Truyền thông chính sách sẽ không chỉ là một hình thức tuyên truyền mới, mà thực sự trở thành một cơ chế để người dân được biết

Đại biểu Hoàng Quốc Khánh phát biểu thảo luận tại hội trường.

Phát biểu thảo luận, đại biểu thống nhất với sự cần thiết sửa đổi Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật như tờ trình của Chính phủ, đồng thời quan tâm đến 3 nhóm nội dung, cụ thể:

Thu gọn, chuẩn hóa nhóm đối tượng đặc thù

Về Điều 16, đại biểu Hoàng Quốc Khánh cho rằng, “đối tượng đặc thù” phải là những người có đặc điểm khác biệt rõ ràng như: Bị hạn chế đáng kể về khả năng tiếp cận pháp luật do rào cản về địa lý, ngôn ngữ, thể chất hoặc thuộc nhóm có nguy cơ cao, cần sự can thiệp, hỗ trợ đặc biệt của Nhà nước.

Theo đại biểu, các nhóm đối tượng tại Điều 16 hiện còn khá rộng, ranh giới phân loại chưa thật sự rõ, dễ dẫn đến chồng chéo với pháp luật chuyên ngành. Theo số liệu thống kê sơ bộ, các đối tượng đặc thù quy định tại Điều 16 chiếm khoảng 25 - 30% dân số cả nước. Nếu xác định quá rộng, chính sách đặc thù sẽ thành chính sách phổ biến, đại trà, nguồn lực Nhà nước bị phân tán, trong khi những nhóm thực sự yếu thế không được tập trung nguồn lực tương xứng.

Đại biểu đề nghị: rà soát để tránh chồng chéo với pháp luật chuyên ngành, nhất là đối với người lao động và người vi phạm pháp luật, người đang trong quá trình xử lý, thi hành các biện pháp theo quy định của pháp luật. Các quy định hiện hành đã xác định trách nhiệm tuyên truyền, phổ biến pháp luật của người sử dụng lao động, tổ chức công đoàn và các quy định về giáo dục, cải tạo, hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng. Vì vậy, cần làm rõ phạm vi trách nhiệm, tránh trùng lặp nhiệm vụ, thẩm quyền và nguồn kinh phí.

Không nên mở rộng đối tượng đặc thù thiếu tiêu chí kiểm soát

Về khoản 7 Điều 16, đại biểu cho rằng quy định “đối tượng khác bị hạn chế khả năng tiếp cận pháp luật theo quy định của Chính phủ” cần được cân nhắc kỹ về kỹ thuật lập pháp.

Theo đại biểu, quy định theo hướng mở nhưng chưa xác định rõ tiêu chí, điều kiện và giới hạn có thể dẫn đến việc mở rộng phạm vi đối tượng đặc thù thông qua văn bản dưới luật; đồng thời gây khó khăn trong xác định phạm vi chính sách, lập dự toán, phân bổ ngân sách và đánh giá tác động.

Đại biểu đề nghị, không quy định theo hướng mở hoàn toàn. Đối tượng đặc thù về nguyên tắc phải được Quốc hội xác định trên cơ sở các tiêu chí rõ ràng, có khả năng lượng hóa, dự báo được phạm vi và nguồn lực thực hiện. Trường hợp giao Chính phủ quy định bổ sung thì ngay trong luật cần xác định rõ tiêu chí, điều kiện, phạm vi và nguyên tắc; chỉ bổ sung những nhóm thực sự có rào cản đáng kể trong tiếp cận pháp luật và có căn cứ xác định rõ ràng.

Làm rõ trách nhiệm trong truyền thông chính sách

Về truyền thông chính sách tại Điều 21 và Điều 22, đại biểu Hoàng Quốc Khánh cơ bản đồng tình với sự cần thiết luật hóa nội dung này. Theo đại biểu, cần đưa thông tin, giải thích, đối thoại và tiếp nhận phản hồi của người dân ngay từ quá trình xây dựng chính sách, góp phần nâng cao chất lượng chính sách, tính khả thi của pháp luật và sự đồng thuận xã hội.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng không nên quy định tất cả các chính sách bắt buộc phải được truyền thông mà cần có giới hạn, tập trung vào những chính sách có tác động lớn đến kinh tế - xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, chính sách có nhiều ý kiến khác nhau hoặc tác động trực tiếp đến một nhóm đối tượng cụ thể.

Đồng thời, cần làm rõ bản chất của “tương tác hai chiều”. Nếu người dân góp ý nhưng cơ quan chủ trì không có trách nhiệm tổng hợp, nghiên cứu, giải trình và công khai việc tiếp thu hoặc không tiếp thu thì chưa thể coi là tương tác thực chất. Vì vậy, đề nghị bổ sung nghĩa vụ này vào Điều 22. Theo đại biểu, nếu thiết kế được như vậy thì truyền thông chính sách sẽ không chỉ là một hình thức tuyên truyền mới, mà thực sự trở thành một cơ chế để người dân được biết, được tham gia, được phản hồi và góp phần hoàn thiện chính sách trước khi chính sách trở thành pháp luật.