Trung Quốc tung AI nguồn mở 2,8 nghìn tỷ tham số, làm việc 2 giờ bằng cả tuần của con người

Mô hình AI Kimi K3 của Moonshot AI. Ảnh: SCMP.

Cuộc đua trí tuệ nhân tạo tiếp tục nóng lên khi công ty Moonshot AI của Trung Quốc chính thức giới thiệu Kimi K3 – mô hình AI nguồn mở sở hữu 2,8 nghìn tỷ tham số (2.8 trillion parameters), được mô tả là mô hình nguồn mở đầu tiên trên thế giới bước vào "kỷ nguyên 3T".

Đây được xem là mô hình AI nguồn mở lớn nhất từng được công bố, đánh dấu bước tiến mới của các doanh nghiệp Trung Quốc trong nỗ lực thu hẹp khoảng cách với OpenAI, Anthropic và các hãng AI hàng đầu của Mỹ.

Theo SCMP, việc ra mắt Kimi K3 diễn ra chỉ một tháng sau khi Zhipu AI giới thiệu GLM-5.2, cho thấy tốc độ cạnh tranh giữa các công ty AI Trung Quốc đang ngày càng tăng.

Kimi K3 được phát triển để xử lý các tác vụ có độ phức tạp cao, thời gian dài, đồng thời tích hợp khả năng hiểu hình ảnh ngay từ nền tảng cùng cửa sổ ngữ cảnh lên tới 1 triệu token.

Theo Moonshot AI, năng lực này cho phép mô hình xử lý những phiên lập trình kéo dài, kho mã nguồn quy mô lớn cũng như các quy trình kết hợp văn bản, hình ảnh và nhiều loại dữ liệu khác.

Được thiết kế cho nghiên cứu khoa học và các tác vụ phức tạp

Moonshot AI cho biết Kimi K3 không chỉ là chatbot AI thông thường mà còn hướng tới các quy trình nghiên cứu chuyên sâu.

Mô hình có khả năng tạo báo cáo nghiên cứu kèm biểu đồ tương tác, thực hiện phân tích khoa học, xây dựng bài thuyết trình có thể chỉnh sửa và hỗ trợ người dùng tạo các không gian làm việc tương tác thông qua hai tính năng Widgets và Dashboard.

Theo công ty, trong một thử nghiệm, Kimi K3 đã hoàn thành một nhiệm vụ chỉ trong khoảng 2 giờ, trong khi một nhà nghiên cứu giàu kinh nghiệm có thể mất từ 1-2 tuần để xử lý.

Moonshot AI khẳng định Kimi K3 đạt hiệu suất ở cấp độ "frontier-level" trên bộ tiêu chuẩn đánh giá nội bộ và vượt qua nhiều mô hình AI được đem ra so sánh.

Tuy vậy, hãng cũng thừa nhận Kimi K3 vẫn chưa vượt qua được các mô hình AI thương mại mạnh nhất hiện nay như Claude Fable 5 của Anthropic hay GPT 5.6 Sol của OpenAI.

Kiến trúc mới giúp tăng hiệu quả huấn luyện gấp 2,5 lần

Theo Moonshot AI, Kimi K3 được xây dựng trên kiến trúc Kimi Delta Attention kết hợp Attention Residuals, đồng thời sử dụng cơ chế Mixture-of-Experts (MoE).

Thay vì kích hoạt toàn bộ hệ thống, mô hình chỉ sử dụng 16 trong tổng số 896 "chuyên gia" cho mỗi tác vụ, giúp tối ưu tài nguyên tính toán mà vẫn duy trì hiệu suất cao.

Moonshot cho biết các cải tiến này giúp hiệu quả mở rộng mô hình tăng khoảng 2,5 lần so với thế hệ tiền nhiệm Kimi K2.

Với quy mô 2,8 nghìn tỷ tham số, Kimi K3 được định vị cho các tác vụ lập trình dài hạn, suy luận phức tạp và xử lý tri thức quy mô lớn.

Theo kết quả thử nghiệm do Moonshot công bố, Kimi K3 vượt qua nhiều mô hình khác trong các bài kiểm tra nội bộ, bao gồm GPT-5.5 của OpenAI, Claude Opus 4.8 của Anthropic và GLM-5.2 của Zhipu AI.

Thiết kế chip AI, tối ưu GPU và giải bài toán thiên văn học

Để chứng minh năng lực của Kimi K3, Moonshot AI đã trình diễn hàng loạt kịch bản sử dụng trên blog chính thức.

Mô hình có thể tối ưu mã nhân GPU (GPU Kernel), phát triển trình biên dịch GPU mang tên MiniTriton, thiết kế nguyên mẫu chip AI bằng các công cụ thiết kế điện tử mã nguồn mở (EDA) và hoàn thành quy trình tính toán thiên văn học phức tạp.

Một trong những màn trình diễn đáng chú ý nhất là việc Kimi K3 tái tạo mối quan hệ phổ quát I–Love–Q trong vật lý thiên văn.

Để hoàn thành nhiệm vụ này, mô hình đã đọc và đối chiếu hơn 20 công trình nghiên cứu, xây dựng toàn bộ quy trình tính toán số, đánh giá hơn 300 phương trình trạng thái, tự động tạo hơn 3.000 dòng mã Python và xuất kết quả dưới dạng bảng điều khiển HTML có khả năng tương tác.

Theo Moonshot, đây là ví dụ cho thấy AI đang tiến gần hơn tới vai trò hỗ trợ nghiên cứu khoa học chuyên sâu thay vì chỉ tạo nội dung.

Trung Quốc tăng tốc cuộc đua AI với Mỹ

Sự xuất hiện của Kimi K3 diễn ra trong bối cảnh thị trường AI toàn cầu được dự báo sẽ tăng trưởng mạnh trong thập kỷ tới.

Theo các ước tính được bài viết dẫn lại, quy mô thị trường AI có thể tăng từ 539,5 tỷ USD hiện nay lên gần 3.500 tỷ USD vào năm 2033.

Trong khi đó, Boston Consulting Group dự báo hơn một nửa số công việc tại Mỹ sẽ chịu tác động đáng kể từ AI chỉ trong vòng hai đến ba năm tới.

Moonshot AI kỳ vọng Kimi K3 sẽ trở thành một trong những nền tảng AI quan trọng giúp Trung Quốc cạnh tranh trực tiếp với các công ty Mỹ trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo thế hệ mới.

Hiện Kimi K3 đã được cung cấp trên Kimi.com, Kimi Work, Kimi Code và Kimi API.

Moonshot cho biết mô hình được kích hoạt sẵn chế độ suy luận mạnh nhất, trong khi các chế độ tối ưu hóa theo mức độ suy luận thấp và cao sẽ được bổ sung trong các bản cập nhật tiếp theo.

Công ty cũng xác nhận sẽ phát hành đầy đủ trọng số (model weights) của Kimi K3 trước ngày 27/7, cùng báo cáo kỹ thuật chi tiết về kiến trúc, quy trình huấn luyện và kết quả đánh giá, cho phép cộng đồng nghiên cứu và nhà phát triển tiếp cận mô hình nguồn mở quy mô lớn này.