Từ 16/8, nhiều quy định mới với công ty đại chúng chính thức có hiệu lực

Thông tư 80/2026/TT-BTC sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 19/2025/TT-BTC về đăng ký công ty đại chúng, hủy tư cách công ty đại chúng và báo cáo về vốn điều lệ đã góp được kiểm toán.

Các thay đổi tập trung vào số hóa thủ tục hành chính, xác định rõ thời điểm doanh nghiệp không còn đáp ứng điều kiện công ty đại chúng, trách nhiệm báo cáo, công bố thông tin và quy trình hủy tư cách công ty đại chúng.

Từ 16/8, nhiều quy định mới với công ty đại chúng chính thức có hiệu lực. Ảnh minh họa

Có thể sử dụng tài khoản định danh điện tử khi làm thủ tục

Một trong những điểm mới đáng chú ý từ ngày 16/8 là việc sử dụng thông tin định danh điện tử trong quá trình thực hiện thủ tục liên quan đến công ty đại chúng.

Theo quy định, hồ sơ đăng ký công ty đại chúng, hồ sơ và tài liệu báo cáo hủy tư cách công ty đại chúng có thể được nộp trực tiếp, qua đường bưu điện hoặc trên hệ thống dịch vụ công trực tuyến.

Trường hợp sử dụng tài khoản định danh điện tử, thông tin về danh tính điện tử, thông tin được tích hợp trên căn cước điện tử và tài khoản định danh điện tử có giá trị chứng minh tương đương với việc cung cấp hoặc xuất trình giấy tờ, tài liệu chứa thông tin tương ứng.

Quy định mới cũng theo hướng giảm việc doanh nghiệp phải cung cấp lại những thông tin đã có trên hệ thống dữ liệu của cơ quan Nhà nước.

Theo đó, Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giấy tờ pháp lý tương đương trong hồ sơ đăng ký công ty đại chúng chỉ được yêu cầu trong trường hợp cơ quan giải quyết thủ tục không khai thác được thông tin từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp hoặc các cơ sở dữ liệu quốc gia khác.

Xác định rõ thời điểm doanh nghiệp không còn đủ điều kiện công ty đại chúng

Thông tư 80/2026/TT-BTC quy định cụ thể hơn cách xác định thời điểm công ty đại chúng không còn đáp ứng một trong các điều kiện theo quy định của pháp luật về chứng khoán.

Đối với trường hợp không đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông, thời điểm xác định là ngày đăng ký cuối cùng theo danh sách cổ đông do Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam lập.

Nếu công ty đại chúng chưa đăng ký cổ phiếu tại Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam, thời điểm xác định căn cứ vào ngày công ty lập danh sách cổ đông.

Đối với trường hợp doanh nghiệp không còn đáp ứng điều kiện về vốn điều lệ đã góp hoặc vốn chủ sở hữu, thời điểm được xác định là ngày tổ chức kiểm toán được chấp thuận ký báo cáo kiểm toán báo cáo tài chính năm gần nhất hoặc ký văn bản xác nhận về vốn chủ sở hữu.

Vốn chủ sở hữu được xác định theo báo cáo tài chính lập theo chế độ kế toán doanh nghiệp.

Đáng chú ý, đối với công ty đăng ký công ty đại chúng hoặc công ty đại chúng là công ty mẹ trong mô hình công ty mẹ - công ty con, chỉ tiêu vốn chủ sở hữu phải được xem xét trên cả báo cáo tài chính riêng của công ty mẹ và báo cáo tài chính hợp nhất.

Việc quy định cụ thể thời điểm xác định giúp doanh nghiệp và cơ quan quản lý có căn cứ thống nhất để tính các thời hạn báo cáo, khắc phục điều kiện hoặc thực hiện thủ tục hủy tư cách công ty đại chúng.

Không còn đủ điều kiện, doanh nghiệp phải báo cáo trong 15 ngày

Một mốc thời gian doanh nghiệp cần lưu ý là 15 ngày.

Theo quy định mới, trong vòng 15 ngày kể từ ngày không còn đáp ứng một trong các điều kiện của công ty đại chúng, doanh nghiệp phải gửi văn bản thông báo đến Ủy ban Chứng khoán Nhà nước kèm tài liệu chứng minh.

Công ty đồng thời phải thực hiện công bố thông tin trên trang thông tin điện tử của mình và trên trang thông tin điện tử của Sở Giao dịch Chứng khoán nơi cổ phiếu đang được niêm yết hoặc đăng ký giao dịch.

Trong thời gian chưa có thông báo hủy tư cách công ty đại chúng của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, doanh nghiệp vẫn phải tiếp tục thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ áp dụng đối với công ty đại chúng.

Điều này đồng nghĩa việc doanh nghiệp không còn đáp ứng một điều kiện tại một thời điểm nhất định không làm tư cách công ty đại chúng tự động chấm dứt ngay.

Sau một năm không khôi phục điều kiện phải làm thủ tục hủy tư cách

Thông tư 80 cũng làm rõ cách xử lý sau khi doanh nghiệp không còn đáp ứng điều kiện công ty đại chúng.

