Trung tâm tài chính quốc tế: Việt Nam chọn lợi thế nào để bứt lên?

20 tỷ USD vốn cam kết sau 6 tháng vận hành cho thấy sức hút ban đầu của Trung tâm tài chính quốc tế tại Tp.HCM (VIFC-HCMC). Nhưng 20 tỷ USD sẽ mở ra vị trí nào cho Việt Nam trong mạng lưới tài chính khu vực? Câu hỏi không chỉ nằm ở lượng vốn thu hút được, mà ở việc dòng vốn ấy sẽ tạo ra sản phẩm gì, đi vào lĩnh vực nào và tạo giá trị ra sao cho nền kinh tế.

Tài chính hàng không, hệ sinh thái tài chính hàng hải đang từng bước hình thành, mở thêm kết nối giữa dòng vốn với thương mại, logistics và nền kinh tế thực. Đây có thể là những viên gạch đầu tiên, nhưng để tạo vị thế lâu dài, Việt Nam cần xác định những lợi thế đủ khác biệt thay vì chạy đua bằng quy mô.

Không chạy đua bằng quy mô

Nhưng một trung tâm tài chính quốc tế không thể được đánh giá chỉ bằng lượng tiền đi qua. Đứng ở góc độ chuyên gia tài chính, Ts. Nguyễn Thị Mỹ Linh (Đại học RMIT) lưu ý quy mô tài sản, dòng vốn, thanh khoản hay số lượng định chế là những chỉ số cần thiết nhưng chưa đủ.

Các doanh nhân nước ngoài trao đổi về cơ hội hợp tác, kết nối dòng vốn và thị trường trong hệ sinh thái trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.

Điều quan trọng hơn là trung tâm đó có tạo ra giá trị cho doanh nghiệp (DN) và nền kinh tế hay không. Nếu thu hút được lượng giao dịch lớn nhưng chủ yếu phục vụ đầu cơ, dòng vốn có thể không tạo ra nhiều giá trị thực, thậm chí làm gia tăng rủi ro bong bóng.

Nhìn từ vị thế hiện nay, dư địa để nâng sức cạnh tranh vẫn còn rất lớn. Theo Chỉ số Trung tâm tài chính toàn cầu (GFCI) lần thứ 39 năm 2026, Tp.HCM xếp thứ 84 trong 120 trung tâm tài chính toàn cầu, tăng 11 bậc và đứng thứ 3 Đông Nam Á. Thứ hạng được cải thiện là tín hiệu tích cực, nhưng cũng cho thấy chặng đường phía trước còn dài.

Trong cuộc đua với những trung tâm đã có vị thế lâu năm, việc cạnh tranh trên tất cả các mặt sẽ không dễ dàng. Việt Nam vì thế cần tìm một vị trí riêng, dựa trên những nhu cầu và lợi thế của chính nền kinh tế.

Theo Ts. Linh, có thể tham khảo GFCI với 5 nhóm tiêu chí gồm môi trường kinh doanh, nguồn nhân lực, cơ sở hạ tầng, thị trường tài chính và uy tín. Tuy nhiên, Việt Nam không nhất thiết phải phát triển đồng đều tất cả các nhóm ngay từ đầu.

“Điều quan trọng và có ý nghĩa lâu dài là phát triển nguồn nhân lực, song song với các mảng khác”, Ts. Linh nói. 

Việt Nam không nhất thiết phải chạy đua bằng quy mô, mà có thể chọn những lĩnh vực đủ thế mạnh để tạo dấu ấn riêng. Tài chính xanh, tài chính bền vững và fintech có thể là những “sân chơi” phù hợp, nhất là các phân khúc như tài chính cho năng lượng tái tạo và đa dạng sinh học. Đi sâu vào những lĩnh vực này có thể giúp kết nối dòng vốn quốc tế với nhu cầu tăng trưởng mới, qua đó tạo “chỗ đứng” riêng cho Việt Nam trong mạng lưới tài chính khu vực.

20 tỷ USD vốn cam kết sau 6 tháng là tín hiệu tích cực với Trung tâm tài chính quốc tế tại Tp.HCM. Nhưng để tạo vị trí riêng, Việt Nam cần chọn lợi thế thay vì chạy đua bằng quy mô.

Nhưng để dòng vốn thực sự tìm đến, những lợi thế ấy phải được chuyển hóa thành cơ hội đầu tư đủ rõ. Ông Phạm Quang Nhật, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại và Đầu tư Tp.HCM (ITPC), cho rằng cộng đồng tài chính cần biết rõ mình có thể tham gia vào đâu, sản phẩm nào đang có nhu cầu và điều kiện triển khai thế nào.

