Trưởng thành cùng lực lượng

Thiếu tướng, nhạc sĩ Trần Gia Cường, Chủ tịch chi hội Nhạc sĩ CAND:

“Tác phẩm cần hướng tới lực lượng chiến sĩ trẻ…”

Dù không chiếm số lượng đông nhưng các nhạc sĩ trong CAND luôn được nhắc đến như một lực lượng nòng cốt của Hội Nhạc sĩ Việt Nam, đã mang đến cho công chúng những tác phẩm có giá trị, phần nào khắc họa chân thực hình tượng người chiến sĩ CAND gần gũi, nhân văn.

Tôi cho rằng, thời gian vừa qua, âm nhạc trong lực lượng CAND đang có sự phát triển mạnh mẽ cả chiều rộng và chiều sâu. Ở phương diện biểu diễn, các hoạt động âm nhạc quần chúng trong CAND được tổ chức rộng khắp trên cả nước. Tại các hội diễn, các đơn vị đều có sự đầu tư mạnh cho các tiết mục. Nhiều giọng hát được đào tạo chuyên nghiệp đã trở thành hạt nhân nòng cốt ở các đơn vị.

Về đội ngũ sáng tác, thời gian qua có sự phát triển về số lượng và chất lượng. Các nhạc sĩ trong Chi hội Nhạc sĩ CAND gặt hái được nhiều giải thưởng của Hội Nhạc sĩ Việt Nam hay tại các cuộc thi do các địa phương, ban, ngành tổ chức. Bên cạnh những nhạc sĩ có đóng góp bền bỉ với nhiều tác phẩm ghi dấu ấn như Trần Gia Cường, Trương Hùng… thì gần đây, một số tác giả như Quốc Phòng, Đậu Hoài Thanh, Hoàng Đăng, Kiều Viết Lộc… cho thấy sự trưởng thành trong sáng tác. Ngoài ra, nhiều nhạc sĩ tên tuổi như An Hiếu, Lê Minh Sơn, Trương Quý Hải… cũng đã dành tình cảm yêu mến cho lực lượng Công an thông qua những ca khúc hay, viết về những đề tài khó như Cảnh sát PCCC, lực lượng Công an xã, lực lượng công an làm căn cước công dân…

Có được kết quả trên, Chi hội Nhạc sĩ Công an thường xuyên phối hợp với các đơn vị tổ chức các trại sáng tác, phát động cuộc thi. Tại các hoạt động đó, chúng tôi luôn khuyến khích các nhạc sĩ hướng về cơ sở, khai thác đời sống công tác, chiến đấu của các cán bộ chiến sĩ để tác phẩm gần gũi và mang hơi thở thời đại.

Để có được những tác phẩm đột phá, thu hút công chúng trẻ thì các nhạc sĩ phải không ngừng nâng cao trình độ, cách viết mới với những kỹ năng thủ pháp hiện đại. Hãy lấy hình tượng người chiến sĩ Công an là nguồn cảm hứng, tinh thần xuyên suốt trong các tác phẩm, tránh sử dụng từ ngữ quen thuộc sáo mòn, hô khẩu hiệu. Nội dung, đề tài tác phẩm cần hướng tới thế hệ chiến sĩ trẻ, những chiến sĩ trên các lĩnh vực công tác mới như công an xã, khoa học kỹ thuật... Bên cạnh giai điệu hiện đại, tiết tấu nhanh, ca từ sâu sắc, có tính khái quát giàu hình ảnh thì những tác phẩm được viết bằng cảm xúc chân thực sẽ chạm tới trái tim công chúng.

Đại tá, NSƯT Thanh Loan, nguyên Phó giám đốc Điện ảnh CAND:

“Sự tâm huyết, năng động đã mang đến những tác phẩm hấp dẫn…”

- Thưa Đại tá, NSƯT Thanh Loan, cuộc đời nghệ thuật của bà gắn liền những giai đoạn phát triển của Điện ảnh CAND, xin bà chia sẻ về những thành tựu mà Điện ảnh CAND đã đạt được?

