Trường đại học ở Trung Quốc muốn 'khai tử' môn Tiếng Anh

Đại học Công nghệ Tiên tiến Thâm Quyến dự kiến bỏ môn Tiếng Anh ở bậc đại học. Ảnh: SCMP.

Chỉ vài năm trước, khả năng sử dụng tiếng Anh vẫn được xem là điều kiện gần như bắt buộc đối với sinh viên đại học Trung Quốc. Nhưng hiện tại, bức tranh đã có sự thay đổi.

Khi các công cụ dịch bằng trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng chính xác và có thể hoạt động theo thời gian thực, một trường đại học tại Trung Quốc đã đưa ra đề xuất từng bước loại bỏ các lớp học tiếng Anh truyền thống để thay bằng các khóa học giao tiếp liên văn hóa, theo SCMP.

Lý do bỏ môn Tiếng Anh

Trong video đăng trên tài khoản mạng xã hội của trường ngày 2/7, ông Zhao Wei, Hiệu trưởng của Đại học Công nghệ Tiên tiến Thâm Quyến (SUAT), cho biết trường sẽ triển khai chương trình đào tạo thí điểm từ năm 2026.

Theo đó, các môn Tiếng Anh bậc đại học sẽ được thay thế dần bằng những học phần tập trung vào kỹ năng giao tiếp liên văn hóa. Mục tiêu của chương trình là giúp sinh viên hiểu sâu hơn về cả văn hóa Trung Quốc và phương Tây, từ đó có thể tự tin giao tiếp, hợp tác và làm việc với đối tác quốc tế.

Lý do của sự thay đổi đến từ tốc độ phát triển của AI. Lãnh đạo SUAT cho rằng các công cụ dịch theo thời gian thực hiện nay đã đủ khả năng giúp những người không cùng ngôn ngữ vẫn có thể trao đổi hiệu quả.

"Nếu bạn đăng ký vào SUAT năm 2026, chúng tôi sẽ triển khai chương trình thí điểm. Trường sẽ từng bước loại bỏ môn Tiếng Anh ở bậc đại học và thay thế bằng các khóa học về giao tiếp liên văn hóa", ông Zhao nói.

Ông Zhao Wei, Hiệu trưởng của Đại học Công nghệ Tiên tiến Thâm Quyến.

Nói thêm về kế hoạch bỏ môn Tiếng Anh, vị hiệu trưởng cho rằng việc con người có thể nói bằng tiếng mẹ đẻ trong khi AI dịch tức thời sang ngôn ngữ của người nghe đã làm thay đổi cách nhìn về vai trò của ngoại ngữ.

Trong bối cảnh đó, kỹ năng cần được ưu tiên không còn đơn thuần là học từ vựng hay ngữ pháp, mà là khả năng thấu hiểu văn hóa, ứng xử phù hợp và xây dựng niềm tin trong môi trường đa quốc gia.

Ông Zhao đồng thời nhấn mạnh AI có thể hỗ trợ chuyển ngữ nhưng không thể thay thế con người trong những tình huống đòi hỏi sự đồng cảm, khả năng phán đoán hay phép tắc giao tiếp. Đó là những yếu tố quyết định thành công của các cuộc đàm phán thương mại, hợp tác quốc tế hay giao lưu văn hóa.

Thay đổi cách dạy tiếng Anh

Đề xuất của SUAT nhanh chóng thu hút sự chú ý bởi đây là một trong những trường đại học đầu tiên công khai định hướng thay đổi chương trình tiếng Anh ở quy mô lớn. Tuy nhiên, ý tưởng này không xuất hiện một cách đơn lẻ mà nằm trong xu hướng cải cách giáo dục đang diễn ra tại Trung Quốc.

Những năm gần đây, giáo dục đại học Trung Quốc liên tục điều chỉnh chương trình đào tạo ngoại ngữ để thích ứng với sự phát triển của công nghệ và sự thay đổi trong năng lực đầu vào của sinh viên.

Cuối tháng 6, tỉnh Hồ Nam tổ chức hội thảo về cải cách giáo dục ngoại ngữ, quy tụ nhiều chuyên gia và lãnh đạo các trường đại học. Tại đây, ông He Xuhui, Phó hiệu trưởng Đại học Trung Nam, nhận định ngành giáo dục đang đứng trước hai thay đổi lớn. Thế hệ sinh viên sinh sau năm 2000 có nền tảng tiếng Anh tốt hơn trước, trong khi AI đang làm thay đổi căn bản phương pháp dạy và học.

Nhiều chuyên gia khác cũng cho rằng các chương trình ngoại ngữ không nên chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức ngôn ngữ. Ví dụ, ông Li Defeng, Phó trưởng khoa Khoa học Nhân văn của Đại học Macau, đề xuất chuyển sang mô hình đào tạo bốn trụ cột gồm năng lực ngôn ngữ, kỹ năng giao tiếp liên văn hóa, tư duy phản biện và năng lực AI.

Ông cho rằng đây sẽ là những năng lực giúp sinh viên thích nghi trong môi trường làm việc toàn cầu, nơi AI ngày càng đảm nhiệm tốt các công việc dịch thuật thông thường.

Quan điểm này cũng phù hợp với định hướng của Trung Quốc trong việc tăng cường sức mạnh mềm và xây dựng sự tự tin về văn hóa. Ông Yang Wendi, giáo sư Đại học Trung Nam, cho rằng các tác phẩm kinh điển của Trung Quốc nên được đưa vào chương trình ngoại ngữ nhằm giúp sinh viên vừa nâng cao năng lực giao tiếp quốc tế, vừa hiểu sâu hơn về bản sắc văn hóa dân tộc.

Song song với những thay đổi trong chương trình học, nhiều trường đại học Trung Quốc cũng nới lỏng các yêu cầu đánh giá năng lực tiếng Anh.

Trong nhiều năm qua, Kỳ thi Tiếng Anh Đại học toàn quốc (CET) được xem là điều kiện quan trọng để sinh viên đủ tiêu chuẩn tốt nghiệp. Tuy nhiên, từ tháng 9/2023, Đại học Giao thông Tây An đã bãi bỏ quy định bắt buộc này. Trước đó, không ít trường cũng giảm số tín chỉ dành cho các môn tiếng Anh đại cương hoặc bỏ yêu cầu về các chứng chỉ ngoại ngữ.

Theo các chuyên gia giáo dục, những điều chỉnh này không đồng nghĩa với việc tiếng Anh mất đi vị trí quan trọng trong giáo dục đại học. Khi Trung Quốc tiếp tục mở rộng hợp tác quốc tế và trở thành một trong những trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo hàng đầu thế giới, ngoại ngữ vẫn là công cụ cần thiết để tiếp cận tri thức toàn cầu.

Điểm khác biệt nằm ở chỗ các trường đại học không còn xem việc vượt qua các kỳ thi chuẩn hóa là thước đo duy nhất của năng lực ngoại ngữ. Thay vào đó, họ hướng tới mô hình đào tạo linh hoạt hơn, phù hợp với đặc thù từng ngành và tận dụng những lợi thế mà AI mang lại.