Trường đại học đồng hành phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam
Chiều 18-11, Trường Đại học Tôn Đức Thắng (TDTU) tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia “Thị trường chứng khoán Việt Nam 2026: Ba thập niên kiến tạo - Vị thế mới, động lực phát triển mới”, với sự tham gia của các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và đại diện doanh nghiệp. Hội thảo nhấn mạnh vai trò của nghiên cứu, đào tạo nguồn nhân lực trong phát triển thị trường chứng khoán minh bạch, hiện đại và bền vững

Ban tổ chức tặng hoa cám ơn các diễn giả tham gia báo cáo tham luận tại hội thảo. Ảnh: CÔNG CHƯƠNG
Sự kiện diễn ra nhân kỷ niệm 30 năm Ngày truyền thống ngành chứng khoán Việt Nam (28-11-1996 – 28-11-2026), trong bối cảnh thị trường bước vào giai đoạn phát triển mới sau khi được FTSE Russell công bố nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp.
Phát huy vai trò nghiên cứu, đào tạo về chứng khoán
Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, nhấn mạnh vai trò của các trường đại học, viện nghiên cứu và đội ngũ chuyên gia trong phát triển thị trường chứng khoán.

Ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, phát biểu tại hội thảo. Ảnh: CÔNG CHƯƠNG
Theo ông Nguyễn Hoàng Dương, các kết quả nghiên cứu, khuyến nghị chính sách góp phần cung cấp luận cứ khoa học cho việc hoàn thiện thể chế. Trong khi đó, hoạt động đào tạo, phổ biến kiến thức chứng khoán, kỹ năng đầu tư và quản trị rủi ro giúp nhà đầu tư nâng cao hiểu biết, chủ động bảo vệ quyền lợi và đưa ra quyết định đầu tư có trách nhiệm.
Trong bối cảnh nhà đầu tư cá nhân vẫn chiếm tỷ trọng lớn trên thị trường chứng khoán Việt Nam, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ đẩy mạnh triển khai các đề án đào tạo nhà đầu tư và phát triển nguồn nhân lực cho thị trường.
Ông Nguyễn Hoàng Dương mong muốn Trường Đại học Tôn Đức Thắng tiếp tục phát huy thế mạnh nghiên cứu, đào tạo, tăng cường phối hợp với các cơ quan quản lý, tổ chức và thành viên thị trường để triển khai những chương trình đào tạo dành cho nhà đầu tư, góp phần hình thành cộng đồng đầu tư có kiến thức và tầm nhìn dài hạn.
Tại hội thảo, Trường Đại học Tôn Đức Thắng giới thiệu Chương trình Đánh giá Niềm tin thị trường chứng khoán Việt Nam (VSMT) do Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo Kinh tế ứng dụng (CAER) khởi xướng và chủ trì.
Chương trình hướng đến xây dựng thước đo độc lập, khoa học và thường niên về mức độ tin cậy của các công ty đại chúng và định chế trung gian. Trong năm đầu, dự kiến khoảng 920 đơn vị được đưa vào đánh giá, tập trung vào các tiêu chí như minh bạch thông tin, chất lượng báo cáo tài chính, bảo vệ nhà đầu tư, quản trị rủi ro và chuẩn mực nghề nghiệp.

