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Theo đó, mức bồi thường thiệt hại có thể được xác định dựa trên tổn thất thực tế của chủ sở hữu quyền hoặc khoản lợi nhuận mà bên vi phạm thu được. Trong các trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, tòa án có thể áp dụng cơ chế bồi thường mang tính trừng phạt nhằm tăng sức răn đe.

Ngoài ra, quy định mới cũng làm rõ cơ chế cấp phép, chuyển nhượng hoặc sử dụng quyền đối với thiết kế bố trí mạch tích hợp làm tài sản bảo đảm. Các tổ chức chủ trì việc tạo ra các thiết kế này cũng được yêu cầu có cơ chế khen thưởng và trả thù lao hợp lý cho những cá nhân đủ điều kiện tham gia quá trình nghiên cứu, phát triển.