Trung Quốc và Nga thúc đẩy tuyến hàng hải Bắc Cực giữa bất ổn năng lượng

Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị (trái) và Chủ tịch Hội đồng Hàng hải Nga Nikolai Patrushev tại Bắc Kinh ngày 12/10/2026. Ảnh: THX

Theo Tân Hoa xã, Trung Quốc và Nga nhất trí tăng cường hợp tác hàng hải và logistics trong cuộc gặp giữa Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị và Chủ tịch Hội đồng Hàng hải Nga Nikolai Patrushev tại Bắc Kinh ngày 12/10. Hai bên nhấn mạnh yêu cầu bảo vệ các tuyến vận tải quan trọng và duy trì nguồn cung năng lượng, tài nguyên ổn định.

Trong thông cáo được Bộ Ngoại giao Trung Quốc công bố sau cuộc gặp, ông Vương Nghị cho biết Bắc Kinh sẵn sàng phối hợp với Moskva để gắn kết chiến lược hàng hải, phát huy thế mạnh bổ trợ và bảo vệ lợi ích hàng hải chính đáng của mỗi nước.

Ngoại trưởng Trung Quốc cũng kêu gọi hai bên cùng bảo đảm an ninh hàng hải tại châu Á - Thái Bình Dương và duy trì lưu thông qua các hành lang toàn cầu quan trọng. Theo ông, việc giữ ổn định nguồn cung năng lượng và tài nguyên là một yêu cầu cần được chú trọng.

Ông Patrushev, đồng thời là trợ lý của Tổng thống Nga Vladimir Putin, đồng tình với định hướng này. Theo thông cáo của Hội đồng Hàng hải Nga, ông cho rằng hợp tác thương mại và năng lượng ngày càng mở rộng giữa hai nước đòi hỏi các tuyến vận tải đáng tin cậy, có khả năng chống chịu trước gián đoạn. Hai bên vì thế cần phối hợp bảo đảm an toàn hàng hải.

Cuộc gặp diễn ra khi hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz vẫn bị gián đoạn nghiêm trọng kể từ các cuộc không kích của Mỹ và Israel vào Iran hồi tháng 2. Các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran chưa mang lại nhiều kết quả cụ thể, trong khi cuộc giằng co quyền kiểm soát tuyến đường biển chiến lược này tiếp tục kéo dài.

Hoạt động vận tải qua Hormuz chưa có triển vọng sớm trở lại bình thường. Tình trạng này, cùng các biện pháp trừng phạt của phương Tây đối với Nga, đang gây sức ép lớn lên nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Vận tải Bắc Cực là một nội dung khác được hai bên trao đổi. Ông Vương Nghị cho biết việc Trung Quốc phát triển Con đường tơ lụa Bắc Cực phù hợp với nỗ lực của Nga nhằm mở rộng các tuyến vận tải qua khu vực này. Ông kêu gọi tăng cường trao đổi về hàng hải và Bắc Cực để tạo thêm động lực cho quan hệ song phương.

Về phía Nga, ông Patrushev nhấn mạnh ý nghĩa của việc cùng phát triển các sáng kiến logistics chiến lược. Theo ông, những sáng kiến này có thể góp phần định hình lại bản đồ địa kinh tế toàn cầu, giảm chi phí và tạo thuận lợi cho thương mại hàng hải, đồng thời giúp hoạt động vận tải an toàn hơn trước các nguy cơ như leo thang quân sự, cướp biển và trừng phạt.

Thông cáo của Bộ Ngoại giao Trung Quốc cũng dẫn lời ông Patrushev cho biết Moskva sẵn sàng tăng hợp tác với Bắc Kinh trong xây dựng hành lang vận tải xuyên Bắc Cực và quản trị đại dương đa phương. Nga muốn học hỏi kinh nghiệm của Trung Quốc về đóng tàu, logistics và thương mại hàng hải.

Những năm gần đây, Nga tích cực phát triển vận tải Bắc Cực nhằm khai thác tiềm năng kinh tế của các khu vực phía bắc. Ngoài thúc đẩy Tuyến hàng hải phương Bắc, Moskva muốn đưa vùng ven biển Bắc Cực trở thành trục chính của một mạng lưới giao thông tích hợp.

Mạng lưới này sẽ kết nối đường sắt, hệ thống sông, cảng biển và các dự án công nghiệp tại vùng cực bắc, Siberia và Viễn Đông của Nga. Trung Quốc được xem là đối tác quan trọng trong nỗ lực đó, khi coi tuyến hàng hải Bắc Cực là một lựa chọn thay thế đáng chú ý cho các tuyến vận tải truyền thống.

Trong thời gian ở Bắc Kinh, ông Patrushev còn gặp Bộ trưởng Giao thông Trung Quốc Lưu Vĩ. Theo một thông cáo riêng của Hội đồng Hàng hải Nga, hai bên thảo luận việc cùng phát triển các tuyến vận tải biển và đường sông mới có ý nghĩa chiến lược, chủ yếu tại các khu vực vùng cực.

Ông Vương Nghị nhấn mạnh Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Putin duy trì liên lạc chặt chẽ. Theo ông, lòng tin chiến lược giữa hai nước được củng cố, hợp tác trên nhiều lĩnh vực có khả năng chống chịu tốt hơn, đồng thời sự phối hợp đa phương cũng trở nên chặt chẽ hơn.

Các thông cáo về cuộc gặp không đề cập chuyến thăm dự kiến của Tổng thống Putin tới Thâm Quyến vào tháng 11 để dự Hội nghị cấp cao APEC. Sự kiện này đang được theo dõi sát do khả năng diễn ra một cuộc gặp ba bên giữa lãnh đạo Trung Quốc, Nga và Mỹ.