Nếu sau một năm kể từ ngày không còn đáp ứng điều kiện mà doanh nghiệp vẫn chưa khôi phục được các điều kiện theo quy định, trong thời hạn 30 ngày, công ty phải gửi hồ sơ hủy tư cách công ty đại chúng tới Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

Ngược lại, nếu sau một năm doanh nghiệp đã đáp ứng trở lại các điều kiện của công ty đại chúng, doanh nghiệp phải thông báo cho Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và thực hiện công bố thông tin trong thời hạn theo quy định.

Như vậy, doanh nghiệp cần theo dõi chặt chẽ các chỉ tiêu về vốn, cơ cấu cổ đông và các điều kiện pháp lý khác thay vì chỉ rà soát tại thời điểm lập báo cáo thường niên.

Cơ quan quản lý có thể chủ động xem xét hủy tư cách công ty đại chúng

Quy định mới cũng bổ sung cơ chế xử lý đối với trường hợp doanh nghiệp không chủ động thực hiện nghĩa vụ báo cáo.

Trường hợp công ty không gửi hồ sơ, tài liệu theo quy định, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước có thể căn cứ vào danh sách cổ đông do Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam cung cấp hoặc báo cáo tài chính năm gần nhất đã được kiểm toán để xem xét việc hủy tư cách công ty đại chúng.

Đối với doanh nghiệp không tổ chức Đại hội đồng cổ đông thường niên, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam có trách nhiệm cung cấp danh sách cổ đông định kỳ để phục vụ việc xác định doanh nghiệp còn đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông hay không.

Nếu doanh nghiệp không đáp ứng điều kiện trong thời gian theo quy định, cơ quan quản lý có thể tiến hành các bước xem xét hủy tư cách công ty đại chúng và thông báo cho các đơn vị liên quan.

Hai năm không công bố báo cáo tài chính có thể bị hủy tư cách

Nghĩa vụ công bố thông tin là một nội dung doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý.

Theo quy định mới, trường hợp công ty đại chúng không công bố báo cáo tài chính năm được kiểm toán trong 2 năm liên tục, sau khi hết thời hạn theo quy định mà doanh nghiệp vẫn không thực hiện, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước có thể tiến hành thủ tục hủy tư cách công ty đại chúng.

Cơ chế xử lý cũng được áp dụng đối với trường hợp công ty đại chúng không công bố thông tin về nghị quyết Đại hội đồng cổ đông thường niên trong 2 năm liên tục.

Quy định này gắn việc duy trì tư cách công ty đại chúng với nghĩa vụ minh bạch thông tin, một trong những yêu cầu nền tảng của thị trường chứng khoán.

Đối với nhà đầu tư, đây cũng là cơ sở để tăng khả năng nhận diện những doanh nghiệp kéo dài tình trạng không công bố các thông tin tài chính và quản trị quan trọng.

Quy định cụ thể với doanh nghiệp sáp nhập, chuyển đổi hoặc giải thể

Thông tư 80/2026/TT-BTC đồng thời hoàn thiện quy trình hủy tư cách công ty đại chúng trong các trường hợp doanh nghiệp có thay đổi về tình trạng pháp lý.

Đối với công ty không còn đáp ứng điều kiện công ty đại chúng sau chia, hợp nhất hoặc sáp nhập, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ căn cứ thông tin cập nhật trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp hoặc thông tin từ cơ quan có thẩm quyền để xem xét xử lý.

Trường hợp công ty cổ phần là công ty đại chúng chuyển đổi thành công ty trách nhiệm hữu hạn, doanh nghiệp phải gửi thông báo tới Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sau khi được cấp giấy tờ đăng ký doanh nghiệp mới theo thời hạn quy định.

Đối với doanh nghiệp giải thể, phá sản hoặc bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, việc hủy tư cách công ty đại chúng được thực hiện trên cơ sở thông tin của cơ quan đăng ký kinh doanh hoặc quyết định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.

Công ty đại chúng cần lưu ý những gì từ ngày 16/8?

Với các quy định bắt đầu áp dụng từ ngày 16/8/2026, doanh nghiệp cần rà soát thường xuyên việc duy trì điều kiện công ty đại chúng, đặc biệt là cơ cấu cổ đông, vốn điều lệ đã góp, vốn chủ sở hữu và nghĩa vụ công bố thông tin.

Ba nhóm mốc thời gian đáng chú ý gồm 15 ngày để báo cáo khi không còn đáp ứng điều kiện; một năm để xác định khả năng khôi phục điều kiện công ty đại chúng; và 30 ngày để thực hiện các thủ tục tiếp theo trong những trường hợp được quy định.

Bên cạnh việc đơn giản hóa một số thủ tục thông qua dữ liệu và định danh điện tử, Thông tư 80/2026/TT-BTC cũng đặt ra cơ chế rõ ràng hơn để cơ quan quản lý xử lý những doanh nghiệp kéo dài tình trạng không đáp ứng điều kiện hoặc không thực hiện nghĩa vụ công bố thông tin.