Trung tâm dữ liệu tăng tốc, hạ tầng điện phải chạy đua

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), kinh tế số và xu hướng điện khí hóa đang thúc đẩy nhu cầu đối với trung tâm dữ liệu tại Việt Nam. Cơ hội thị trường ngày càng rõ nét, nhưng đi cùng đó là bài toán đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng lớn, nâng cao hiệu quả sử dụng điện và bảo đảm sự phát triển bền vững trong dài hạn.

Bà Nguyễn Thụy Lam Tuyền, Tổng giám đốc ABB Việt Nam, cho rằng công nghệ có thể mở thêm dư địa để giải bài toán này, từ nâng cao hiệu quả sử dụng điện tại các trung tâm dữ liệu đến lưu trữ và khai thác hiệu quả hơn nguồn năng lượng tái tạo.

Hạ tầng trước sức ép trung tâm dữ liệu

Nhu cầu phát triển trung tâm dữ liệu tại Việt Nam ngày càng lớn. Điều này đang đặt ra những thách thức gì đối với hạ tầng, thưa bà?

Bà Nguyễn Thụy Lam Tuyền: Trung tâm dữ liệu là một lĩnh vực nhiều thách thức, đặc biệt trước sự phát triển mạnh mẽ của AI và kinh tế số.

Trong định hướng đến năm 2030 - 2035, Việt Nam đang tập trung thúc đẩy những lĩnh vực như kinh tế số, điện khí hóa và tự động hóa. Để hiện thực hóa các mục tiêu này, trung tâm dữ liệu là một hạ tầng nền tảng không thể thiếu.

Việt Nam đang nổi lên như một thị trường hạ tầng số giàu tiềm năng tại châu Á - Thái Bình Dương, được hỗ trợ bởi chi phí phát triển cạnh tranh và triển vọng tăng trưởng dài hạn. Tuy nhiên, thách thức lớn hiện nay là nhu cầu đang tăng nhanh hơn khả năng phát triển hạ tầng. Trung tâm dữ liệu không chỉ là những tòa nhà chứa máy chủ mà còn phụ thuộc vào hệ sinh thái hạ tầng phía sau, đặc biệt là nguồn điện và quỹ đất phù hợp.

Công suất trung tâm dữ liệu tại Việt Nam dự kiến tăng từ 580 MW vào năm 2025 lên 980 MW vào năm 2030. Trong khi đó, khoảng 45% các dự án điện vẫn chưa được phê duyệt. Việt Nam cũng được dự báo thiếu khoảng 4.300 MW điện vào năm 2027 và con số này có thể tăng lên 14.000 MW vào năm 2030.

Những con số này cho thấy nhu cầu phát triển trung tâm dữ liệu rất lớn. Tuy nhiên, khả năng mở rộng hạ tầng điện và các hạ tầng nền tảng đủ nhanh để đáp ứng nhu cầu sẽ là yếu tố quan trọng đối với sự phát triển bền vững của ngành trong những năm tới.

Bà Nguyễn Thụy Lam Tuyền, Tổng giám đốc ABB Việt Nam. Ảnh: Hà Minh

Như vậy, vấn đề không chỉ nằm ở nguồn cung điện mà còn ở khả năng đáp ứng của toàn bộ hệ thống hạ tầng, thưa bà?

Bà Nguyễn Thụy Lam Tuyền: Đúng vậy. Để phát triển trung tâm dữ liệu, chúng ta không chỉ cần đất và nguồn điện mà còn cần một hệ sinh thái hạ tầng đồng bộ.

Hiện nay, quỹ đất dành cho các dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn vẫn còn những hạn chế nhất định. Đồng thời, nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu không chỉ tạo áp lực lên nguồn cung mà còn lên toàn bộ hệ thống truyền tải và phân phối, từ lưới điện cao thế, trung thế đến hạ thế.

Đây cũng là lý do Việt Nam đang đặt mục tiêu đầu tư khoảng 136 tỷ USD cho phát triển hệ thống điện trong những năm tới nhằm đáp ứng nhu cầu tăng trưởng của nền kinh tế nói chung và những ngành mới nổi như trung tâm dữ liệu nói riêng.

