Từ 18/5: Chủ tịch UBND cấp xã được tước chứng chỉ hành nghề luật sư dựa trên căn cứ nào?

Nghị định 109/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong bổ trợ tư pháp; hành chính tư pháp; hôn nhân và gia đình; thi hành án dân sự…có hiệu lực từ 18/5 đã bổ sung nhiều quy định mới về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính.

Theo Nghị định này, Chủ tịch UBND các cấp được trao thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả trong phạm vi quản lý.

Với cấp xã, Chủ tịch UBND được quyền phạt tiền đến 15 triệu đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực hành chính tư pháp, hôn nhân và gia đình; phạt đến 25 triệu đồng với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp.

Bên cạnh đó, chủ tịch UBND cấp xã có thể áp dụng các biện pháp như đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề, giấy đăng ký hành nghề, thẻ tư vấn viên pháp luật, thẻ công chứng viên, thẻ cộng tác viên trợ giúp pháp lý.

Ngoài ra, Chủ tịch UBND cấp xã còn có quyền tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.

Như vậy, trong một số trường hợp, chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề luật sư trong thời hạn quy định.

Trong khi đó, theo quy định hiện hành tại Điều 83 Nghị định 82/2020, Chủ tịch UBND cấp xã chỉ được phạt tối đa 3 triệu đồng, phạm vi xử phạt chủ yếu trong lĩnh vực hành chính tư pháp, hôn nhân và gia đình; không có thẩm quyền trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp, cũng như không được áp dụng các biện pháp như đình chỉ hoạt động hay tước chứng chỉ hành nghề.

Phân tích về quy định trên, luật sư Nguyễn Thị Thu – Đoàn Luật sư Hà Nội cho rằng, Nghị định 109/2026 đã xếp hoạt động luật sư vào nhóm bổ trợ tư pháp cùng với tư vấn pháp luật, công chứng, chứng thực, giám định tư pháp, đấu giá tài sản, trọng tài thương mại và hòa giải thương mại. Điều đó có nghĩa, đối tượng điều chỉnh ở đây là hành vi vi phạm hành chính thuộc lĩnh vực bổ trợ tư pháp. Còn người vi phạm là luật sư chỉ là trường hợp cụ thể trong phạm vi điều chỉnh chung.

Theo Luật Xử lý vi phạm hành chính, chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền xử phạt với hành vi vi phạm trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp khi người thực hiện hành vi là luật sư.

Nghị định 189/2025 quy định chi tiết về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính cũng nêu rõ, chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 50% mức tiền phạt tối đa đối với lĩnh vực tương ứng, đồng thời được tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn, được tịch thu tang vật, phương tiện và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định, tức là áp dụng chung cho mọi lĩnh vực mà chủ tịch UBND cấp xã được trao thẩm quyền chứ không loại trừ bổ trợ tư pháp.

Cũng theo luật sư Nguyễn Thị Thu, thu hồi chứng chỉ luật sư khác với tước quyền sử dụng. Tước quyền sử dụng có thời hạn là một hình thức xử phạt bổ sung nhằm ngăn chặn và răn đe hành vi vi phạm. Sau khi hết thời hạn, nếu không có vi phạm mới, người hành nghề có thể tiếp tục sử dụng chứng chỉ theo quy định.

Còn thu hồi chứng chỉ hành nghề là biện pháp quản lý nhà nước làm chấm dứt hiệu lực của chứng chỉ trong những trường hợp luật định. Theo Nghị định 121/2025, thẩm quyền thu hồi chứng chỉ hành nghề luật sư thuộc về Chủ tịch UBND cấp tỉnh.