Truyền thông đúng để thúc đẩy hòa nhập người khuyết tật
Ngày 12-8, Hội Người khuyết tật (NKT) TP Hà Nội phối hợp với tổ chức Humanity & Inclusion (HI) tổ chức tọa đàm “Ngôn từ và Góc máy: Thực hành truyền thông tiếp cận từ nội dung đến hình ảnh” trong khuôn khổ Dự án “Chiến dịch thúc đẩy Hòa nhập do người khuyết tật khởi xướng” (MIC). Tọa đàm hướng tới nâng cao nhận thức và kỹ năng truyền thông về NKT theo hướng chính xác, tôn trọng, bình đẳng; qua đó góp phần giảm định kiến, kỳ thị và thúc đẩy sự tham gia của NKT trong đời sống xã hội.
Phát biểu khai mạc, ông Phạm Quang Khoát, Phó chủ tịch Hội NKT TP Hà Nội nhấn mạnh, trong nhiều phương thức thay đổi nhận thức xã hội về NKT, truyền thông là một công cụ có sức mạnh đặc biệt. Một bài báo, một bức ảnh hay thậm chí một từ trong tiêu đề đều có thể tác động đáng kể đến cách cộng đồng nhìn nhận về NKT. Theo ông Phạm Quang Khoát, thực tế vẫn xuất hiện những cách diễn đạt như “lương y tật nguyền”, “cô gái tật nguyền” hay “làm nên điều kỳ diệu”. Dù người viết có thể không chủ ý gây tổn thương và mong muốn lan tỏa những câu chuyện về nghị lực, việc sử dụng ngôn từ như vậy dễ vô tình nhấn mạnh vào khiếm khuyết hoặc biến thành tựu bình thường của NKT thành “kỳ tích”.

Ông Phạm Quang Khoát, Phó chủ tịch Hội NKT TP Hà Nội phát biểu tại hội nghị.
“Chúng ta cần đặt câu hỏi rằng câu chuyện đang được kể từ góc nhìn nào. Nếu một người sử dụng xe lăn tốt nghiệp đại học, chúng ta có nhất thiết phải gọi đó là một ‘kỳ tích’?”, ông Phạm Quang Khoát đặt vấn đề.
Tại hội nghị, bà Nguyễn Thị Ngọc Hà, Quản lý Dự án MIC, tổ chức HI tại Việt Nam giới thiệu về Dự án MIC. Dự án do Phái đoàn Liên minh châu Âu tài trợ, được triển khai tại Hà Nội với sự phối hợp giữa HI Việt Nam và Hội NKT TP Hà Nội. Dự án hướng tới giảm kỳ thị, tăng cường sự tham gia và tiếng nói của NKT, đặc biệt là những nhóm ít được đại diện, trong các lĩnh vực giáo dục, việc làm và phòng, chống bạo lực trên cơ sở giới.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Hà, Quản lý Dự án MIC, tổ chức HI tại Việt Nam chia sẻ về Dự án MIC.
Trao đổi tại hội nghị, bà Dương Thị Vân, Giám đốc Trung tâm Tư vấn và Hỗ trợ hòa nhập NKT (ICC) chia sẻ về những rào cản mà NKT đang gặp phải trong cuộc sống, trong đó có các rào cản về môi trường, giao tiếp, nhận thức và thái độ xã hội. Theo đó, bên cạnh việc cải thiện điều kiện tiếp cận về cơ sở hạ tầng và dịch vụ, thay đổi nhận thức cộng đồng cũng là yếu tố quan trọng để thúc đẩy hòa nhập.

Bà Dương Thị Vân, Giám đốc Trung tâm Tư vấn và Hỗ trợ hòa nhập NKT (ICC), nguyên Chủ tịch Hội NKT TP Hà Nội chia sẻ tại hội nghị.
Hội nghị cũng tổ chức hoạt động trải nghiệm nhằm giúp người tham dự trực tiếp nhận diện những khó khăn mà NKT có thể gặp phải trong sinh hoạt và giao tiếp. Người tham gia được chia thành ba nhóm trải nghiệm liên quan đến khuyết tật vận động, khiếm thị và khiếm thính.

Trải nghiệm người khiếm thị tại hội nghị.

Sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền trải nghiệm làm NKT.

Hai bạn sinh viên khiếm thính (bên trái) hướng dẫn khách mời giao tiếp bằng ngôn ngữ ký hiệu.

Bạn Nguyễn Thùy Dương (áo trắng), sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền trải nghiệm ngồi xe lăn.
Bạn Nguyễn Thùy Dương, sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền chia sẻ: “Đây là lần đầu em được trải nghiệm sử dụng xe lăn. Em cảm thấy việc di chuyển ra đường khó khăn hơn rất nhiều, nhất là khi không thể tự xuống cầu thang. Bên cạnh đó, việc tiếp cận nhà vệ sinh cũng là một thử thách, bởi không phải không gian nào cũng có thiết kế phù hợp cho người sử dụng xe lăn”.
Bà Nguyễn Thị Thục Hạnh, nguyên Tổng biên tập Báo Phụ nữ Việt Nam, nguyên Ủy viên Ban chấp hành Hội Nhà báo Việt Nam chia sẻ về những vấn đề cần lưu ý khi truyền thông NKT: "Một bài báo về NKT không cần làm độc giả thương nhân vật cũng không cần buộc nhân vật phải truyền cảm hứng. Truyền thông về NKT cần hướng chuyển dịch từ đề tài nhân đạo sang chủ đề xã hội chính thống".

Bà Nguyễn Thị Thục Hạnh, nguyên Tổng biên tập Báo Phụ nữ Việt Nam, nguyên Ủy viên Ban chấp hành Hội Nhà báo Việt Nam chia sẻ về góc nhìn truyền thông cho NKT.
Thông qua các hoạt động trải nghiệm và thảo luận, tọa đàm góp phần giúp người làm truyền thông hiểu rõ hơn những rào cản mà NKT đang đối mặt, từ đó có cách lựa chọn ngôn từ, hình ảnh và cách tiếp cận phù hợp. Truyền thông về NKT không chỉ dừng ở việc kể những câu chuyện vượt khó, mà cần phản ánh họ như những chủ thể bình đẳng, có năng lực, nhu cầu, ước mơ và quyền lựa chọn, qua đó góp phần xây dựng một xã hội hòa nhập và không kỳ thị NKT.