Tôi đánh giá cao những nỗ lực của Chính phủ và các bộ, ngành trong việc tháo gỡ các điểm nghẽn, cũng như việc chủ động lắng nghe ý kiến từ doanh nghiệp khi thị trường có kiến nghị. Tuy nhiên, đây là bài toán phức tạp bởi nguồn điện của Việt Nam không chỉ phụ thuộc vào nguồn cung trong nước mà còn có yếu tố nhập khẩu.

Về dài hạn, tôi cho rằng cần đa dạng hóa nguồn cung, bao gồm năng lượng tái tạo, điện nhập khẩu và các nguồn điện mới nhằm tăng tính ổn định và giảm phụ thuộc vào một nguồn duy nhất.

Theo bà, Việt Nam cần thêm những điều kiện nào để trở thành một trung tâm dữ liệu của Đông Nam Á?

Bà Nguyễn Thụy Lam Tuyền: Tôi cho rằng Việt Nam đang đi đúng hướng. Trước hết là định hình rõ chiến lược phát triển kinh tế số, AI và trung tâm dữ liệu. Tiếp đó là xây dựng các chính sách, quy định và cơ chế phù hợp để hỗ trợ ngành phát triển bền vững.

Một tín hiệu tích cực là môi trường đầu tư ngày càng minh bạch và cởi mở hơn. Chúng tôi nhận thấy các cơ quan quản lý hiện phản hồi nhanh hơn, chủ động lắng nghe doanh nghiệp và sẵn sàng trao đổi để tháo gỡ các vướng mắc. Đây là những giá trị vô hình nhưng có tác động rất lớn đến niềm tin của nhà đầu tư.

Tuy nhiên, để trở thành trung tâm dữ liệu của khu vực, Việt Nam cần tiếp tục đẩy mạnh đầu tư vào các nền tảng cốt lõi như điện năng, lưới điện, quỹ đất và hạ tầng kết nối. Đây sẽ là những yếu tố quyết định khả năng thu hút các dự án quy mô lớn trong tương lai.

Với động lực tăng trưởng hiện nay cùng cam kết mạnh mẽ từ Chính phủ, Việt Nam có nhiều điều kiện thuận lợi để trở thành một điểm đến quan trọng của ngành trung tâm dữ liệu trong khu vực.

Tổng quan về thị trường trung tâm dữ liệu tại Đông Nam Á. Ảnh: Hà Minh

Tìm lời giải từ hiệu quả năng lượng

Trong khi việc mở rộng hạ tầng cần thời gian, đâu là dư địa để các trung tâm dữ liệu sử dụng nguồn điện hiện có hiệu quả hơn?

Bà Nguyễn Thụy Lam Tuyền: Bên cạnh việc phát triển hạ tầng, các giải pháp công nghệ có thể giúp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Mới đây, ABB đã giới thiệu Infinitus, danh mục giải pháp điện một chiều tích hợp từ nguồn đến rack dành cho trung tâm dữ liệu AI. Giải pháp được thiết kế để hỗ trợ cả kiến trúc và kiến trúc kết hợp điện một chiều và điện xoay chiều, qua đó giảm các bước chuyển đổi điện không cần thiết, hạn chế tổn thất nhiệt và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Theo phân tích gần đây của ABB và Boston Consulting Group (BCG), kiến trúc phân phối điện một chiều có thể mang lại mức cải thiện hiệu quả năng lượng hơn 5%, đồng thời tăng không gian khả dụng cho các rack tính toán

Con số 5% có thể không lớn trong các ứng dụng thông thường nhưng với các trung tâm dữ liệu quy mô lớn, mức cải thiện này có thể tạo ra thêm một lượng công suất đáng kể cho tải CNTT. Chẳng hạn, theo phân tích của ABB và BCG, với một trung tâm dữ liệu 500 MW, mức cải thiện hiệu quả 5% có thể giải phóng thêm khoảng 25 MW cho các tải CNTT tạo doanh thu.

Bên cạnh đó, làm thế nào để khai thác hiệu quả hơn nguồn năng lượng tái tạo, thưa bà?

Bà Nguyễn Thụy Lam Tuyền: Một trong những vấn đề đặt ra là làm thế nào tận dụng lượng điện tái tạo được tạo ra nhưng chưa sử dụng hết tại một số thời điểm.

