TS. Võ Trí Thành: Cần phát triển hệ sinh thái M&A để mở rộng không gian đầu tư cho doanh nghiệp

TS. Võ Trí Thành cho rằng, trong giai đoạn nền kinh tế đang bước vào chu kỳ phát triển mới với yêu cầu chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi số và đổi mới công nghệ, doanh nghiệp không nên chỉ nghĩ đến việc đầu tư từ đầu cho các dự án mới. Trên thế giới, M&A đã trở thành một công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian đầu tư, nhanh chóng mở rộng quy mô hoạt động và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Theo ông, nhiều doanh nghiệp tư nhân tại Việt Nam đã tận dụng rất hiệu quả hình thức M&A để gia tăng quy mô sản xuất, sở hữu công nghệ mới hoặc thu hút đội ngũ kỹ sư, chuyên gia có trình độ cao mà không phải mất nhiều năm xây dựng từ đầu. Đây là kinh nghiệm đáng để các doanh nghiệp nhà nước tham khảo, nhất là trong những lĩnh vực đang cần tốc độ như năng lượng tái tạo, công nghệ cao hay chuyển đổi số.

Theo TS. Võ Trí Thành Việt Nam cần phát triển hệ sinh thái M&A để mở rộng không gian đầu tư cho doanh nghiệp.

Tuy nhiên, để thị trường M&A phát triển đúng tiềm năng, rào cản lớn nhất hiện nay không nằm ở nguồn vốn mà ở chất lượng thông tin và cơ chế vận hành thị trường. TS. Võ Trí Thành cho rằng, một thương vụ M&A thành công đòi hỏi sự kết hợp giữa năng lực tài chính, khả năng thẩm định pháp lý, đánh giá tài sản và đặc biệt là hệ thống kết nối thông tin giữa các bên.

"Nói đến M&A thì ai cũng nói phải hiểu pháp lý, hiểu thị trường, nhưng điều quan trọng hơn là phải có hệ thống kết nối thông tin và những đơn vị trung gian đủ năng lực để tạo lập thị trường", TS. Võ Trí Thành nhấn mạnh.

Để làm rõ quan điểm, TS. Võ Trí Thành dẫn ví dụ từ thị trường bất động sản. Theo ông, sự phát triển của thị trường này không chỉ đến từ nguồn cung hay nhu cầu lớn mà còn nhờ sự tham gia của đội ngũ môi giới chuyên nghiệp. Các đơn vị này thực hiện vai trò thu thập, xác minh, tổng hợp và cung cấp thông tin đầy đủ cho các bên, qua đó giúp giảm bất cân xứng thông tin và nâng cao khả năng thành công của các giao dịch.

Thị trường M&A cũng cần được phát triển theo hướng tương tự. Thay vì để các doanh nghiệp tự tìm kiếm đối tác trong điều kiện thiếu thông tin, cần hình thành mạng lưới các tổ chức tư vấn, môi giới và kết nối đầu tư chuyên nghiệp, có đủ năng lực đánh giá doanh nghiệp, tư vấn pháp lý và hỗ trợ đàm phán. Đây sẽ là nền tảng để thị trường M&A vận hành minh bạch, hiệu quả và chuyên nghiệp hơn.

Một vấn đề khác được TS. Võ Trí Thành đề cập là cơ chế tài chính đối với hoạt động tư vấn và môi giới M&A. Theo ông, hiện nay khu vực Nhà nước vẫn chưa có cơ chế đủ linh hoạt để khuyến khích sử dụng các dịch vụ trung gian chuyên nghiệp. Trong khi đó, tại nhiều lĩnh vực như bất động sản hay tài chính, việc chi trả hoa hồng cho đơn vị môi giới được xem là khoản chi bình thường bởi họ góp phần tạo lập thị trường và giảm đáng kể rủi ro giao dịch.

Theo phân tích của ông, đối với các thương vụ M&A có giá trị lớn, chi phí thuê đơn vị tư vấn không nên được coi là khoản chi phát sinh cần hạn chế, mà phải được nhìn nhận như một khoản đầu tư để nâng cao chất lượng quyết định. Khi thông tin đầy đủ, việc định giá chính xác hơn, các rủi ro pháp lý được nhận diện sớm và khả năng thành công của thương vụ cũng sẽ cao hơn.

"Cần có cơ chế chấp nhận chi phí hợp lý cho hoạt động tư vấn, môi giới M&A. Đây không phải là chi phí lãng phí mà là khoản đầu tư để giảm rủi ro, nâng cao chất lượng quyết định và thúc đẩy các thương vụ thành công", TS. Võ Trí Thành nhấn mạnh.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh Việt Nam đang cần huy động nguồn lực lớn cho phát triển hạ tầng, năng lượng và các ngành công nghệ mới, việc phát triển một thị trường M&A minh bạch, chuyên nghiệp không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa nguồn lực đầu tư mà còn tạo thêm động lực cho quá trình tái cơ cấu doanh nghiệp, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế. Với các doanh nghiệp nhà nước, đây cũng có thể trở thành một công cụ quan trọng để mở rộng không gian phát triển trong giai đoạn tăng trưởng mới, thay vì chỉ dựa vào mô hình đầu tư truyền thống.