Trường nghề khảo sát nhu cầu, đổi mới hướng nghiệp để đào tạo sát thực tiễn

Giờ học tại Trường Trung cấp nghề miền núi Thanh Hóa.

Quan tâm khảo sát nhu cầu việc làm

Ông Lưu Đình Hưng, Phó Hiệu trưởng Trường Trung cấp nghề miền núi Thanh Hóa, cho biết qua công tác tuyển sinh và tiếp xúc với học sinh, phụ huynh, nhà trường nhận thấy nhu cầu học nghề tại khu vực miền núi vẫn ở mức cao. Người học ngày càng quan tâm đến những nghề gắn với việc làm, có thời gian đào tạo phù hợp và chi phí học tập thấp

Với học sinh sau THCS, mô hình học trung cấp kết hợp chương trình giáo dục thường xuyên cấp THPT có sức hút tương đối lớn, do đáp ứng đồng thời nhu cầu học văn hóa và học nghề. Trong khi đó, người lao động chủ yếu quan tâm những nghề có khả năng tìm việc nhanh, có thể làm việc tại doanh nghiệp hoặc tự tạo việc làm tại địa phương.

Từ thực tế tại địa bàn nông thôn, ông Lê Văn Hòa - Giám đốc Trung tâm GDNN - GDTX Nam Quảng Trị, cho biết nhu cầu học nghề đang chuyển dịch theo hướng người lao động quan tâm hơn đến những nghề có thời gian đào tạo ngắn, dễ áp dụng, phù hợp điều kiện gia đình và có khả năng tạo việc làm hoặc tăng thêm thu nhập.

Nhu cầu này trải rộng ở cả nhóm nghề dịch vụ như chế biến món ăn, pha chế đồ uống, cắm hoa, trang điểm thẩm mỹ và nhóm nghề nông nghiệp như trồng, chăm sóc hoa, nuôi gà, nuôi dê, kỹ thuật trị bệnh cho gia súc, gia cầm.

Do đó, việc khảo sát nhu cầu cần được thực hiện thường xuyên, gắn với từng địa bàn dân cư và từng nhóm đối tượng để lựa chọn nghề đào tạo sát thực tế, tránh đào tạo theo hướng dàn trải.

Bà Mai Thị Vân, Hiệu trưởng Trường Trung cấp nghề Thạch Thành (Thanh Hóa), cũng cho biết nhu cầu học nghề trên địa bàn vẫn khá lớn, nhất là ở nhóm học sinh sau THCS, lao động nông thôn, lao động trẻ chưa có nghề và người có nhu cầu chuyển đổi nghề nghiệp.

Tuy nhiên, nhu cầu học nghề không phải lúc nào cũng đồng nhất với nhu cầu tuyển dụng. Vì vậy, nhà trường xác định khảo sát nhu cầu thị trường lao động, nhu cầu của doanh nghiệp và nhu cầu thực tế của người dân là nhiệm vụ thường xuyên.

Từ Trường Cao đẳng Vĩnh Long, bà Nguyễn Thị Mỹ Linh, Phó Hiệu trưởng nhà trường, đánh giá nhu cầu học nghề trên địa bàn tỉnh vẫn rất lớn, nhưng nhu cầu này chưa phải lúc nào cũng chuyển hóa thành đăng ký học nghề.

Một bộ phận học sinh và người lao động vẫn có tâm lý coi đại học là lựa chọn ưu tiên, trong khi chưa nhận thức đầy đủ rằng giáo dục nghề nghiệp có thể tạo ra cơ hội việc làm và thu nhập tốt nếu lựa chọn đúng nghề và gắn với nhu cầu thị trường.

Do đó, nhà trường xác định hướng nghiệp phải được thực hiện sớm, thường xuyên và trực tiếp đến với người học, đặc biệt ở những địa bàn khó khăn.

Đào tạo nghề tại Trường Trung cấp nghề Thạch Thành.