Đặc tính gián đoạn của năng lượng tái tạo khiến thời điểm phát điện không phải lúc nào cũng trùng với thời điểm nhu cầu tiêu thụ cao. Hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS)BESS cho phép lưu trữ năng lượng khi nguồn cung dồi dào và sử dụng vào thời điểm cần thiết, qua đó giúp doanh nghiệp tối ưu hóa việc sử dụng năng lượng tái tạo.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất của BESS hiện nay là chi phí đầu tư ban đầu. Để tháo gỡ rào cản này, năm 2025 ABB đã giới thiệu BESS-as-a-Service, mô hình cung cấp hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin dưới dạng dịch vụ. Theo mô hình này, doanh nghiệp có thể triển khai BESS mà không cần vốn đầu tư ban đầu, trong khi ABB cung cấp phần cứng, phần mềm và hỗ trợ xuyên suốt vòng đời, bao gồm triển khai, bảo trì và tối ưu hóa hệ thống.

Trong một thị trường có nhiều nhà cung cấp giải pháp điện khí hóa, ABB xác định đâu là điểm khác biệt?

Bà Nguyễn Thụy Lam Tuyền: ABB không phải là doanh nghiệp duy nhất trong lĩnh vực điện khí hóa. Có rất nhiều nhà cung cấp đang tham gia thị trường và mỗi đơn vị đều có thế mạnh, triết lý kinh doanh cũng như nhóm khách hàng riêng.

Điểm khác biệt của ABB nằm ở DNA được hình thành từ hai nền tảng Thụy Điển và Thụy Sĩ: một bên đề cao phát triển con người và tính bền vững, một bên nổi tiếng về độ chính xác và tin cậy. Những giá trị này được phản ánh xuyên suốt trong các sản phẩm và giải pháp của chúng tôi.

Bên cạnh đó, ABB tập trung vào hiệu quả dài hạn và tính bền vững. Chẳng hạn, nhiều nhà cung cấp trên thị trường cũng có các giải pháp sử dụng dòng điện một chiều. Điểm khác biệt của ABB là khả năng cung cấp giải pháp tích hợp “from source to rack”, tức từ nguồn điện đầu vào đến hệ thống trong trung tâm dữ liệu.

Điều này giúp khách hàng tối ưu hiệu quả năng lượng, đơn giản hóa vận hành và nâng cao tính bền vững cho toàn bộ hạ tầng.

Nhà máy ABB tại Bắc Ninh sản xuất các thiết bị phục vụ hệ thống phân phối điện tại Việt Nam. Ảnh: Hà Minh

Vậy ABB sẽ tập trung vào những lĩnh vực nào để hỗ trợ sự phát triển của thị trường trung tâm dữ liệu Việt Nam?

Bà Nguyễn Thụy Lam Tuyền: Thế mạnh của ABB nằm ở lĩnh vực điện trung thế và hạ thế. Trong những năm tới, chúng tôi sẽ tiếp tục đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ toàn cầu nhằm giúp các trung tâm dữ liệu vận hành hiệu quả hơn, sử dụng ít năng lượng hơn và giảm phát thải carbon.

Bên cạnh đó, ABB đang phát triển các giải pháp hạ tầng theo mô hình mô-đun hóa, cho phép các nhà vận hành trung tâm dữ liệu mở rộng công suất linh hoạt theo nhu cầu thực tế thay vì phải đầu tư quy mô lớn ngay từ đầu. Cách tiếp cận này giúp rút ngắn thời gian triển khai, nâng cao hiệu quả đầu tư và giảm tác động môi trường trong quá trình xây dựng.

Tại Việt Nam, nhà máy ABB tại Bắc Ninh sản xuất các thiết bị phục vụ hệ thống phân phối điện, góp phần hỗ trợ sự phát triển của hạ tầng số và năng lượng trong nước.

Mục tiêu của ABB không chỉ là giúp khách hàng phát triển nhanh hơn mà còn phát triển bền vững hơn, thông qua các giải pháp nâng cao hiệu quả năng lượng, tối ưu tài nguyên và hỗ trợ quá trình giảm phát thải carbon.

Xin cảm ơn bà!