Trung Quốc vượt Mỹ, giành ngôi vương siêu máy tính mạnh nhất thế giới bằng chip nội địa

Siêu máy tính LineShine ở Trung tâm Siêu máy tính Quốc gia tại Thâm Quyến, Trung Quốc. Ảnh: Getty.

Trung Quốc đã giành vị trí số một trong bảng xếp hạng các siêu máy tính mạnh nhất thế giới, lần đầu tiên vượt Mỹ kể từ năm 2017 bằng một hệ thống sử dụng hoàn toàn công nghệ trong nước. Thành tựu này được xem là dấu mốc đáng chú ý trong cuộc cạnh tranh công nghệ ngày càng quyết liệt giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Theo bảng xếp hạng TOP500 công bố ngày 23/6, siêu máy tính LineShine đặt tại Trung tâm Siêu máy tính Quốc gia Trung Quốc ở thành phố Thâm Quyến đã vượt qua El Capitan của Mỹ để trở thành hệ thống mạnh nhất hành tinh.

Kết quả đánh giá cho thấy LineShine đạt hiệu năng tính toán cao hơn khoảng 20% so với El Capitan, siêu máy tính hiện đặt tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Lawrence Livermore ở bang California.

Siêu máy tính là những hệ thống được thiết kế để xử lý các phép tính cực kỳ phức tạp với tốc độ vượt xa máy tính thông thường. Chúng được sử dụng trong nhiều lĩnh vực như phát triển thuốc mới, dự báo thời tiết, mô phỏng khoa học, nghiên cứu kỹ thuật và huấn luyện các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI).

Thành công của LineShine xuất hiện trong bối cảnh Washington và Bắc Kinh đang cạnh tranh gay gắt trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược như AI, bán dẫn và điện toán hiệu năng cao.

Trong nhiều năm qua, Mỹ đã liên tục siết chặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu nhằm hạn chế khả năng tiếp cận của Trung Quốc đối với các công nghệ tiên tiến, đặc biệt là chip AI và các bộ xử lý hiệu năng cao có thể phục vụ cho mục đích quân sự.

Tuy nhiên, theo Trung tâm Siêu máy tính Quốc gia Trung Quốc, LineShine là kết quả của hàng loạt đột phá trong việc vượt qua các "nút thắt công nghệ cốt lõi".

Cơ quan này cho rằng thành công của hệ thống đánh dấu bước tiến lịch sử của ngành siêu máy tính Trung Quốc trong việc xây dựng một hệ sinh thái phần cứng và phần mềm tự chủ, giảm phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài.

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của LineShine là hệ thống không sử dụng GPU – loại chip đang thống trị ngành AI và siêu máy tính toàn cầu, vốn phần lớn do các công ty Mỹ như Nvidia cung cấp.

Thay vào đó, LineShine vận hành hoàn toàn bằng các bộ xử lý CPU cùng bộ nhớ băng thông cao do Trung Quốc tự phát triển.

Kể từ năm 2022, Mỹ đã áp đặt hàng loạt hạn chế nhằm ngăn Trung Quốc tiếp cận các GPU tiên tiến nhất. Điều này buộc các công ty công nghệ Trung Quốc phải tìm hướng đi mới để duy trì năng lực cạnh tranh.

Năm ngoái, công ty AI DeepSeek từng gây bất ngờ khi công bố một mô hình AI đạt hiệu năng gần tương đương các đối thủ hàng đầu dù sử dụng số lượng chip tiên tiến ít hơn đáng kể.

Phát biểu tại lễ công bố kết quả TOP500 ở Hamburg (Đức), ông Lu Yutong, kiến trúc sư trưởng của LineShine, cho biết hệ thống đã phá vỡ mô hình thiết kế truyền thống vốn kết hợp cả CPU và GPU trong các siêu máy tính hiện đại.

Theo ông, toàn bộ nền tảng từ bộ xử lý, bộ nhớ cho tới hệ thống tính toán đều được phát triển trong nước và có thể phục vụ các tác vụ khoa học, kỹ thuật cũng như AI.

Kể từ khi đi vào hoạt động, LineShine đã được sử dụng trong nhiều lĩnh vực, từ mô hình hóa khí hậu, mô phỏng kỹ thuật, nghiên cứu dược phẩm cho đến khoa học thần kinh và trí tuệ nhân tạo.

Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng không nên xem kết quả TOP500 là thước đo trực tiếp về sức mạnh AI của một quốc gia.

Ông Andrew Rohl, Giám đốc Hạ tầng Tính toán Quốc gia Australia, nhận định đây là một thành tựu kỹ thuật rất ấn tượng, nhưng bảng xếp hạng TOP500 chủ yếu đánh giá khả năng xử lý các tác vụ tính toán khoa học truyền thống thay vì năng lực AI hiện đại.

Ông cũng lưu ý rằng nhiều hệ thống AI mạnh nhất thế giới do các tập đoàn công nghệ Mỹ như xAI hay Google vận hành, cũng như một số siêu máy tính quốc phòng, thường không tham gia bảng xếp hạng vì lý do bảo mật hoặc thương mại.

Sau LineShine và El Capitan, các vị trí tiếp theo trong TOP500 thuộc về những siêu máy tính của Mỹ đặt tại Tennessee và Illinois, cùng một hệ thống của Đức.

Ngoài nhóm dẫn đầu, các quốc gia như Italy, Thụy Sĩ và Nhật Bản cũng góp mặt trong top 10 siêu máy tính mạnh nhất thế giới hiện nay.