TS Nghiêm Quý Hào, Giám đốc CAER, phát biểu tại sự kiện. Ảnh: CÔNG CHƯƠNG
TS Nghiêm Quý Hào, Giám đốc CAER, Trưởng ban tổ chức hội thảo, cho biết chương trình không nhằm tôn vinh hay xếp hạng doanh nghiệp mà cung cấp thước đo minh bạch, có thể kiểm chứng, giúp doanh nghiệp tự đánh giá, nhà đầu tư có thêm căn cứ và cơ quan quản lý có thêm dữ liệu tham khảo.
Đáng chú ý, sinh viên có thể tham gia thu thập dữ liệu công khai dưới sự giám sát của nhóm nghiên cứu, qua đó kết nối hoạt động nghiên cứu khoa học với thực tiễn thị trường.
Thị trường chứng khoán bước vào giai đoạn phát triển mới
Theo ông Nguyễn Hoàng Dương, sau gần 30 năm hình thành và phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam đã trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế, với hệ thống sản phẩm và các định chế thị trường ngày càng hoàn thiện.
Tính đến ngày 30-10-2026, tổng vốn hóa thị trường cổ phiếu trên HOSE, HNX và UPCoM đạt khoảng 10,14 triệu tỷ đồng, tương đương 78,9% GDP ước tính năm 2025. Giá trị giao dịch cổ phiếu bình quân từ đầu năm đạt khoảng 24.000 tỷ đồng/phiên.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại hội thảo. Ảnh: CÔNG CHƯƠNG
Đối với thị trường trái phiếu, tổng giá trị trái phiếu niêm yết đạt khoảng 2,94 triệu tỷ đồng. Trong 10 tháng đầu năm 2026, thị trường trái phiếu doanh nghiệp phát hành riêng lẻ ghi nhận 335 đợt phát hành thành công, với tổng giá trị huy động khoảng 427.000 tỷ đồng.
Việc thị trường chứng khoán Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp là dấu mốc quan trọng, ghi nhận những nỗ lực cải cách về thể chế, hạ tầng giao dịch, tính minh bạch và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài.
Tuy nhiên, nâng hạng cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục cải thiện chất lượng hàng hóa, quản trị doanh nghiệp, phát triển nhà đầu tư tổ chức và nâng cao năng lực giám sát thị trường.
Đáng chú ý, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước vừa hoàn thành hai hệ thống công nghệ thông tin quan trọng phục vụ giám sát tổng thể và quản lý dữ liệu thị trường chứng khoán. Trong đó, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) bước đầu được tích hợp nhằm hỗ trợ phát hiện sớm rủi ro, nâng cao hiệu quả quản lý và giám sát.
Thời gian tới, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), thúc đẩy IPO gắn với niêm yết, nâng cao chất lượng quản trị công ty, công bố thông tin bằng tiếng Anh và phát triển các định chế đầu tư chuyên nghiệp.
Mục tiêu đặt ra là tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động, đáp ứng các tiêu chí nâng hạng thị trường mới nổi của MSCI vào năm 2030.
Theo định hướng tại Quyết định số 1413/QĐ-TTg, giai đoạn 2026-2030, doanh nghiệp được định hướng huy động khoảng 5,4 triệu tỷ đồng qua thị trường chứng khoán. Để đạt mục tiêu này, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, kiến thức nhà đầu tư và niềm tin thị trường là những điều kiện quan trọng cho phát triển bền vững.
Ký ức của những người đặt nền móng
Bên cạnh những tham luận về định hướng phát triển thị trường chứng khoán, hội thảo còn dành thời gian nhìn lại chặng đường gần 30 năm hình thành và phát triển của ngành chứng khoán Việt Nam qua những câu chuyện của các đại biểu từng trực tiếp tham gia xây dựng thị trường từ những ngày đầu.
Ông Bùi Nguyên Hoàn phát biểu tại sự kiện., Ảnh: CÔNG CHƯƠNG
Trong đó, ông Bùi Nguyên Hoàn, nguyên Vụ trưởng, Trưởng đại diện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tại TPHCM, là một trong những người trực tiếp tham gia quá trình đặt nền móng cho thị trường chứng khoán Việt Nam. Ông từng tham gia xây dựng những đề án ban đầu về hình thành thị trường chứng khoán tại TPHCM, khi lĩnh vực này còn hết sức mới mẻ, từ nhận thức, cơ chế quản lý đến điều kiện tổ chức vận hành.
Đó là giai đoạn Việt Nam từng bước chuẩn bị những điều kiện cần thiết để hình thành thị trường chứng khoán, từ xây dựng cơ chế quản lý, khung pháp lý đến tổ chức bộ máy và chuẩn bị nguồn nhân lực. Khi ấy, chứng khoán vẫn là lĩnh vực mới đối với nhiều cơ quan, doanh nghiệp và cả công chúng đầu tư.
Nhìn lại chặng đường đã qua, từ một thị trường có quy mô khiêm tốn, số lượng doanh nghiệp và nhà đầu tư còn hạn chế, thị trường chứng khoán Việt Nam từng bước mở rộng, hình thành các cấu phần giao dịch, lưu ký, thanh toán và những sản phẩm tài chính ngày càng đa dạng.
Việc đưa những câu chuyện lịch sử vào diễn đàn khoa học không chỉ giúp tái hiện quá trình hình thành thị trường mà còn tạo cơ hội để các nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên hiểu thêm về những quyết sách, thách thức và kinh nghiệm thực tiễn của các thế hệ đi trước. Đây cũng là nguồn tư liệu có giá trị cho hoạt động nghiên cứu, giảng dạy và đào tạo nhân lực trong lĩnh vực tài chính - chứng khoán.
