Trường trung học nghề được đào tạo gắn với doanh nghiệp

Mở rộng lựa chọn sau THCS

Thông tư số 46/2026/TT-BGDĐT ban hành Điều lệ trường trung học nghề, tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho tổ chức và hoạt động của loại hình giáo dục mới này. Văn bản được xây dựng trên cơ sở cụ thể hóa các quy định của Luật Giáo dục năm 2019 cùng các luật sửa đổi, bổ sung liên quan đến giáo dục, giáo dục nghề nghiệp và nhà giáo.

Học sinh tại trường trung học nghề được học văn hóa kết hợp đào tạo nghề ngay từ bậc trung học (Ảnh: Trường Trung cấp Xây dựng Hà Nội).

Việc ban hành Điều lệ góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý cho mô hình trường trung học nghề - cơ sở giáo dục nghề nghiệp thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, được thành lập nhằm thực hiện chương trình giáo dục trung học nghề, qua đó thúc đẩy phân luồng học sinh sau THCS và đáp ứng nhu cầu nhân lực của thị trường lao động.

Theo quy định, đây là cơ sở giáo dục nghề nghiệp tương đương cấp THPT, có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng, thuộc thẩm quyền quản lý của Sở Giáo dục và Đào tạo.

Mô hình này kết hợp giữa học văn hóa và học nghề dành cho học sinh tốt nghiệp THCS. Trong quá trình học tập, các em vừa được tiếp cận những nội dung văn hóa cốt lõi của chương trình THPT, vừa được trang bị kỹ năng nghề nghiệp ngay từ sớm. Cách tiếp cận này giúp học sinh định hướng nghề nghiệp rõ ràng hơn và có thêm lựa chọn sau khi tốt nghiệp.

Ngoài kiến thức chuyên môn, học sinh còn được bồi dưỡng ý thức về an toàn lao động, kỷ luật lao động, đạo đức nghề nghiệp, năng lực chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo - những yêu cầu ngày càng được thị trường lao động coi trọng.

Các cơ sở giáo dục cũng có trách nhiệm tư vấn hướng nghiệp, hỗ trợ việc làm và đồng hành cùng học sinh trong hoạt động khởi nghiệp. Sau khi tốt nghiệp, các em có thể tham gia thị trường lao động hoặc tiếp tục học ở trình độ cao hơn theo quy định.

Người học được quyền lựa chọn chương trình, địa điểm học tập phù hợp; sử dụng cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ học tập và thực hành; được hỗ trợ kết nối việc làm cũng như hưởng các chính sách ưu đãi của Nhà nước theo quy định.

Tăng cường gắn kết với doanh nghiệp

Một trong những điểm đáng chú ý của văn bản là tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp trong quá trình đào tạo nhằm thu hẹp khoảng cách giữa giáo dục nghề nghiệp và nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động.

Chương trình giáo dục trung học nghề được tổ chức theo hướng kết hợp học tập tại trường với thực hành, thực tập tại doanh nghiệp để nâng cao kỹ năng nghề và khả năng thích ứng của học sinh.

Doanh nghiệp được khuyến khích tham gia xây dựng chương trình, giáo trình; hướng dẫn thực hành, thực tập; đánh giá kết quả học tập; tư vấn nghề nghiệp và hỗ trợ tuyển dụng sau tốt nghiệp.

Về phía nhà trường, các cơ sở đào tạo phải chủ động phối hợp với doanh nghiệp trong việc xác định nhu cầu nhân lực, tổ chức thực tập và tạo điều kiện để học sinh tiếp cận môi trường làm việc thực tế ngay trong quá trình học.

Ngoài việc hỗ trợ trang thiết bị và nguồn lực phục vụ đào tạo theo quy định của pháp luật, doanh nghiệp còn có thể tham gia góp ý cơ cấu ngành nghề, tiếp nhận học sinh sau tốt nghiệp và đánh giá chất lượng đào tạo.

Sự liên kết chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp được kỳ vọng góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đồng thời mở rộng cơ hội việc làm cho người học.

Đẩy mạnh chuyển đổi số trong trường học

Thông tư dành nhiều nội dung cho việc đổi mới hoạt động giáo dục nghề nghiệp theo hướng hiện đại và nâng cao chất lượng đào tạo.

Theo đó, các trường phải xây dựng hệ thống bảo đảm chất lượng nội bộ, thực hiện tự đánh giá định kỳ và tham gia kiểm định chất lượng theo quy định. Đồng thời, nhà trường phải công khai các điều kiện bảo đảm chất lượng, cam kết đào tạo và thực hiện trách nhiệm giải trình trước người học, xã hội và cơ quan quản lý.

Các cơ sở giáo dục được yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ trong quản lý và giảng dạy; khuyến khích giáo viên, học sinh tham gia nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và tiếp cận công nghệ mới.

Đáng chú ý, chuyển đổi số được xác định là một trong những định hướng trọng tâm. Các trường sẽ từng bước ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong quản lý, dạy học theo hướng an toàn, hiệu quả và phù hợp với điều kiện thực tế. Hệ thống hồ sơ, dữ liệu quản lý cũng được số hóa nhằm nâng cao hiệu quả quản trị.

Ngoài ra, văn bản quy định rõ trách nhiệm phối hợp giữa nhà trường, gia đình, xã hội và doanh nghiệp trong giáo dục học sinh, hướng tới xây dựng môi trường học tập lành mạnh và nâng cao chất lượng đào tạo.