Từ 1/12, áp dụng quy trình giám sát mới về phòng, chống rửa tiền

Giám sát phòng, chống rửa tiền theo quy trình 3 bước

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành Thông tư số 57/2026/TT-NHNN quy định về trình tự, thủ tục giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực tiền tệ, hoạt động ngân hàng.

Thông tư áp dụng đối với các đối tượng báo cáo theo quy định của Luật Phòng, chống rửa tiền số 14/2022/QH15, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 23/2026/QH16, thuộc trách nhiệm quản lý nhà nước về tiền tệ, hoạt động ngân hàng của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Một trong những quy định đáng chú ý là việc kết hợp giám sát tuân thủ và giám sát trên cơ sở rủi ro, phù hợp với đặc điểm, mức độ rủi ro của các nhóm đối tượng giám sát, nguồn lực và thực tiễn công tác giám sát. Đồng thời, kết hợp giữa hoạt động giám sát từ xa và thanh tra, kiểm tra tại chỗ; tăng cường phối hợp, chia sẻ thông tin giữa đơn vị thực hiện giám sát với các đơn vị có chức năng thanh tra, kiểm tra trong xây dựng và triển khai kế hoạch thanh tra, kiểm tra hằng năm về phòng, chống rửa tiền.

Theo Thông tư, trình tự, thủ tục giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền gồm 3 bước:

Bước 1: Thu thập, tổng hợp, xử lý tài liệu, thông tin, dữ liệu.

Bước 2: Thực hiện các nội dung giám sát tuân thủ, giám sát trên cơ sở rủi ro.

Bước 3: Lập báo cáo giám sát, đề xuất các biện pháp áp dụng trong giám sát.

Đối với giám sát tuân thủ, đơn vị thực hiện giám sát có trách nhiệm xem xét, theo dõi, đánh giá, phân tích, nhận định việc tuân thủ chế độ thông tin, báo cáo của đối tượng giám sát theo các điều 15, 25, 26, 34, 36 và 37 của Luật Phòng, chống rửa tiền, các văn bản quy định chi tiết và những quy định liên quan.

Bên cạnh đó, đơn vị thực hiện giám sát còn xem xét, theo dõi, đánh giá, phân tích, nhận định về quy định nội bộ của đối tượng giám sát theo Điều 24 Luật Phòng, chống rửa tiền và các văn bản quy định chi tiết có liên quan; đồng thời giám sát việc tuân thủ các chỉ đạo, yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về phòng, chống rửa tiền (nếu có).

Đánh giá, chấm điểm và xếp loại mức độ rủi ro rửa tiền

Đối với giám sát trên cơ sở rủi ro, Thông tư quy định việc đánh giá mức độ rủi ro rửa tiền của đối tượng giám sát dựa trên ba nhóm nội dung: rủi ro cấu trúc, rủi ro cố hữu và cơ chế kiểm soát, phòng ngừa rủi ro rửa tiền.

Trong đó, đánh giá rủi ro cấu trúc là đánh giá rủi ro rửa tiền từ quy mô hoạt động và mô hình tổ chức của đối tượng giám sát. Các thông tin phục vụ đánh giá gồm giấy phép hoạt động, tổng tài sản, cơ cấu tổ chức quản lý, mạng lưới hoạt động trong nước và nước ngoài; thông tin về ngân hàng mẹ của chi nhánh ngân hàng nước ngoài, công ty mẹ, công ty con (nếu có).

Đối với rủi ro cố hữu, việc đánh giá được thực hiện trên các yếu tố gồm khách hàng; sản phẩm, dịch vụ cung cấp cho khách hàng; cách thức phân phối sản phẩm, dịch vụ và khu vực địa lý.

Cụ thể, rủi ro rửa tiền từ khách hàng được đánh giá thông qua số lượng khách hàng, số lượng tài khoản, tổng giá trị giao dịch, phân theo mức độ rủi ro rửa tiền của khách hàng do đối tượng giám sát phân loại; khách hàng cá nhân hoặc tổ chức; khách hàng cư trú hoặc không cư trú và ngành nghề kinh doanh.

Rủi ro từ sản phẩm, dịch vụ được xem xét thông qua số lượng khách hàng và tổng giá trị giao dịch của khách hàng, phân theo các sản phẩm, dịch vụ có mức độ rủi ro cao về rửa tiền.

Đối với cách thức phân phối sản phẩm, dịch vụ, thông tin đánh giá gồm số lượng khách hàng, số lượng giao dịch và tổng giá trị giao dịch thực hiện qua từng kênh phân phối như giao dịch trực tiếp, giao dịch điện tử từ xa hoặc các kênh khác. Trong khi đó, rủi ro từ khu vực địa lý được đánh giá dựa trên số lượng khách hàng và tổng giá trị các giao dịch liên quan đến quốc gia, vùng lãnh thổ có rủi ro cao về rửa tiền hoặc các khu vực địa lý trong nước có rủi ro cao về rửa tiền.

Đối với cơ chế kiểm soát, phòng ngừa rủi ro, Thông tư quy định việc đánh giá rủi ro từ công tác quản trị, điều hành trong phòng, chống rửa tiền; việc ban hành, thực hiện các chính sách, quy định nội bộ và các thông tin liên quan khác (nếu có).

Thông tin phục vụ đánh giá bao gồm việc phân công, sắp xếp nhân sự thực hiện công tác phòng, chống rửa tiền; đánh giá, cập nhật rủi ro rửa tiền hằng năm; xây dựng và ban hành chính sách kiểm soát rủi ro; quy trình giám sát giao dịch và cơ chế báo cáo giao dịch đáng ngờ.

Ngoài ra, đơn vị thực hiện giám sát còn đánh giá thông tin về hoạt động đào tạo, bồi dưỡng; công tác kiểm soát, kiểm toán nội bộ về phòng, chống rửa tiền; việc theo dõi và tình hình khắc phục các phát hiện kiểm toán (nếu có).

Theo Thông tư, định kỳ, đơn vị thực hiện giám sát yêu cầu và hướng dẫn đối tượng giám sát cung cấp tài liệu, thông tin, dữ liệu thuộc các nội dung nêu trên để phục vụ đánh giá, phân tích, chấm điểm và xếp loại mức độ rủi ro rửa tiền.

Việc giám sát trên cơ sở rủi ro được thực hiện theo nội dung đánh giá, phương pháp và công cụ chấm điểm rủi ro do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quyết định đối với các nhóm đối tượng giám sát khác nhau trong từng thời kỳ.

Trên cơ sở kết quả đánh giá, đơn vị thực hiện giám sát báo cáo Thống đốc Ngân hàng Nhà nước kết quả xếp loại đối tượng giám sát theo các mức độ rủi ro; xem xét, phân bổ nguồn lực giám sát và đề xuất áp dụng các biện pháp giám sát theo quy định tại Chương VI của Thông tư, tương ứng với mức độ rủi ro rửa tiền đã được xác định.

Đồng thời, kết hợp kết quả này với các nguồn tài liệu, thông tin, dữ liệu sẵn có và các nguồn khác (nếu có) để xác định đối tượng, tần suất, nội dung, quy mô giám sát, kiểm tra, phục vụ xây dựng kế hoạch kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất.

Thông tư số 57/2026/TT-NHNN có hiệu lực thi hành từ ngày 1/12/2026.