Truyền thông cần trở thành hạ tầng quan trọng cho niềm tin ở châu Á-Thái Bình Dương

Tại phiên thảo luận về học tập lẫn nhau giữa các nền văn minh trong khuôn khổ Diễn đàn Truyền thông châu Á-Thái Bình Dương - APMF 2026 (diễn ra tại Thâm Quyến, Trung Quốc), Tiến sĩ Nguyễn Đồng Anh, quyền Trưởng Khoa Truyền thông và Văn hóa đối ngoại tại Học viện Ngoại giao, Bí thư Đoàn Thanh niên Bộ Ngoại giao Việt Nam, thu hút sự chú ý của hơn 400 đại biểu đến từ 42 quốc gia, vùng lãnh thổ.

Tiến sĩ Nguyễn Đồng Anh cùng các diễn giả đến từ Thái Lan, Nepal, Maldive, Papua New Guinea và Trung Quốc đã mang đến nhiều góc nhìn sâu sắc về cách thức kết nối giữa các quốc gia trong thời đại mới. Nhìn từ thực tiễn lịch sử và văn hóa, sự gặp gỡ giữa các nền văn minh không nằm ở những khái niệm lý thuyết trừu tượng, mà hiện hữu sinh động qua từng con người, những câu chuyện kể và trải nghiệm đời thường.

Tiến sĩ Nguyễn Đồng Anh (thứ 3 từ trái sang), quyền Trưởng Khoa Truyền thông và Văn hóa đối ngoại tại Học viện Ngoại giao, phát biểu tại APMF 2026 chiều 5/9/2026 ở Thâm Quyến, Trung Quốc. Ảnh: Tư Hiền.

Trải qua hàng nghìn năm phát triển, văn hóa Việt Nam là một ví dụ điển hình cho quá trình tương tác và tiếp thu ảnh hưởng từ nhiều nền văn minh trên thế giới. "Tuy nhiên, việc tiếp nhận này không đồng nghĩa với sự sao chép nguyên mẫu. Thay vào đó, các giá trị bên ngoài đã được hấp thụ, điều chỉnh và chuyển hóa để tạo nên những nét đặc trưng rất riêng", Tiến sĩ Nguyễn Đồng Anh nói.

Điều này cho thấy việc học hỏi lẫn nhau giữa các văn minh không phải là làm cho tất cả trở nên giống nhau, mà là quá trình tự làm phong phú bản thân trong khi vẫn giữ vững bản sắc riêng biệt.

Trong tiến trình đó, truyền thông đóng vai trò vô cùng then chốt, nhưng đã đến lúc ngành truyền thông cần bước qua giới hạn của việc chỉ đơn thuần kể câu chuyện của chính mình.

Robot làm kem cho khách tại triển lãm thành tựu khoa học công nghệ bên lề APMF 2026. Ảnh: Tư Hiền.

3 yếu tố cốt lõi

Truyền thông quốc tế hiện đại đòi hỏi khả năng lắng nghe câu chuyện của người khác và tìm ra cách truyền tải sao cho các cộng đồng khác có thể thấu hiểu. Để làm được điều này, cần chú trọng ba yếu tố cốt lõi, Tiến sĩ Nguyễn Đồng Anh nhận định.

Trước hết, truyền thông hiệu quả phải bắt đầu từ sự lắng nghe và thấu hiểu góc nhìn của các xã hội khác đối với thế giới.

Tiếp theo là thúc đẩy quá trình cùng sáng tạo, nơi các nhà báo, giới nghiên cứu, thanh niên và các tổ chức văn hóa phối hợp để cùng tạo ra những nội dung chung, thay vì một quốc gia tự kể chuyện về một quốc gia khác.

Cuối cùng, truyền thông cần chuyển dịch từ việc tăng cường độ hiển thị sang việc tạo dựng, nâng cao sự thấu hiểu.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Đồng Anh, sự xuất hiện dày đặc trên các nền tảng mạng xã hội chưa chắc đã tạo ra niềm tin, bởi yếu tố quyết định nằm ở việc công chúng có hiểu được các giá trị, cảm xúc và trải nghiệm con người đằng sau những hình ảnh đó hay không.

Khu vực châu Á-Thái Bình Dương sở hữu sự đa dạng vượt trội về ngôn ngữ, tôn giáo, thể chế chính trị và lịch sử. Sự đa dạng này không phải là điểm yếu mà chính là một trong những tài nguyên văn hóa lớn nhất của khu vực.

"Ý nghĩa thực sự của việc học hỏi lẫn nhau giữa các nền văn minh không phải là xóa bỏ sự khác biệt, mà là làm cho những khác biệt đó trở nên dễ hiểu hơn, từ đó xây dựng các kết nối bền chặt hơn giữa con người với con người", Tiến sĩ Nguyễn Đồng Anh chia sẻ.

Nếu làm được điều này, truyền thông sẽ vượt thoát khỏi định ước của một ngành công nghiệp thông thường để trở thành một hạ tầng quan trọng cho niềm tin trong toàn khu vực.

Bên cạnh việc khuyến khích học hỏi lẫn nhau giữa các nền văn minh, các nền kinh tế châu Á-Thái Bình Dương, APMF 2026 còn tạo cơ hội cho các diễn giả đến từ Úc, Mỹ, Lào, Trung Quốc... chia sẻ nhiều câu chuyện ấn tượng về hội nhập công nghiệp.

Các đại biểu hứng thú lắng nghe các câu chuyện trong lĩnh vực robot hình người, trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán đám mây, trung tâm dữ liệu, xe điện, tài chính, chứng khoán...

Robot phân loại các gói hàng tại triển lãm bên lề APMF 2026. Ảnh: Tư Hiền.

Sự đồng thuận và hành động của truyền thông

APMF 2006 khai mạc sáng nay 5/9 có chủ đề "Cùng xây dựng con đường thịnh vượng của cộng đồng châu Á-Thái Bình Dương: Sự đồng thuận và hành động của truyền thông".

Ông Lý Thư Lỗi, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Tuyên truyền Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, và ông Hoàng Khôn Minh, Ủy viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc kiêm Bí thư Tỉnh ủy Quảng Đông có bài phát biểu quan trọng tại Diễn đàn.

Trước khi APMF 2026 khai mạc, nhiều đại biểu, khách mời có các chuyến đi thực tế đến Quảng Châu, Phật Sơn, Đông Quan, Thâm Quyến, Chu Hải, Trung Sơn... ở tỉnh Quảng Đông. Các thành phố này đã và đang đứng ở tuyến đầu của quá trình mở cửa và cải cách sâu rộng của Trung Quốc.

Tuần lễ cấp cao APEC 2026 sẽ diễn ra vào tháng 11 tới tại thành phố Thâm Quyến sôi động và rực rỡ sắc hoa. Ảnh: Tư Hiền.