TS. Nguyễn Viết Chức: Đại biểu giữ chữ tín để xứng đáng với niềm tin của nhân dân

Ngày 15/3 tới đây, cử tri cả nước sẽ tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. Nhân dịp này, Báo Tiền Phong trao đổi với TS. Nguyễn Viết Chức, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội, về vai trò của các cơ quan dân cử trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Nền tảng pháp lý cho kỷ nguyên phát triển mới

Ông nhìn nhận như thế nào về vai trò của Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 trong việc hiện thực hóa các chủ trương lớn mà Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã đề ra?

TS. Nguyễn Viết Chức: Quốc hội và HĐND các cấp là cơ quan dân cử, vì vậy nhiệm vụ quan trọng nhất là đứng về phía quyền lợi của nhân dân, lắng nghe tiếng nói của nhân dân, nói tiếng nói của nhân dân và hành động vì lợi ích của nhân dân.

TS. Nguyễn Viết Chức.

Tinh thần xuyên suốt Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định "dân là gốc", mọi chủ trương, quyết sách đều phải hướng tới con người, vì hạnh phúc của con người. Dù ở nhiệm kỳ nào, Quốc hội và HĐND vẫn thực hiện những chức năng cơ bản: Quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, giám sát tối cao và xây dựng hệ thống pháp luật.

Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, yêu cầu đặt ra đối với các cơ quan dân cử cao hơn trước rất nhiều. Nghị quyết Đại hội XIV nhấn mạnh rõ tinh thần “nói đi đôi với làm”.

Đất nước đang bước vào một kỷ nguyên phát triển mới, điều đó không cho phép bất cứ ai chậm lại. Quốc hội khóa tới phải bảo đảm hệ thống pháp luật đủ mạnh, đủ kịp thời để triển khai các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước. Tinh thần làm việc phải nhanh hơn, quyết liệt hơn, thậm chí cơ sở pháp lý phải đi trước một bước để tạo điều kiện cho sự phát triển.

Ví dụ, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, chúng ta cần nền tảng pháp lý và các chính sách được luật hóa kịp thời. Chỉ khi tạo được động lực phát triển mạnh mẽ như vậy, chúng ta mới có thể tiến tới mục tiêu đến năm 2045 trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao.

Cung cấp đầy đủ thông tin để cử tri sáng suốt lựa chọn

Theo ông, cần làm gì để ngày bầu cử sắp tới thực sự trở thành ngày hội của toàn dân?

TS. Nguyễn Viết Chức: Thực tế, các cuộc bầu cử ở Việt Nam từ trước tới nay đã trở thành ngày hội của toàn dân. Ngay từ cuộc bầu cử đầu tiên của nước ta, dù trong hoàn cảnh chiến tranh, bom đạn, nhân dân vẫn đi bỏ phiếu với tinh thần rất cao.

Sở dĩ như vậy bởi người dân hiểu rằng, bầu cử vừa là quyền lợi, vừa là trách nhiệm của mình. Tỷ lệ cử tri tham gia bầu cử ở Việt Nam luôn rất cao, thể hiện tính tích cực chính trị và ý thức làm chủ của nhân dân.

Cuộc bầu cử lần này diễn ra trong một bối cảnh phát triển mới, khi trình độ dân trí ngày càng cao và yêu cầu đối với bộ máy nhà nước cũng ngày càng lớn. Vì vậy, để cuộc bầu cử thực sự mang lại hiệu quả, việc cung cấp đầy đủ thông tin về các ứng cử viên là rất quan trọng.

Cử tri cần được biết rõ về năng lực, trình độ, chương trình hành động của từng ứng cử viên. Trong xã hội hiện đại, mức độ chuyên môn hóa ngày càng cao, vì vậy các cơ quan dân cử cũng cần những đại biểu có năng lực chuyên môn và tầm nhìn đáp ứng yêu cầu phát triển mới.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn kiểm tra công tác bầu cử tại tỉnh Đồng Nai.

Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, hệ thống HĐND hiện còn hai cấp, nhưng yêu cầu công việc trong bối cảnh mới không hề giảm đi, thậm chí còn cao hơn. Điều đó đòi hỏi mỗi đại biểu phải làm việc với tinh thần trách nhiệm cao hơn rất nhiều.

Khi đã trở thành đại biểu dân cử, mỗi người phải thực sự dấn thân và cống hiến, chứ không thể phó mặc công việc cho các cơ quan hành pháp hay tư pháp. Ý chí của nhân dân phải được thể hiện rõ trong hoạt động của cơ quan dân cử, để mọi nhánh quyền lực nhà nước đều nắm được nguyện vọng của nhân dân và phục vụ nhân dân tốt hơn.

Lắng nghe “nhịp đập của nhân dân”

Người đại biểu dân cử cần phải làm gì để mỗi đạo luật khi được thông qua đều mang lại lợi ích thiết thực cho người dân, thưa ông?

TS. Nguyễn Viết Chức: Quốc hội và HĐND là cơ quan đại diện cho quyền và lợi ích của nhân dân. Vì vậy, nếu làm luật mà không mang lại lợi ích cho nhân dân thì không nên làm, bởi như vậy chỉ tốn thời gian và gây rối cho xã hội.

Điều quan trọng nhất đối với người đại biểu là biết lắng nghe nhân dân. Không chỉ nghe một cách hình thức, mà phải lắng nghe bằng trách nhiệm và bằng cả trái tim của mình.

Người đại biểu phải hiểu rằng mỗi ý kiến phát biểu, mỗi quyết định của mình đều có thể tác động trực tiếp đến đời sống của người dân. Vì vậy, đây không chỉ là vấn đề năng lực mà còn là vấn đề danh dự, sự trung thực và trách nhiệm của mỗi đại biểu.

Đại biểu đã hứa với cử tri điều gì trong chương trình hành động thì khi trúng cử phải nỗ lực thực hiện bằng được những cam kết đó.

Bên cạnh đó, người đại biểu cũng cần có tầm nhìn rộng hơn, nắm được những mục tiêu lớn của đất nước, đặc biệt là khát vọng đến năm 2045 Việt Nam trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao, đồng thời hiểu được bối cảnh trong nước và thế giới.

Người đại biểu không thể chỉ đại diện cho lợi ích cục bộ, mà phải đại diện cho lợi ích chung của đất nước và cho yêu cầu phát triển của thời kỳ mới.

Thông điệp và kỳ vọng ông muốn gửi gắm tới các ứng cử viên khi trở thành đại biểu dân cử là gì?

TS. Nguyễn Viết Chức: Được trở thành đại biểu Quốc hội khóa XVI hay đại biểu HĐND các cấp là một vinh dự rất lớn. Tôi chỉ muốn gửi một thông điệp rất giản dị nhưng vô cùng quan trọng: Hãy giữ chữ tín.

Chữ tín rất quan trọng. Giữ chữ tín cũng chính là giữ đạo làm người, giữ phẩm cách của chính mình. Khi đã hứa với cử tri điều gì thì phải cố gắng thực hiện.

Chỉ khi giữ được chữ tín, người đại biểu mới có thể vượt qua khó khăn, hoàn thành chương trình hành động của mình và xứng đáng với niềm tin mà nhân dân đã trao gửi.

Nhân dân đã tín nhiệm mình thì mình phải giữ cho được chữ tín đó. Làm được như vậy, mọi việc sẽ tốt đẹp.

Trân trọng cảm ơn ông !

Luân Dũng