Trung Quốc siết quản lý dòng tiền và bảo hiểm xuyên biên giới, các nhà đầu tư đổ xô sang Hong Kong

Ba công ty môi giới chứng khoán trực tuyến hôm 22/5 bị CSRC tuyên bố tịch thu toàn bộ khoản thu nhập bất hợp pháp, xử phạt nghiêm theo quy định pháp luật vì có hành vi kinh doanh chứng khoán xuyên biên giới trái phép. Ảnh: Btime.

Chính quyền mạnh tay với Futu, Tiger Brokers và Longbridge

Ngày 22/5, Ủy ban Chứng khoán Trung Quốc (CSRC) tuyên bố: Tiger Brokers, Futu Securities International và Longbridge Securities - các công ty môi giới chứng khoán trực tuyến chuyên cung cấp dịch vụ giao dịch cổ phiếu, ETF (quỹ hoán đổi danh mục), quyền chọn và các sản phẩm tài chính trên nhiều thị trường quốc tế như Mỹ, Hong Kong, Singapore... sẽ bị tịch thu toàn bộ khoản thu nhập bất hợp pháp, xử phạt nghiêm theo quy định pháp luật vì có hành vi kinh doanh chứng khoán xuyên biên giới trái phép; khoản tiền liên quan tới 250 tỷ HKD. Cùng ngày, Ủy ban Chứng khoán và Hợp đồng tương lai Hong Kong (SFC) cũng phát hiện nhiều thiếu sót trong quy trình mở tài khoản của các công ty môi giới.

Đối với nhà đầu tư Trung Quốc đại lục, các nền tảng này từng rất phổ biến vì cho phép tiếp cận thị trường nước ngoài dễ dàng hơn so với các kênh truyền thống.

Dưới áp lực thanh tra, Longbridge đã tạm ngừng mở tài khoản mới; Futu tuyên bố người chỉ có CCCD Trung Quốc sẽ không thể mở tài khoản mới; mà phải có thẻ căn cước Hong Kong hoặc giấy tờ cư trú hợp pháp ở nước ngoài.

Sau khi CSRC phối hợp với nhiều cơ quan khác mở chiến dịch xử lý hoạt động chứng khoán xuyên biên giới trái phép, đồng thời SFC ban hành thông tư giám sát mới; các ngân hàng quốc doanh lớn của Trung Quốc tại Hong Kong và các công ty chứng khoán có giấy phép hàng đầu tại đặc khu đã đồng loạt nâng cao điều kiện mở tài khoản đối với nhà đầu tư đến từ Trung Quốc đại lục.

Hình ảnh các nhà đầu tư từ Trung Quốc kéo sang mở tài khoản tại Zhifu Securities, Hong Kong. Ảnh: Sohu.

Các nhà đầu tư trong nước ùn ùn kéo sang Hong Kong mở tài khoản

Phóng viên Nhật báo Kinh tế khảo sát thì thấy do các quy định chi tiết trong đợt thanh tra hiện nay vẫn chưa hoàn toàn thống nhất, mỗi ngân hàng và công ty chứng khoán áp dụng tiêu chuẩn khác nhau, khiến thị trường rơi vào tình trạng "mỗi nơi một kiểu".

Ngày 1/6, khảo sát tại ga tàu cao tốc Tây Cửu Long và khu Tiêm Sa Chủy – những nơi tập trung đông khách nhất Hong Kong, thấy: Nhiều cửa hàng môi giới chứng khoán cỡ vừa và nhỏ chật kín người từ đại lục sang mở tài khoản; các chi nhánh của Ngân hàng HSBC cũng đông nghịt khách đại lục, tuy nhiên người mở tài khoản phải ký thêm cam kết về nguồn gốc dòng tiền.

Ngoài chứng khoán, việc mua bảo hiểm nhân thọ xuyên biên giới cũng đang bị giám sát nghiêm ngặt hơn. Ngay tại lối ra ga Tây Cửu Long, hai công ty chứng khoán Hong Kong là uSMART Securities và Chief Securities đều chật kín khách đại lục sang. Các nhân viên liên tục kiểm tra giấy tờ, hướng dẫn thủ tục, giải đáp thắc mắc.

Một số công ty môi giới nhỏ còn đứng trước cửa ngân hàng để mời khách, quảng cáo rằng chỉ cần CCCD Trung Quốc là có thể đăng ký trực tuyến và được phê duyệt ngay trong ngày hoặc ngày hôm sau.

Khi phóng viên đóng vai nhà đầu tư đại lục để hỏi thông tin, nhân viên hai công ty này cho biết: Chỉ cần CCCD Trung Quốc và hồ sơ liên quan là có thể nộp đơn trực tuyến tại Hong Kong, kết quả thường được thông báo qua email sau 1–2 ngày làm việc, thậm chí không có tài khoản ngân hàng Hong Kong vẫn có thể đăng ký.

Tuy nhiên, sau khi tài khoản được mở, yêu cầu về dòng tiền đã bị siết chặt đáng kể: Nhà đầu tư phải chuyển tiền vào tài khoản trong vòng 30 ngày.

