TS Bruce Thanh Vũ: 30 năm dấu ấn nhà khoa học Việt trong các sứ mệnh NASA

TS Bruce Thanh Vũ vừa được bổ nhiệm làm giáo sư thỉnh giảng trong lĩnh vực kỹ thuật hàng không - vũ trụ và vật lý ứng dụng tại Trường ĐH Quốc tế (ĐH Quốc gia TP HCM). TS Bruce Thanh Vũ đã có hơn 30 năm kinh nghiệm làm việc tại NASA, trong đó 18 năm nghiên cứu ảnh hưởng của âm thanh và độ rung trên bệ phóng phi thuyền. TS Bruce Vũ cũng từng tham gia nhiều dự án lớn, đóng vai trò quan trọng trong việc chế tạo thiết bị cho các sứ mệnh trở lại Mặt Trăng và chinh phục sao Hỏa.

TS Bruce Thanh Vũ, nhà khoa học trong lĩnh vực hàng không – vũ trụ, công tác tại NASA hơn 30 năm. Ảnh: ĐHQG TPHCM.

Trong hơn ba thập kỷ làm việc tại NASA, TS Bruce Thanh Vũ đã tham gia nhiều hoạt động nghiên cứu và phát triển trong lĩnh vực kỹ thuật hàng không – vũ trụ. Từ năm 1989 đến 2021, ông công tác tại các trung tâm lớn của NASA, đảm nhiệm nhiều vị trí chuyên môn như kỹ sư hàng không, vũ trụ tại Trung tâm Chuyến bay Vũ trụ Marshall, trưởng nhóm hệ thống chất lỏng (Fluid Systems Lead) và làm việc tại chi nhánh phát triển kỹ thuật tiên tiến thuộc Trung tâm Vũ trụ Kennedy.

Lĩnh vực nghiên cứu của ông tập trung vào động lực học chất lỏng tính toán, mô phỏng dòng chảy, âm thanh học liên quan đến phóng tên lửa, môi trường phóng tàu vũ trụ và khí động học.

Bên cạnh công việc nghiên cứu tại NASA, TS Bruce Thanh Vũ còn tham gia hoạt động học thuật quốc tế. Ông từng là phản biện cho các tạp chí của Viện Hàng không và Du hành vũ trụ Mỹ (AIAA) và là thành viên hội đồng đánh giá của Quỹ Khoa học Quốc gia Mỹ (NSF).

Ngoài ra, ông cũng tham gia giảng dạy và thỉnh giảng tại nhiều cơ sở đào tạo ở Mỹ như Viện Công nghệ Florida, Đại học Alabama A&M hay Trường Sau đại học Hải quân Mỹ, góp phần đào tạo nguồn nhân lực khoa học – kỹ thuật trong lĩnh vực hàng không và vũ trụ.

Sau hơn 30 năm làm việc tại NASA, kinh nghiệm và chuyên môn của TS Bruce Thanh Vũ được đánh giá là một phần của mạng lưới tri thức quốc tế trong lĩnh vực kỹ thuật hàng không – vũ trụ, nơi các nghiên cứu khoa học cơ bản gắn liền với việc phát triển công nghệ và các chương trình không gian.

TS Bruce Thanh Vũ, tên Việt là Vũ Thành Long. Ông sinh ra và lớn lên tại Việt Nam trước khi sang Mỹ định cư cùng gia đình vào năm 1980.

Chia sẻ về cơ duyên đến với lĩnh vực không gian và làm việc tại NASA, TS Bruce Thanh Vũ cho biết từ nhỏ ông đã yêu thích các tác phẩm khoa học giả tưởng, thường đọc truyện và xem những bộ phim như Star Trek, đồng thời đặc biệt hứng thú với môn hình học không gian.

TS. Bruce Thanh Vũ trò chuyện cùng các sinh viên ĐH Công nghệ TPHCM. Ảnh: Hutech.

Khi sang Mỹ học tập, trong khi nhiều bạn bè lựa chọn các ngành phổ biến như điện tử, cơ khí hay hóa học, ông lại quyết định theo đuổi ngành kỹ thuật không gian. Tự nhận mình là hồi đó “ngông”, ông cho biết, đã chọn ngành chủ yếu theo đam mê cá nhân, gần như không nghĩ nhiều đến câu chuyện việc làm sau khi tốt nghiệp.

Năm 1987, tốt nghiệp đại học với hai tấm bằng kỹ thuật hàng không và kỹ thuật cơ khí tại Đại học California, ông được nhận vào Trung tâm nghiên cứu NASA Ames (California).

Sau đó, ông tiếp tục học cao học ngành kỹ thuật cơ khí tại Đại học Alabama và hoàn thành bằng tiến sĩ kỹ thuật hàng không vũ trụ tại Đại học Bang Mississippi vào năm 1999. “Khi đó, tôi thấy hiểu biết của mình còn quá nông cạn nên đã quyết định trở lại trường tiếp tục học sau đại học”, ông chia sẻ lý do.

Trong hơn 30 năm làm việc tại NASA, ông có 18 năm nghiên cứu ảnh hưởng của âm thanh và độ rung trên bệ phóng phi thuyền. Nhắc lại những công trình trong sự nghiệp, ông cho biết nghiên cứu khiến ông tự hào nhất liên quan đến dàn phóng của phi thuyền thế hệ mới.

Khi đó, ông cùng một nhóm kỹ sư tham gia thiết kế bệ phóng, đồng thời phối hợp với một số trung tâm nghiên cứu khác để tính toán các loại vật liệu có khả năng chống chịu âm thanh và nhiệt lực trong quá trình phóng. Dự án sau đó đã được vận hành thành công, trở thành một trong những dấu ấn đáng nhớ trong chặng đường làm khoa học của ông.

Từ năm 2021, sau khi về hưu tại NASA, ông dành nhiều thời gian cho hoạt động giảng dạy và chia sẻ kinh nghiệm với sinh viên. Năm 2026, ông được mời làm giáo sư thỉnh giảng trong lĩnh vực kỹ thuật hàng không – vũ trụ và vật lý ứng dụng tại Trường Đại học Quốc tế (ĐH Quốc gia TPHCM).

Trong vai trò này, ông tham gia giảng dạy sau đại học, hướng dẫn nghiên cứu sinh, đồng thời hỗ trợ xây dựng các chương trình đào tạo và kết nối các mạng lưới nghiên cứu quốc tế với môi trường khoa học trong nước.

TS Bruce Thanh Vũ có phong cách giảng dạy gần gũi và nhiệt huyết. Ông thường chia sẻ những câu chuyện thực tế từ các dự án tại NASA để giúp sinh viên hiểu rõ hơn về cách các nghiên cứu khoa học được chuyển hóa thành công nghệ ứng dụng.

Theo TS Bruce Thanh Vũ, đã có nhiều nhà khoa học gốc Việt thành công trong lĩnh vực không gian trên thế giới như Nguyễn Xuân Vinh, Trịnh Hữu Châu... Người Việt Nam cần cù, chăm chỉ; sinh viên Việt Nam có ý chí, khát khao học hỏi. Ông hy vọng những câu chuyện thành công của các nhà khoa học gốc Việt sẽ trở thành nguồn cảm hứng để thế hệ trẻ Việt Nam tiếp tục theo đuổi khoa học, từng bước ghi dấu ấn trong hành trình chinh phục không gian.

Mai Nguyễn