Đổi mới truyền thông, hướng nghiệp

Theo bà Nguyễn Thị Mỹ Linh, bên cạnh các phương thức truyền thống, Trường Cao đẳng Vĩnh Long đẩy mạnh truyền thông số thông qua website, mạng xã hội, video giới thiệu nghề và câu chuyện việc làm của cựu sinh viên. Nhà trường cũng tổ chức ngày hội tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp, đưa học sinh đến tham quan trường, xưởng thực hành và tổ chức trải nghiệm nghề.

Cách làm này hướng tới việc để học sinh “được nhìn, được làm và được hiểu nghề”, thay vì chỉ nghe giới thiệu về nghề.

Tại Trường Trung cấp nghề Thạch Thành, bà Mai Thị Vân cho biết nhà trường chuyển từ tuyên truyền đơn thuần sang tư vấn trực tiếp, trải nghiệm nghề và giới thiệu cơ hội việc làm. Học sinh được tiếp cận với nghề thông qua hình ảnh, video, sản phẩm thực hành và các hoạt động trải nghiệm tại xưởng.

Đối với học sinh ở khu vực miền núi, thông tin về nghề nghiệp cần được truyền tải bằng cách dễ hiểu, gần với cuộc sống. Nhà trường tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể, các trường THCS, THPT để tuyên truyền về mục đích và ý nghĩa của việc học nghề.

Một cách làm được nhà trường quan tâm là lấy sản phẩm nghề để truyền thông cho nghề. Những sản phẩm do học sinh thực hành tạo ra như sản phẩm may, sản phẩm cơ khí, sản phẩm hàn hoặc các mô hình chăn nuôi có tác dụng trực quan hơn nhiều so với việc chỉ giới thiệu bằng lý thuyết.

Sau đào tạo, nhà trường chú trọng kết nối người học với doanh nghiệp, cơ sở sản xuất và các mô hình kinh tế tại địa phương. Với những người có điều kiện phát triển sản xuất tại gia đình, nhà trường định hướng vận dụng kiến thức nghề để xây dựng mô hình kinh tế hộ gia đình, trang trại hoặc tham gia hợp tác xã.

“Trong thời gian tới, nhà trường mong muốn đẩy mạnh hơn nữa hoạt động khởi nghiệp trong học sinh, sinh viên giáo dục nghề nghiệp, đặc biệt là các mô hình khởi nghiệp nhỏ, phù hợp với điều kiện kinh tế và đặc thù địa phương”, bà Mai Thị Vân thông tin.

Tại Trung tâm GDNN - GDTX Nam Quảng Trị, ông Lê Văn Hòa cho rằng truyền thông cần chuyển từ việc tuyên truyền đơn thuần về tuyển sinh sang cung cấp những thông tin cụ thể mà người học và người lao động quan tâm: học nghề gì, thời gian bao lâu, sau khi học có thể làm gì, có thể tự tạo việc làm và tăng thu nhập như thế nào. Đây là những thông tin người lao động quan tâm nhất khi quyết định tham gia học nghề.

Đối với địa bàn khó khăn, việc tuyên truyền cần thực hiện thông qua chính quyền cơ sở, các tổ chức đoàn thể và cộng đồng dân cư, đồng thời lựa chọn thời gian, địa điểm tổ chức lớp học phù hợp với điều kiện sinh hoạt và lao động của người dân.

Trường Trung cấp nghề miền núi Thanh Hóa hiện phối hợp với các trường THCS tổ chức tư vấn, tuyên truyền về giáo dục nghề nghiệp và phân luồng học sinh sau THCS. Nhà trường đồng thời sử dụng website, mạng xã hội, các nhóm thông tin và kênh truyền thông trực tuyến để tiếp cận người học.

Trường tổ chức tư vấn trực tiếp cho học sinh, phụ huynh; cung cấp thông tin về ngành, nghề đào tạo, thời gian học, chính sách hỗ trợ, cơ hội việc làm và thu nhập sau tốt nghiệp. Nhà trường cũng tăng cường giới thiệu những mô hình học nghề thành công, những học sinh sau đào tạo có việc làm ổn định.

Theo ông Lưu Đình Hưng, việc phối hợp với chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể giúp đưa thông tin tuyển sinh đến người dân ở khu vực miền núi, vùng khó khăn thuận lợi hơn.