Từ 15.11, thu tiền hoạt động ở trường: Gắn nhãn 'tự nguyện' chưa đủ

Học sinh tham gia hoạt động thực hành cùng giáo viên.Ảnh minh họa: AI

Cùng được giới thiệu là rèn kỹ năng, trải nghiệm hay phát triển năng khiếu, một hoạt động trong trường có thể thuộc nhóm không thu tiền, trong khi hoạt động khác được phép thu có điều kiện. Phụ huynh vì thế cần biết con đang tham gia loại hoạt động nào trước khi nhìn vào mức đóng.

Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT, có hiệu lực từ ngày 15.11.2026, phân định hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học tại cơ sở giáo dục phổ thông. Đây là quy định về hai nhóm hoạt động, không phải danh mục tổng hợp tất cả khoản thu trong trường học. 

Phần giáo dục nền tảng không thể trở thành dịch vụ thu tiền

Hoạt động giáo dục tăng cường được tổ chức ngoài thời lượng chính khóa, trong thời gian dạy học hai buổi/ngày hoặc theo lộ trình triển khai hai buổi/ngày. Mục tiêu là bổ sung nội dung cần thiết, tăng thực hành, trải nghiệm và khả năng vận dụng kiến thức.

Những nội dung nền tảng như giáo dục đạo đức, lịch sử, văn hóa, thể chất, an toàn giao thông; khoa học, công nghệ, năng lực số; thực hành STEM, ngoại ngữ và kỹ năng sống được xác định trong nhóm giáo dục tăng cường. Nguyên tắc là bảo đảm cơ hội tiếp cận cho mọi học sinh, không thu tiền người học. 

Điểm đáng chú ý nằm ở bản chất của hoạt động. Một nội dung cần thiết cho mục tiêu giáo dục toàn diện không thể chỉ dành cho những học sinh có gia đình sẵn sàng đóng thêm tiền.

Từ góc nhìn phụ huynh, câu hỏi đầu tiên nên là: hoạt động này nằm trong kế hoạch giáo dục tăng cường hay kế hoạch đáp ứng nhu cầu riêng? Nếu thuộc nhóm tăng cường, việc có thêm một đơn đăng ký hoặc một tên gọi hấp dẫn không làm thay đổi nguyên tắc không thu tiền.

Nhóm nào được thu kinh phí?

Hoạt động theo nhu cầu người học được tổ chức ngoài thời gian chính khóa và giáo dục tăng cường, đáp ứng sở thích, năng khiếu, định hướng phát triển cá nhân. Nội dung có thể mở rộng, nâng cao hoặc chuyên sâu về nghệ thuật, thể thao, ngoại ngữ, năng lực số, trí tuệ nhân tạo và những lĩnh vực phù hợp.

Với cơ sở giáo dục công lập, việc thu phải nằm trong danh mục và không vượt mức do UBND cấp tỉnh quyết định; thu, chi phải công khai. Tham gia là lựa chọn tự nguyện, không được gây áp lực hay lấy việc tham gia làm căn cứ đánh giá học tập, rèn luyện, thi đua. 

Như vậy, “phụ huynh đồng ý” chưa phải toàn bộ căn cứ để thu. Còn phải xem nội dung có thuộc nhóm được tổ chức theo nhu cầu hay không, thời gian bố trí có phù hợp, và khoản thu tại trường công có đúng danh mục, giới hạn của địa phương.

Một lớp năng khiếu chuyên sâu để học sinh lựa chọn khác với phần giáo dục nền tảng dành cho tất cả học sinh. Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào tên “câu lạc bộ”, “trải nghiệm” hay “kỹ năng” để kết luận hoạt động đó được thu tiền.

Thông tư xác định việc phân loại phải dựa vào mục tiêu, đối tượng, nội dung, mức độ yêu cầu, thời gian và cách thức tổ chức. Dạy thêm, học thêm chịu quy định riêng, không thể đổi tên để chuyển sang một cơ chế thu khác. 

Phụ huynh cần một thông báo đủ rõ

Để lựa chọn thực chất, gia đình cần được biết con sẽ học gì, học khi nào, ai phụ trách, mức thu dựa trên căn cứ nào và việc không đăng ký có ảnh hưởng gì đến thời khóa biểu của con.

Đây cũng là cách tránh hai hiểu lầm trái chiều: cho rằng mọi hoạt động ngoài chính khóa đều phải miễn phí, hoặc cho rằng hễ ngoài chính khóa thì trường được thu tiền.

Một thông báo chỉ nêu tên chương trình và số tiền sẽ khó giúp phụ huynh phân biệt. Thông báo rõ kế hoạch, nội dung, đối tượng và căn cứ thu mới tạo điều kiện để gia đình quyết định theo nhu cầu thực sự.

Giá trị của quy định mới nằm ở việc giữ phần giáo dục cần thiết trong khả năng tiếp cận của mọi học sinh, đồng thời dành chỗ cho những lựa chọn phát triển riêng. Quyền lựa chọn ấy chỉ trọn vẹn khi phụ huynh có thể nói “không đăng ký” mà không lo con bị thiệt thòi trong học tập.