Quy định thay đổi liên tục

Nhiều nhà đầu tư cho biết điều kiện mở tài khoản thay đổi rất nhanh. Một nhà đầu tư họ Trương kể rằng cuối tháng 5 ông tới uSMART để mở tài khoản nhưng bất ngờ được yêu cầu xuất trình giấy chứng nhận mở tài khoản ngân hàng Hong Kong bản giấy.

Điều này cho thấy các quy định thực tế tại từng thời điểm có thể thay đổi liên tục.

Ngân hàng Hong Kong & Thượng Hải (HSBC) trở thành điểm đến của dòng người từ đại lục. Trong khi các ngân hàng quốc doanh Trung Quốc siết chặt thủ tục, một số ngân hàng nước ngoài vẫn còn tương đối "dễ thở". Tại các chi nhánh ở Tiêm Sa Chủy, rất đông người đại lục cầm CCCD Trung Quốc, mang giấy thông hành Hong Kong – Macau xếp hàng để mở tài khoản.

Một nhà đầu tư vừa hoàn tất thủ tục cho biết: "Tôi bay từ Hàng Châu sang chỉ để mở tài khoản". Một nhà đầu tư nữ khác đến từ Thượng Hải cười nói: "Tôi bay từ Thượng Hải sang, tiện thể đi chơi luôn".

Muốn mở tài khoản đầu tư phải khai báo nguồn tiền

Từ ngày 22/5, Cơ quan Tiền tệ Hong Kong (HKMA) đã gửi thông tư tới tất cả các tổ chức tài chính. Thông tư yêu cầu: Rà soát toàn bộ hồ sơ mở tài khoản từ tháng 1/2023 đến nay; kiểm tra các trường hợp sử dụng giấy tờ đáng ngờ hoặc giả mạo; thực hiện chiến dịch kiểm tra nội bộ kéo dài 3 tháng.

Futu Securities International - một trong ba công ty môi giới chứng khoán bị CSRC mạnh tay xử lý. Ảnh: NBD.

Đối với nhà đầu tư đại lục muốn mở tài khoản đầu tư mới, các tổ chức tài chính phải thu thập bản cam kết bằng văn bản xác nhận rằng: Tiền đầu tư đến từ các nguồn hợp pháp ngoài Trung Quốc đại lục; khách hàng chưa từng bị đóng băng hoặc hủy tài khoản tại các tổ chức tài chính khác vì sử dụng giấy tờ giả.

Tại HSBC Hong Kong, nhà đầu tư đại lục phải ký giấy mang tên "Tuyên bố mở tài khoản đầu tư (chỉ áp dụng cho cư dân Trung Quốc đại lục)". Một điều khoản quan trọng nêu rõ: Nếu sau này phát hiện nguồn tiền vi phạm quy định kiểm soát vốn của Trung Quốc đại lục hoặc có nguồn gốc bất hợp pháp, HSBC Hong Kong có quyền đóng tài khoản đầu tư.

Điều đó đồng nghĩa với việc dù mở tài khoản thành công, nhà đầu tư vẫn phải chứng minh tính hợp pháp của dòng tiền trong suốt quá trình sử dụng.

Mua bảo hiểm xuyên biên giới cũng bị giám sát nghiêm ngặt

Không chỉ chứng khoán, bảo hiểm nhân thọ tại Hong Kong cũng đang bị kiểm soát chặt hơn. Ngày 1/6, Cục Quản lý Bảo hiểm cho biết: Từ năm 2016, Hong Kong đã áp dụng các quy định đặc biệt đối với khách hàng đại lục mua bảo hiểm.

Các yêu cầu bao gồm: Toàn bộ quá trình tư vấn và bán bảo hiểm phải diễn ra tại Hong Kong; tất cả giấy tờ phải được ký tại Hong Kong; công ty bảo hiểm phải lưu hồ sơ chứng minh khách hàng thực sự có mặt tại Hong Kong khi ký hợp đồng (ví dụ hồ sơ xuất nhập cảnh).

Ngoài ra, cơ quan quản lý tiết lộ rằng năm 2024 họ đã phối hợp với Ủy ban Độc lập chống tham nhũng của Hong Kong (ICAC) tiến hành chiến dịch truy quét hoạt động bán bảo hiểm xuyên biên giới trái phép.

Ý nghĩa của đợt siết chặt lần này

Về bản chất, cả Trung Quốc và Hong Kong đang muốn ngăn chặn tình trạng đưa vốn ra nước ngoài thông qua tài khoản chứng khoán Hong Kong; chuyển tài sản xuyên biên giới trá hình; bán bảo hiểm cho cư dân đại lục từ xa mà không tuân thủ quy định.

Điều đáng chú ý là dù quy định ngày càng nghiêm ngặt, nhu cầu của nhà đầu tư đại lục đối với tài sản ở Hong Kong vẫn rất lớn. Vì vậy mới xuất hiện cảnh nhiều người "đi máy bay trong ngày chỉ để mở tài khoản", tạo nên làn sóng đổ bộ chưa từng thấy vào các ngân hàng và công ty chứng khoán Hong Kong trong những tuần gần đây.