+ Năm 1970, sự ra đời của Điện ảnh CAND đã ghi một dấu mốc đặc biệt trong dòng chảy của điện ảnh cách mạng Việt Nam. Mặc dù còn nhiều khó khăn nhưng những người làm Điện ảnh CAND đã phát huy tinh thần chiến sĩ và thế mạnh của ngành để cho ra đời nhiều bộ phim tài liệu đầy ắp sự kiện như “Những trang hồ sơ về một loại người”, “Vụ án TN 11”… Nhưng ngay trong năm 1970, sự ra đời của bộ phim truyện “Cuộc chiến đấu vẫn còn tiếp diễn” đã ghi một dấu mốc đặc biệt. Không chỉ là bộ phim nhựa đầu tiên của Điện ảnh CAND mà còn mở ra dòng phim hình sự trinh thám - một thế mạnh của đơn vị sau này.

Chỉ sau 10 năm thành lập, Điện ảnh CAND bước vào giai đoạn hoàng kim với nhiều thành tựu rực rỡ. Ở các tác phẩm, những người làm Điện ảnh CAND đã không ngừng sáng tạo, tìm tòi và đổi mới trong phương thức làm phim để khai thác xây dựng thành công hình tượng người chiến sĩ CAND dũng cảm kiên trung và đầy tính nhân văn. Mảng phim tài liệu phản ánh chân thực và sinh động đời sống công tác, chiến đấu của lực lượng CAND, cũng như những vấn đề xã hội nóng bỏng với những tác phẩm xuất sắc như: “Bài học nhớ đời”, “Trở lại với cuộc đời”, “Người thừa”, “Ảo vọng một chân trời”…

Nhưng, dấu ấn rực rỡ của Điện ảnh CAND giai đoạn này phải kể tới dòng phim truyện nhựa. Những bộ phim như “Vụ án hồ con rùa”, “Người không mang họ”, “Đứa con kẻ tử thù”, “Bí mật thành phố cấm”, “Đêm giông”, “Người con gái đất đỏ”… đã tạo nên “cơn sốt” trong lòng khán giả từ thành thị đến nông thôn. Thậm chí, doanh thu từ bộ phim “Kế hoạch P76”, sau khi trừ đi chi phí làm phim, số tiền còn lại chúng tôi trình lên lãnh đạo để mua trụ sở cho Điện ảnh CAND. Điện ảnh CAND thời kỳ đó đã góp một phần không nhỏ mang đến sự sôi động, hấp dẫn của Điện ảnh Việt Nam.

- Vậy theo bà, đâu là nguyên nhân để Điện ảnh CAND có được những thành công đó?

+ Trước hết phải nói rằng ngay từ khi ra đời, Điện ảnh CAND đã nhận được sự quan tâm, tạo điều kiện của lãnh đạo Bộ Công an qua các thời kỳ. Nhiều bộ phim được đầu tư lớn, sản xuất với công nghệ hiện đại nhất thời bấy giờ. Cùng với sự say mê, tâm huyết của những nghệ sĩ làm Điện ảnh CAND thì việc mở rộng giao lưu hợp tác với các hãng phim lớn, các nghệ sĩ tên tuổi trong nước đã mang đến nhiều tác phẩm xuất sắc. Các đạo diễn tài danh trong làng phim truyện Việt Nam như NSND Trần Vũ, NSND Trần Phương… đều trở thành những cộng sự đắc lực của điện ảnh CAND.

Ngoài ra, ngay từ thời kỳ đó, Điện ảnh CAND tận dụng được thế mạnh là những vụ án có thật. Nhiều vụ án nổi tiếng, sau một thời gian được giải mật, chúng tôi tổ chức cho các đạo diễn, các nhà biên kịch được đi thâm nhập thực tế, tiếp cận hồ sơ. Đây chính là chất liệu quý giá để làm nên những bộ phim nổi tiếng sau đó.

- Trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm, mới đây, Điện ảnh CAND có sự trở lại ấn tượng với những thành công ban đầu ở nhiều khía cạnh... Thế hệ nghệ sĩ đi trước như bà cảm thấy rất vui?

+ Chứng kiến sự trở lại mạnh mẽ của Điện ảnh CAND, tôi cảm thấy vô cùng phấn khởi. Với một loạt phim tài liệu như “Chủ tịch Hồ Chí Minh với lực lượng CAND”, “Các thế hệ Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam với lực lượng CAND”, “Người công an cách mạng” hay “Những người con của nhân dân” … Điều này đã cho thấy Điện ảnh CAND tiếp tục phát huy thế mạnh ở dòng phim đặc thù này.Sau thành công vang dội của “Tử chiến trên không”, “Đội điều tra số 7”, “Tận hiến”… Điện ảnh CAND bắt tay vào thực hiện một loạt phim như “Nữ biệt động Sài Gòn”, “Kế hoạch CM12”, “Mật mã Đông Dương”… cho thấy sự năng động, bắt nhịp nhanh của những người làm điện ảnh. Ngoài tiếp tục khai thác sở trường là những vụ án, những chiến công lẫy lừng trong quá khứ thì sự hợp tác với các đơn vị sản xuất ngoài ngành cũng được triển khai tốt. Theo tôi, đó là hướng đi đúng đắn, hiệu quả.

- Trong dòng chảy phát triển của điện ảnh Việt Nam, những người làm Điện ảnh CAND hiện nay cũng đang nỗ lực để tiếp tục khẳng định dấu ấn một thương hiệu. Bà có đánh giá gì về vấn đề này không?

+ Điện ảnh CAND đã tạo được thương hiệu riêng với bề dày thành tích trong quá khứ. Tôi cho rằng với sự quan tâm của lãnh đạo Bộ Công an, sự hỗ trợ của các đơn vị trong lực lượng, đặc biệt là tâm huyết của Trung tướng Đỗ Triệu Phong, Cục trưởng Cục Truyền thông CAND, cùng sự đầu tư chỉn chu, nghiêm túc ở từng dự án, Điện ảnh CAND sẽ có những bộ phim mang giá trị nghệ thuật và chuyên môn cao.

- Xin cảm ơn Đại tá, NSƯT Thanh Loan!

Khi người chiến sĩ CAND bước lên sân khấu

Có lẽ hiếm có đề tài nào vừa quen thuộc, vừa luôn đặt ra những thách thức đối với sân khấu như hình tượng người chiến sĩ Công an. Bởi phía sau bộ quân phục, phía sau những chuyên án, những cuộc đấu tranh với tội phạm là một thế giới con người rất rộng lớn: những lựa chọn nghề nghiệp, tình yêu, gia đình, những phút giây yếu lòng, là cuộc đấu tranh với chính mình. Từ nhiều thập niên trước, sân khấu đã có những tác phẩm để lại dấu ấn sâu đậm về hình tượng người chiến sĩ CAND.“Bản danh sách điệp viên” của tác giả Văn Báu là một trường hợp tiêu biểu. Tác phẩm được viết từ năm 1970 cho Đội Kịch Công an Hà Nội, dựa trên những câu chuyện có thật về hoạt động tình báo Công an Hà Nội, trở thành một trong những kịch bản sớm và có sức sống lâu dài về đề tài Công an.

Hai thập niên qua, các liên hoan nghệ thuật sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc về “Hình tượng người chiến sĩ CAND” đã tạo nên một không gian sáng tạo đáng kể cho đề tài này. Riêng Liên hoan lần thứ V năm 2025 quy tụ 21 đơn vị nghệ thuật với 25 tác phẩm, gồm kịch nói, chèo, ca kịch, cải lương; trong đó có sự tham gia của cả các nhà hát công lập và những sân khấu xã hội hóa. Điều này cho thấy sức hút của đề tài hình tượng người chiến sĩ CAND ngày càng hấp dẫn với sân khấu.

Cảnh trong vở “Người thứ 3” của Nhà hát kịch CAND.