Trường chuyên gần 100 tuổi lớn nhất phía Nam, có 26 đời hiệu trưởng
Trong gần một thế kỷ hình thành và phát triển, Trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong đã trải qua 26 đời hiệu trưởng, trong đó có nhiều người Pháp. Từ Collège Petrus Ký, ngôi trường trở thành một trong những trường chuyên hàng đầu phía Nam.
Những ngôi trường lâu đời nhất TPHCM
Giữa TPHCM năng động, có những ngôi trường đã tồn tại qua hàng thế kỷ, chứng kiến bao biến động của thành phố và trở thành nơi đào tạo nhiều thế hệ học sinh, trí thức. Những mái trường ấy không chỉ mang giá trị giáo dục mà còn lưu giữ một phần ký ức, lịch sử của Sài Gòn – TPHCM.
Từ mái trường yêu nước đến nơi đào tạo nhân tài
Trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong được xây dựng từ năm 1927 với tên gọi Collège Petrus Ký (Trung học Petrus Trương Vĩnh Ký), nhưng đến năm 1928 mới khai giảng năm học đầu tiên với khoảng 200 học sinh. Công trình mang kiến trúc cổ điển kiểu Pháp, nằm trên đường Nguyễn Văn Cừ, khu vực quận 5 cũ (nay là phường Chợ Quán), với khuôn viên rộng rãi, thoáng mát.
Ngay từ những năm đầu, trường không chỉ là nơi đào tạo học sinh mà còn gắn với lịch sử đấu tranh của học sinh, thanh niên Sài Gòn. Từ mái trường Petrus Ký, nhiều thế hệ học sinh, thanh niên yêu nước đã tham gia các phong trào chống Pháp, chống Mỹ bằng những hoạt động bãi khóa, đình công, biểu tình.
Trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong. Ảnh: Nhà trường
Một trong những cựu học sinh tiêu biểu của trường là ông Trần Văn Ơn. Ngày 9/1/1950, ông hy sinh khi cùng học sinh, sinh viên Sài Gòn - Chợ Lớn xuống đường đấu tranh chống Pháp, đòi quyền lợi cho học sinh. Sự hy sinh của ông Trần Văn Ơn tạo nên làn sóng biểu tình lớn ở Sài Gòn - Chợ Lớn. Ngày 9/1 sau đó được chọn làm Ngày truyền thống học sinh, sinh viên Việt Nam. Trường cũng ghi dấu những cựu học sinh tham gia sự nghiệp giải phóng dân tộc như Hồ Hảo Hớn, Nguyễn Thái Bình...
Nhiều nhân vật nổi tiếng trong các lĩnh vực giáo dục, khoa học, kiến trúc, âm nhạc và cách mạng cũng từng học tập tại đây. Có thể kể đến GS Nguyễn Văn Chì, GS Phạm Thiều, kiến trúc sư Huỳnh Tấn Phát, GS, Viện sĩ, Anh hùng Lao động Trần Đại Nghĩa, GS, Viện sĩ, nhạc sĩ Lưu Hữu Phước, GS.TS, nhạc sĩ Trần Văn Khê, GS.TS Nguyễn Ngọc Trân...
Năm học 1976-1977, trường vinh dự mang tên cố Tổng Bí thư Trung ương Đảng Lê Hồng Phong. Một bước ngoặt quan trọng diễn ra vào năm học 1981-1982, khi tổ chuyên Toán đầu tiên của trường được thành lập. Đến năm học 1990-1991, trường chính thức được giao nhiệm vụ chuyên đào tạo học sinh giỏi cho TPHCM.
Năm 1995, Thủ tướng Chính phủ giao Trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong trở thành trung tâm chất lượng cao của các tỉnh, thành phía Nam. Từ đây, trường không chỉ đào tạo học sinh giỏi cho TPHCM mà còn trở thành đầu tàu trong hoạt động chuyên môn, giao lưu và đào tạo học sinh giỏi của khu vực.
