Từ 1/8, đưa người nghiện ma túy từ 12 đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc

Chiều 25/7, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước công bố Pháp lệnh đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XVI thông qua.

Quang cảnh họp báo.

Theo đó, từ ngày 1/8/2026, Pháp lệnh số 03/2026/UBTVQH16 về trình tự, thủ tục Tòa án nhân dân xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc chính thức có hiệu lực. Pháp lệnh gồm 5 chương, 48 điều, được Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XVI thông qua tại Phiên họp thứ 4 ngày 8/7/2026, thay thế Pháp lệnh số 01/2022/UBTVQH15 nhằm bảo đảm thống nhất với Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 và đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong công tác xử lý người chưa thành niên nghiện ma túy.

Theo Tòa án nhân dân tối cao, việc ban hành Pháp lệnh mới xuất phát từ cả yêu cầu về chính trị, pháp lý và thực tiễn. Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 đã bổ sung quy định người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi nghiện ma túy có thể bị đưa đi cai nghiện tại trường giáo dưỡng, đồng thời sửa đổi nhiều quy định liên quan đến đối tượng áp dụng, hoãn, miễn, tạm đình chỉ việc chấp hành quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc. Luật cũng giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định trình tự, thủ tục để Tòa án nhân dân xem xét, quyết định áp dụng biện pháp này.

Bên cạnh đó, quá trình thực hiện Pháp lệnh năm 2022 bộc lộ nhiều bất cập như chưa thể chế hóa chủ trương chuyển đổi số; trình tự phiên họp còn cứng nhắc; thời hạn giải quyết kéo dài; quy định bắt buộc phải hoãn phiên họp khi Kiểm sát viên vắng mặt ở cấp sơ thẩm chưa phù hợp với yêu cầu giải quyết kịp thời các vụ việc.

Theo Tòa án nhân dân tối cao, việc xây dựng Pháp lệnh nhằm hoàn thiện quy định pháp luật, bảo đảm đồng bộ với Luật Phòng, chống ma túy năm 2025; khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong hoạt động tư pháp. Một trong những quan điểm xuyên suốt của Pháp lệnh là bảo đảm thủ tục thân thiện, đặt lợi ích tốt nhất của người chưa thành niên lên hàng đầu, giải quyết vụ việc nhanh chóng để người nghiện sớm được cai nghiện, phục hồi và phát triển lành mạnh.

Về phạm vi điều chỉnh, Pháp lệnh quy định đầy đủ trình tự, thủ tục để Tòa án xem xét quyết định đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc; thủ tục xem xét hoãn, miễn, tạm đình chỉ hoặc miễn chấp hành thời gian còn lại; cũng như trình tự giải quyết khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị đối với các quyết định của Tòa án. Đối tượng áp dụng bao gồm các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền và người nghiện ma túy trong độ tuổi từ đủ 12 đến dưới 18 theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy.

Đáng chú ý, Pháp lệnh bổ sung nhiều quy định mới theo hướng hiện đại hóa hoạt động của Tòa án. Trong đó, lần đầu tiên quy định Tòa án nhân dân tối cao có trách nhiệm tổ chức thống kê, số hóa hồ sơ, xây dựng và quản lý cơ sở dữ liệu về việc xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc. Đồng thời, cho phép gửi, nhận văn bản, quyết định, hồ sơ, tài liệu bằng phương tiện điện tử, góp phần hiện thực hóa chủ trương chuyển đổi số trong hoạt động tư pháp.

Pháp lệnh cũng bãi bỏ một số quy định đã được Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 điều chỉnh; sửa đổi trình tự điều hành phiên họp theo hướng giao Thẩm phán chủ động điều hành việc hỏi, tranh luận phù hợp với từng vụ việc thay vì quy định cứng về trình tự thủ tục.

Một điểm mới quan trọng khác là rút ngắn hàng loạt thời hạn trong quá trình giải quyết hồ sơ như thời gian thụ lý, yêu cầu bổ sung tài liệu, mở phiên họp, xem xét quyết định, bổ sung hồ sơ cũng như thời hạn khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị. Theo Tòa án nhân dân tối cao, việc điều chỉnh này nhằm bảo đảm giải quyết vụ việc nhanh chóng, kịp thời, đồng thời giảm áp lực trong công tác quản lý, tạm giữ người nghiện ma túy.

Đặc biệt, đối với phiên họp sơ thẩm xem xét quyết định đưa người nghiện ma túy đi cai nghiện bắt buộc, nếu Kiểm sát viên vắng mặt thì Tòa án vẫn tiến hành phiên họp, không phải hoãn như trước đây. Quy định này nhằm nâng cao trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong thực hiện nhiệm vụ, tránh kéo dài thời gian giải quyết. Riêng đối với phiên họp giải quyết khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị ở cấp phúc thẩm vẫn giữ quy định hiện hành, theo đó nếu Kiểm sát viên vắng mặt thì Tòa án phải hoãn phiên họp.

Ngoài ra, Pháp lệnh còn bỏ quy định dẫn chiếu trực tiếp đến các điều, khoản của Luật Phòng, chống ma túy nhằm bảo đảm tính ổn định khi Luật được sửa đổi trong tương lai; bổ sung trách nhiệm của Tòa án nhân dân tối cao trong việc hướng dẫn thi hành; đồng thời quy định cụ thể về hiệu lực thi hành và điều khoản chuyển tiếp để bảo đảm việc áp dụng biện pháp cai nghiện bắt buộc không bị gián đoạn, thống nhất và hiệu quả.

Mời quý độc giả xem video: Không khí bầu cử tại Hà Nội.