Nghịch lý quốc gia khai thác vàng hàng đầu thế giới, tiêu thụ chỉ dưới 15 tấn

Theo Global Gold Yearbook 2026 của Metals Focus, Mexico khai thác 113,5 tấn vàng trong năm 2025, giảm khoảng 3% so với mức 117,5 tấn của năm trước. Với sản lượng này, Mexico nằm trong nhóm các quốc gia khai thác vàng lớn trên thế giới.

Một số nguồn khác như Cục Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) ước tính sản lượng của Mexico ở mức 130 tấn, trong khi News18 đưa ra con số 140,3 tấn.

Tuy nhiên, nhu cầu vàng trang sức và vàng miếng, tiền xu tại Mexico đạt khoảng 13,5 tấn trong năm 2025, trong khi phần lớn sản lượng được xuất khẩu, theo dữ liệu của PesoMXN và Expansión. Nói cách khác, với sản lượng 113,5 tấn, Mexico sản xuất gấp hơn 7 lần nhu cầu của chính người dân nước này.

Mexico khai thác hơn 113 tấn vàng mỗi năm nhưng người dân trong nước chỉ tiêu thụ chưa đến 15 tấn. Ảnh: Mexico News Daily

Đặt trong bối cảnh toàn cầu, sự chênh lệch càng đáng chú ý. Năm 2025, nhu cầu vàng trang sức và vàng miếng, tiền xu tại Ấn Độ đạt tổng cộng 710,9 tấn, theo Hội đồng Vàng Thế giới (WGC). Trong khi đó, hai nhóm nhu cầu này tại Trung Quốc đạt khoảng 791,8 tấn.

Nói cách khác, nhu cầu của Ấn Độ gấp hàng trăm lần sản lượng nội địa, khiến nước này phụ thuộc gần như hoàn toàn vào nhập khẩu để đáp ứng nhu cầu trang sức, văn hóa và đầu tư.

Trung Quốc sản xuất 384,3 tấn nhưng nhu cầu lên tới 1.003 tấn. Mexico thì ngược lại. Phần lớn số vàng dư thừa được xuất khẩu hoặc đưa vào các ngành công nghiệp điện tử, dược phẩm và sản xuất xe hơi.

Văn hóa tích lũy vàng chưa phổ biến 

Để lý giải nhu cầu vàng nội địa thấp, chuyên gia kinh tế Mexico Guillermo Barba, CEO công ty tư vấn tài chính Top Money Report, cho rằng yếu tố văn hóa có vai trò đáng kể.

Theo ông, người Mexico quen thuộc với bạc hơn vàng. Vàng chưa trở thành phương tiện tích lũy giá trị phổ biến trong đời sống của nhiều người dân, dù đây là kim loại có giá trị cao trên thị trường quốc tế.

Sự khác biệt thể hiện rõ khi so sánh với Ấn Độ, nơi vàng gắn bó lâu đời với hôn lễ, tín ngưỡng và các nghi lễ gia đình. Tặng vàng trong đám cưới không chỉ mang ý nghĩa trang sức mà còn được xem là cách trao tài sản, tích lũy của cải.

“Ở Ấn Độ, vàng là trung tâm của văn hóa trong nhiều thế kỷ, đặc biệt là trong các đám cưới. Tặng vàng là một truyền thống và điều đó đã biến Ấn Độ thành một người tiêu dùng vàng khổng lồ trong nhiều năm”, ông Barba nói.

Tại Mexico, vàng cũng từng được các nền văn minh Mesoamerica sử dụng để chế tác trang sức và vật phẩm nghi lễ. Tuy nhiên, đối với họ, những thứ thực sự quý giá không phải là vàng, mà là lông chim quý và đá xanh (jade). 

Khi người Tây Ban Nha đến, họ mang theo một quan niệm hoàn toàn khác về vàng, nhưng quan niệm đó chưa bao giờ thấm sâu vào tầng lớp dân chúng Mexico như một chuẩn mực tiết kiệm.

Bạc: Người thay thế không hoàn hảo

Trong khi đó, bạc là kim loại gần gũi hơn với người Mexico. Theo USGS, Mexico khai thác khoảng 6.300 tấn bạc trong năm 2025, chiếm khoảng 24% sản lượng toàn cầu và tiếp tục là quốc gia sản xuất bạc lớn nhất thế giới.

Bạc mới là kim loại gần gũi với người Mexico: nước này sản xuất khoảng 6.300 tấn bạc mỗi năm, chiếm gần 1/4 sản lượng toàn cầu và giữ vị trí số một thế giới. Ảnh: Habeeb Salloum

Một trong những hình thức nắm giữ bạc tại Mexico là mua đồng xu Libertad do Xưởng đúc tiền Mexico phát hành. Đây là xưởng đúc tiền lâu đời nhất châu Mỹ, hoạt động từ năm 1535. 

Bạc được xem là một kênh bảo toàn giá trị và chống lạm phát dễ tiếp cận hơn so với vàng. Tuy nhiên, ngay cả bạc cũng chưa được khai thác hết tiềm năng như một kênh đầu tư bài bản. 

Như ông Barba nhận xét, người Mexico quen thuộc với bạc hơn, “nhưng cũng không tận dụng nó nhiều như đáng lẽ phải làm”.

Dù vậy, nhu cầu vàng tại Mexico không hoàn toàn đứng yên. Một xu hướng đáng chú ý trong những năm gần đây, đặc biệt sau đại dịch Covid-19, là một bộ phận người trẻ bắt đầu mua trang sức vàng như một cách giữ tài sản.

Trả lời El Universal, bà Lourdes Cázares, Chủ tịch Phòng Trang sức Jalisco, cho biết từ năm 2023, người trẻ có xu hướng tìm mua vòng tay, dây chuyền vàng, với một số sản phẩm có giá khoảng 30.000 peso (khoảng 12,1 triệu đồng).

Khác với mua xe (có thể bị đâm, bị trộm) hay chi tiêu cho du lịch (tiền đi rồi không lấy lại được), vàng trang sức vẫn giữ được giá trị và có thể bán hoặc cầm cố khi cần. Trong bối cảnh người trẻ không muốn mua nhà, công việc chỉ ngắn hạn và cuộc sống ít ổn định, vàng trở thành một "khoản tiết kiệm" dễ tiếp cận hơn.

Đại dịch đã thúc đẩy xu hướng này: khi sự chắc chắn bị lung lay, vàng trang sức trở thành một nơi trú ẩn mà người trẻ có thể chạm vào và cảm nhận được.

Dù vậy, đây mới là xu hướng được ghi nhận trong một bộ phận người tiêu dùng, chưa đủ cơ sở để kết luận tập quán tích lũy vàng tại Mexico đã thay đổi trên diện rộng.

Theo USGS, Alto Nivel, PesoMXN