Thành tích nổi bật của một “vườn ươm” học sinh giỏi
Sau hơn 30 năm kể từ năm 1975, Trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong đã đào tạo hơn 15.000 học sinh tốt nghiệp THPT, trong đó hơn 7.000 học sinh thi đỗ đại học và hơn 300 học sinh du học có học bổng tại các trường đại học nước ngoài.
Từ năm 1996, tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THPT của trường xấp xỉ 100%, trong khi tỷ lệ học sinh trúng tuyển đại học đạt trên 90%.
Thành tích học sinh giỏi là một trong những kết quả đáng chú ý của trường. Từ năm học 1991-1992 đến 2004-2005, trường đạt 1.333 giải học sinh giỏi cấp thành phố, 382 giải học sinh giỏi cấp quốc gia và 11 học sinh đoạt giải Olympic quốc tế ở các môn Tin học, Hóa học, Sinh học và Nga văn.
Quyết định thành lập Trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong năm 1982. Ảnh: Tư liệu trường
Không chỉ đào tạo học sinh giỏi, Trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong còn góp phần tạo ra những sân chơi học thuật có ảnh hưởng rộng trong khu vực. Năm 1995, trường là nơi tổ chức cuộc thi Olympic truyền thống 30/4 đầu tiên, dành cho học sinh lớp 10 và 11 của các trường THPT chuyên phía Nam. Trong 10 lần thi đầu tiên, trường có 9 lần đoạt vị trí cao nhất toàn đoàn.
Cũng từ năm 1995, trường được ủy nhiệm tổ chức kỳ thi Hóa học Hoàng gia Australia tại Việt Nam. Kỳ thi do Đại học Hoàng gia Australia ủy quyền tổ chức, với đề thi và công tác chấm thi do phía Australia đảm nhiệm.
Ở lĩnh vực chuyên môn, giáo viên của trường biên soạn hơn 30 đầu sách Toán, Lý, Hóa dành cho học sinh lớp 10-12, được phát hành trên toàn quốc.
Trường cũng nhận nhiều danh hiệu, phần thưởng trong quá trình hoạt động. Tập thể nhà trường từng được Chủ tịch nước tặng Huân chương Lao động hạng ba năm 1989 và Huân chương Lao động hạng nhì năm 2001. Năm 2004, trường được phong tặng danh hiệu Đơn vị Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới.
Gần một thế kỷ phát triển và 26 đời hiệu trưởng
Trong lịch sử 100 năm, Trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong đã có 26 đời hiệu trưởng. Giai đoạn đầu, từ năm 1927 đến 1947, trường lần lượt có các hiệu trưởng người Pháp là các ông: Banchelin, Valencot, Anpre'Neveu, Lejeannic và Tallade.
Năm 1947, ông Lê Văn Kiêm trở thành hiệu trưởng người Việt đầu tiên trong danh sách các đời hiệu trưởng của trường. Sau đó, vị trí này lần lượt được đảm nhiệm bởi các nhà giáo Phạm Văn Còn, Nguyễn Văn Kính, Nguyễn Văn Thơ, Nguyễn Văn Trương, Phạm Văn Lược, Nguyễn Thanh Liêm, Trần Ngọc Thái, Trần Văn Thử...
Giai đoạn 1969-1975, các ông Trần Ngọc Thái, Trần Văn Nhơn, Bùi Vĩnh Lập và Nguyễn Minh Đức lần lượt giữ vị trí hiệu trưởng. Sau năm 1975, ông Nguyễn Văn Thiện đảm nhiệm chức vụ hiệu trưởng giai đoạn 1975-1977.
Bà La Thị Hạnh sau đó giữ cương vị hiệu trưởng từ năm 1977 đến 1991. Tiếp theo là các ông Nguyễn Hữu Danh (1991-1997), Đặng Thanh Châu (1997-2005), Võ Anh Dũng (2005-2014) và các bà Nguyễn Thị Yến Trinh (2014-2019), Phạm Thị Bé Hiền (2019-2026). Từ ngày 27/8/2026, ông Hồ Tấn Minh trở thành hiệu trưởng thứ 27 của Trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong.