Trường học an toàn bắt đầu từ đâu?

Khái niệm "trường học an toàn" được đề cập trong Thông tư 45/2021/TT-BGDĐT và Thông tư 18/2023/TT-BGDĐT hướng dẫn xây dựng trường học an toàn, phòng, chống tai nạn thương tích trong cơ sở giáo dục các cấp.

Theo đó, trường học an toàn được hiểu là môi trường giáo dục toàn diện, nơi mọi thành viên (học sinh, giáo viên, nhân viên, phụ huynh) đều cảm thấy được bảo vệ, tôn trọng và có cơ hội phát triển tối đa. Tại đây, các nguy cơ gây hại được giảm thiểu, đồng thời các biện pháp phòng ngừa và ứng phó sự cố được vận hành hiệu quả.

Nhận diện các nguy cơ mất an toàn trong trường học

Các rủi ro đe dọa an toàn học đường ngày càng đa dạng, đòi hỏi phải nhận diện đầy đủ để có giải pháp phòng ngừa hiệu quả. An toàn trong trường học có thể phòng ngừa hiệu quả bắt đầu từ việc nhận biết những mối nguy hiểm ẩn chứa rủi ro thường gặp như:

Tai nạn thương tích: Té ngã cầu thang, va chạm thể chất, điện giật, đuối nước…
Bạo lực học đường và bắt nạt: Bằng hình thức thể chất, lời nói, xúc phạm hoặc cô lập…
Rủi ro môi trường số: Thông tin độc hại, lừa đảo trực tuyến, hội nhóm xấu, nghiện game, bắt nạt mạng…
Vệ sinh an toàn thực phẩm: Thức ăn nhiễm khuẩn, hàng quán không đảm bảo xung quanh cổng trường…
An toàn giao thông: Ùn tắc giờ tan học và học sinh tham gia giao thông thiếu kỹ năng…

Học sinh thiếu kỹ năng tham gia giao thông gây mất an toàn trên đường đi học.

Các giải pháp trọng tâm trong xây dựng trường học an toàn

Xây dựng trường học an toàn đòi hỏi các giải pháp đồng bộ để kiểm soát, loại trừ các mối nguy cơ và sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng. Trong đó, các nhóm giải pháp trọng tâm bao gồm:

Tăng cường cơ sở vật chất:Thường xuyên kiểm tra, cải tạo công trình (phòng học, khu vui chơi, phòng thí nghiệm, nhà vệ sinh). Định kỳ bảo trì hệ thống phòng cháy chữa cháy, điện nước, lan can. Đảm bảo quy trình an toàn thực phẩm bếp ăn. Đào tạo sử dụng và kiểm tra trang thiết bị an toàn (bình chữa cháy, bộ sơ cứu). Lắp đặt camera giám sát hỗ trợ theo dõi.

Đẩy mạnh giáo dục kỹ năng sống, phòng ngừa rủi ro: Lồng ghép giáo dục kỹ năng trong tiết sinh hoạt, ngoại khóa cho cả học sinh và giáo viên. Trang bị các kỹ năng phòng chống bạo lực, xâm hại; phòng cháy chữa cháy và thoát hiểm; phòng chống đuối nước; sơ cứu, tự bảo vệ, ứng phó thiên tai (động đất, lũ lụt); hướng dẫn giáo viên quản lý tình huống khẩn cấp.

Xây dựng văn hóa học đường – nói không với bạo lực: Duy trì quy tắc ứng xử văn minh, tinh thần đoàn kết, sẻ chia; phát huy hiệu quả của hệ thống tư vấn tâm lý học đường.

Bảo đảm an toàn thông tin và an ninh mạng: Hướng dẫn học sinh không chia sẻ thông tin cá nhân, tránh nội dung độc hại, không tham gia thử thách nguy hiểm và báo cáo ngay khi gặp lừa đảo. Ứng dụng công nghệ 4.0 (thiết bị báo cháy, camera, ứng dụng di động) trong giám sát và liên lạc khẩn cấp.

Gắn kết nhà trường – gia đình – xã hội:Phối hợp chặt chẽ giữa 3 bên. Phụ huynh đồng hành lắng nghe tâm tư con trẻ, chấp hành an toàn giao thông; chính quyền địa phương siết chặt an ninh, kiểm soát hàng quán cổng trường.

Vai trò của học sinh – chủ thể trung tâm của trường học an toàn

Học sinh vừa là đối tượng được bảo vệ, vừa là chủ thể chủ động tham gia xây dựng trường học an toàn. Kiến thức, thái độ và hành vi tích cực của các em có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo môi trường an toàn trong trường học cho chính bản thân và những người xung quanh. Ngược lại, chỉ một phút chủ quan, bất cẩn với những hành vi chưa phù hợp có khả năng làm tổn thương chính bản thân các em cũng như tập thể!

Một số nội dung cần lưu ý đối với học sinh để đảm bảo an toàn trường học:

Chấp hành nội quy và di chuyển an toàn: Đi nhẹ, nói khẽ, không chen lấn; không chạy nhảy, không trượt trên tay vịn cầu thang; khi tan học hoặc ra chơi, tuyệt đối không xô đẩy nhau.

- Sử dụng thiết bị điện và đồ dùng học tập an toàn: Không tự ý cắm/rút các phích cắm điện, không chạm tay ướt vào công tắc; sử dụng kéo, compa, thước kẻ sắc nhọn đúng mục đích, sau khi sử dụng hãy thu dọn gọn gàng vào hộp bút, tránh để chĩa đầu nhọn ra ngoài.

- Vui chơi lành mạnh và kết bạn tốt: Giải quyết mâu thuẫn bạn bè bằng lời nói, không đánh nhau, không kỳ thị bạn bè; tránh xa các trò chơi nguy hiểm như leo trèo cây xanh, trèo cổng trường, đu bám cột cờ hoặc ném đá, ném vật nặng vào nhau; sử dụng mạng internet lành mạnh.

- Báo ngay cho người lớn và giữ vệ sinh: Nếu phát hiện sàn bị đổ nước, cầu thang bị hỏng, ổ điện bị hở hay bạn bè bị thương, hãy báo ngay cho giáo viên, bác sĩ y tế nhà trường hoặc bác bảo vệ để xử lý kịp thời; báo ngay cho thầy cô khi phát hiện nguy hiểm, bạo lực; giữ gìn vệ sinh, cảnh quan lớp học.