Trung Quốc tham vọng dẫn đầu vận tải biển thông minh

Chế tạo tàu thông minh, xây cảng tự động

Những khung cảnh từng chỉ xuất hiện trong phim khoa học viễn tưởng như tàu tự động lập hải trình, nhận diện chướng ngại vật theo thời gian thực và cập cảng với sự hỗ trợ của các cần cẩu hoàn toàn tự động, đang nhanh chóng trở thành cảnh tượng bình thường trong ngành hàng hải Trung Quốc.

Nhiều bến cảng của Trung Quốc cho phép tàu container thông minh tự thực hiện một số công đoạn tự động.

Tháng trước, tàu "Ning Yuan Dian Kun", tàu container thông minh thuần điện cấp 10.000 tấn lớn nhất thế giới và đầu tiên của Trung Quốc, đã được đưa vào khai thác thương mại tại cảng Ninh Ba - Chu Sơn. Sử dụng hệ thống pin dạng hộp, con tàu được trang bị khả năng nhận thức hình ảnh trong mọi điều kiện thời tiết và năng lực lập tuyến đường thông minh.

Việc chuyển sang sử dụng năng lượng điện dự kiến giúp tiết kiệm 580 tấn nhiên liệu và giảm hơn 1.400 tấn khí thải carbon dioxide mỗi năm, đánh dấu bước tiến lớn trong logistics xanh. Bước tiến này không chỉ cho thấy đột phá của Trung Quốc trong công nghệ tàu thông minh, mà còn phù hợp với xu hướng vận tải biển xanh trên toàn cầu.

Đi cùng với chế tạo tàu tự động, Trung Quốc cũng tăng cường phát triển hạ tầng cảng thông minh. Trung Quốc hiện xây dựng 60 bến container và hàng rời tự động hóa, trong đó các cầu cảng tự động chiếm khoảng 28% tổng số cầu cảng trên 10.000 tấn.

Với sự phối hợp giữa tàu và cảng thông minh, nhiều bến cảng như bến tự động của cảng Thanh Đảo, tỉnh Sơn Đông đã cho phép tàu container thông minh tự thực hiện nhiều công đoạn mà không cần con người "chạm tay".

Sử dụng hạ tầng số để hỗ trợ

Đầu năm nay vừa qua, Zhifei - tàu container thương mại thông minh ven biển đầu tiên của Trung Quốc đã hoàn tất quy trình vận hành container hoàn toàn không người lái từ đầu đến cuối. Con tàu thực hiện tự động toàn bộ hành trình, cập bến và neo đậu, đồng thời phối hợp liền mạch với cần cẩu tự động để xếp dỡ hàng hóa mà không cần sự can thiệp của con người.

Tàu “Ning Yuan Dian Kun” - tàu container thông minh thuần điện cấp 10.000 tấn lớn nhất thế giới và đầu tiên của Trung Quốc. Ảnh: China Focus.

Trao đổi với Tân Hoa Xã, ông Geng Xiongfei, chuyên gia thuộc Bộ Giao thông Vận tải Trung Quốc cho biết: "Vận tải biển thông minh là hệ thống vận tải đường thủy đặt khả năng tự chủ của tàu làm trọng tâm; sử dụng hạ tầng số để hỗ trợ và cơ chế kiểm soát vận hành phối hợp để bảo đảm".

Theo ông, việc phát triển lĩnh vực này có vai trò quan trọng trong nâng cao mức độ an toàn, hiệu quả và bền vững về môi trường. Bởi Trung Quốc hiện sở hữu đội tàu biển lớn nhất thế giới và cụm cảng lớn nhất toàn cầu, nhiều năm liên tiếp dẫn đầu thế giới về sản lượng hàng hóa và container thông qua cảng.

Đặt mục tiêu làm chủ công nghệ lõi

Với tầm nhìn chiến lược, giới chức Trung Quốc đang nỗ lực thể chế hóa để đẩy nhanh quá trình tích hợp sâu công nghệ tiên tiến với ngành vận tải biển.

Một bến tại cảng Thanh Đảo.

Theo Nhật báo Khoa học và Công nghệ Trung Quốc, cuối tháng 3 vừa qua, Trung Quốc ban hành kế hoạch hành động nhằm đẩy nhanh quá trình tích hợp sâu công nghệ tiên tiến, như trí tuệ nhân tạo (AI), vào ngành vận tải biển, đồng thời thúc đẩy phát triển các lực lượng sản xuất mới trong lĩnh vực này.

Kế hoạch do Bộ Giao thông Vận tải, Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin, Ủy ban Giám sát và Quản lý tài sản Nhà nước thuộc Quốc vụ viện, cùng Tổng cục Quản lý thị trường Nhà nước phối hợp ban hành.

Kế hoạch nêu rõ các yêu cầu tổng thể, nhiệm vụ trọng tâm và biện pháp hỗ trợ phát triển vận tải biển thông minh trong giai đoạn 2026 - 2030, đưa ra lộ trình phát triển gồm hai giai đoạn với các mục tiêu cụ thể.

Đến năm 2027, Trung Quốc đặt mục tiêu tích hợp sâu giữa AI và ngành vận tải biển, tạo đột phá trong công nghệ then chốt, xây dựng ba khu thí điểm tổng hợp về vận tải biển thông minh và năm tuyến thí điểm, đưa hơn 100 tàu thông minh vào vận hành thương mại.

Đến năm 2030, nước này dự kiến làm chủ toàn diện công nghệ cốt lõi, hình thành mô hình phát triển phối hợp mới bao trùm công nghệ, công nghiệp và quản trị.

Theo các chuyên gia, việc ban hành kế hoạch này đánh dấu giai đoạn mới trong quá trình thúc đẩy một cách hệ thống lĩnh vực vận tải biển thông minh của Trung Quốc.

Kế hoạch không chỉ đưa ra giải pháp tổng thể nhằm tháo gỡ điểm nghẽn cản trở phát triển, mà còn tạo động lực mạnh mẽ và nền tảng hỗ trợ vững chắc cho mục tiêu xây dựng Trung Quốc thành cường quốc giao thông vào năm 2035. Bên cạnh đó, kế hoạch cũng giúp ngành vận tải biển Trung Quốc chuyển từ trạng thái "theo kịp" sang "dẫn đầu" trong làn sóng chuyển đổi thông minh trên toàn cầu.

Để đạt được mục tiêu đề ra, kế hoạch vạch ra 11 nhiệm vụ trọng tâm trên 4 lĩnh vực: Đột phá về thiết bị công nghệ, thúc đẩy mô hình ứng dụng thí điểm, nâng cấp hạ tầng và tăng cường quản trị, giám sát.

Các tuyến vận tải điển hình gồm tuyến ven biển Bắc - Nam và mạng lưới đường thủy nội địa cũng nằm trong diện triển khai.

Ngoài ra, một loạt khu thí điểm tổng hợp, tuyến thí điểm và tàu thí điểm sẽ được xác định để ứng dụng điều khiển từ xa và hành trình tự động, qua đó thúc đẩy phát triển vận tải biển thông minh trên quy mô lớn.

Theo Tân Hoa Xã