Từ đó, không gian tham gia có thể mở rộng cho nhiều chủ thể, từ ngân hàng, quỹ đầu tư, công ty quản lý tài sản, chứng khoán, bảo hiểm đến fintech và các tổ chức tư vấn. Các lĩnh vực tiềm năng gồm thị trường vốn, quản lý quỹ, tài chính thương mại, tài chính xanh, tài chính hạ tầng và công nghệ tài chính.

Tuy nhiên, có “sân chơi” vẫn chưa đủ, nhà đầu tư cần nhìn thấy rõ cách tham gia và cơ hội cụ thể. Theo ông Nhật, chỉ gọi tên các lĩnh vực là chưa đủ. Nhà đầu tư cần biết sản phẩm dành cho ai, quy mô thị trường thế nào, phải đáp ứng điều kiện gì và cơ quan nào hướng dẫn.

Khoảng cách lớn nhất trong xúc tiến đầu tư, theo ông, không nằm giữa “biết” và “quan tâm”, mà nằm giữa “quan tâm” và “ra quyết định”.

Vì vậy, cơ hội cần được “đóng gói” thành những sản phẩm cụ thể, có thông tin về thị trường, nhu cầu vốn, điều kiện tham gia, quy trình và đầu mối xử lý. Đây cũng là cách biến lợi thế trên giấy thành hoạt động đầu tư thực tế.

Tài chính xanh, fintech và bài toán con người

Một trong những không gian có thể tạo dấu ấn riêng là fintech, khi công nghệ đang mở ra những cách thức mới để huy động, phân bổ và vận hành dòng vốn. Thanh toán số, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, tài sản số và các mô hình tài chính mới đang nhanh chóng thay đổi thị trường.

Ts. Nguyễn Thị Mỹ Linh chỉ rõ những lĩnh vực như fintech, AI và quản trị AI trong tài chính sẽ ngày càng có vai trò trong đánh giá sức cạnh tranh của các trung tâm tài chính. Việt Nam có lợi thế về tốc độ số hóa, nhưng để biến lợi thế công nghệ thành lợi thế tài chính cần một khung pháp lý đủ rõ và khả năng quản trị rủi ro phù hợp.

Một hướng có thể ưu tiên là cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho các sản phẩm fintech. DN có không gian thử nghiệm, còn cơ quan quản lý có công cụ kiểm soát rủi ro về dữ liệu, an toàn hệ thống và bảo vệ nhà đầu tư.

Tài chính xanh, fintech và tài chính bền vững mở ra hướng đi mới cho trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam. Nhưng nguồn nhân lực chất lượng cao mới là nền tảng tạo sức cạnh tranh lâu dài.

Tương tự fintech, tài chính xanh cũng chỉ có thể phát triển khi có một nền tảng đủ tin cậy để thị trường vận hành. Ts. Linh cho rằng lĩnh vực này cần dữ liệu, tiêu chuẩn và quy định rõ về ESG, khí thải, đa dạng sinh học. Nhưng nền tảng quyết định lâu dài vẫn là nguồn nhân lực chất lượng cao.

Một trung tâm tài chính quốc tế cần nguồn nhân lực giỏi tài chính, pháp lý, công nghệ và quản trị rủi ro theo chuẩn quốc tế. DN cũng cần nâng chuẩn quản trị, tăng tính minh bạch để cải thiện khả năng huy động vốn. Theo ông Phạm Quang Nhật, VIFC-HCMC phải kết nối vốn, công nghệ, dữ liệu và dịch vụ chuyên nghiệp, tạo niềm tin bằng chất lượng phục vụ và năng lực thực thi.

VIFC-HCMC đang từng bước hoàn thiện nền tảng vận hành, từ việc thành lập Tổ Tư vấn với các chuyên gia trong nước, quốc tế đến hoàn thiện quy chế hoạt động. Trên nền tảng đó, Tp.HCM ưu tiên phát triển thị trường vốn, quản lý tài sản, tài chính xanh, tài chính số cùng các sản phẩm hàng hóa, phái sinh gắn với thương mại và logistics quốc tế.

Sau 6 tháng, 20 tỷ USD vốn cam kết là một khởi đầu đáng chú ý. Nhưng để có vị trí riêng trong mạng lưới tài chính khu vực, Việt Nam cần đi xa hơn mục tiêu hút vốn. Lợi thế phải được chuyển thành những sản phẩm tài chính mới, đáp ứng nhu cầu tăng trưởng và được vận hành bởi đội ngũ đủ năng lực.

Nếu chọn đúng “sân chơi”, Việt Nam không cần trở thành bản sao của những trung tâm tài chính đã có vị thế. Khi đó, 20 tỷ USD không chỉ là con số vốn cam kết, mà có thể trở thành điểm khởi đầu để một trung tâm tài chính quốc tế tạo ra vị trí riêng và giá trị riêng trên bản đồ khu vực.