Từ 2026, thương mại điện tử bước vào kỷ nguyên 'làm thật'

Từ mở rộng quy mô sang siết chất lượng

Thương mại điện tử Việt Nam bước sang giai đoạn phát triển mới, nơi tốc độ tăng trưởng không còn là thước đo duy nhất. Từ năm 2026, trọng tâm được chuyển sang tính minh bạch, trách nhiệm và niềm tin thị trường - những yếu tố quyết định khả năng phát triển bền vững.

Trong bối cảnh đó, việc định danh người bán, truy vết dòng tiền và liên thông dữ liệu quản lý được xem là bước chuyển quan trọng. Hệ sinh thái thương mại điện tử trở thành không gian giao dịch có kiểm chứng, có trách nhiệm pháp lý và có khả năng giám sát theo thời gian thực.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Hoàng Ninh - Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) cho biết: Niềm tin của người tiêu dùng giữ vai trò quyết định đối với sự vận hành của thị trường trực tuyến. “Khi khung pháp lý mới chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, cùng với các nghị định và thông tư hướng dẫn, hệ thống quản lý sẽ được thiết lập theo hướng liên thông dữ liệu giữa cơ quan quản lý nhà nước và các nền tảng số” - ông Hoàng Ninh nhấn mạnh.

Cách tiếp cận này không chỉ nhằm mục tiêu quản lý, mà còn để bảo vệ thị trường. Các hành vi kinh doanh hàng giả, hàng nhái, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hay lừa đảo trực tuyến sẽ bị phát hiện sớm hơn, truy vết nhanh hơn và xử lý có căn cứ pháp lý rõ ràng hơn.

Việc định danh người bán, truy vết dòng tiền và liên thông dữ liệu quản lý được xem là bước chuyển quan trọng. Ảnh minh họa

Thực tế cho thấy, thời gian qua, thương mại điện tử tăng trưởng nhanh nhưng đi kèm là những rủi ro đáng kể, người bán ẩn danh, hàng hóa không rõ nguồn gốc, khó truy trách nhiệm khi xảy ra tranh chấp. Khi việc định danh trở thành bắt buộc, thị trường sẽ dần loại bỏ những chủ thể kinh doanh chụp giật, tạo điều kiện cho các nhà bán hàng làm ăn nghiêm túc phát triển.

Ông Tống Văn Viện - Chủ tịch kiêm Giám đốc Hợp tác xã nông sản Phú Lương cho biết, việc định danh người bán có thể khiến nhiều người lo ngại về thủ tục ban đầu, nhưng về dài hạn sẽ tạo môi trường cạnh tranh công bằng hơn. Những người kinh doanh chính danh sẽ không còn phải “chung sân” với các tài khoản ảo, bán hàng không rõ nguồn gốc.

Các nền tảng như Shopee, Lazada hay TikTok Shop cũng đang điều chỉnh quy trình xác thực người bán, siết kiểm soát nội dung livestream và tăng cường kết nối dữ liệu với cơ quan quản lý. Điều này cho thấy xu hướng chuyển dịch từ “tăng trưởng người dùng” sang “tăng trưởng chất lượng” đang diễn ra rõ rệt.

Niềm tin trở thành “hạ tầng” của thị trường số

Sự thay đổi lớn nhất của thương mại điện tử giai đoạn tới nằm ở niềm tin. Một thị trường mà người mua có thể truy vết người bán, kiểm chứng nguồn gốc hàng hóa và đảm bảo giao dịch minh bạch sẽ có sức hút bền vững hơn bất kỳ chiến dịch giảm giá nào.

Người tiêu dùng hiện nay ngày càng thận trọng. Chị Nguyễn Thị Cúc, nhân viên văn phòng tại Hà Nội chia sẻ, chị thường xuyên mua hàng trực tuyến nhưng luôn lo ngại về chất lượng sản phẩm và khả năng khiếu nại. “Nếu người bán được xác thực rõ ràng, thông tin minh bạch và có thể truy trách nhiệm, quyết định mua hàng sẽ trở nên dễ dàng hơn”, chị Cúc chỉ rõ.

Không chỉ người mua, các chủ thể kinh doanh cũng nhìn thấy lợi ích từ cơ chế mới. Anh Cao Trung Hiếu - 1 tiểu thương kinh doanh mỹ phẩm trực tuyến cho biết, nhiều năm qua, anh gặp khó khi cạnh tranh với các tài khoản bán hàng trôi nổi, giá rẻ nhưng không đảm bảo chất lượng. Khi định danh người bán trở thành bắt buộc, những đơn vị làm ăn bài bản sẽ có cơ hội khẳng định uy tín và xây dựng thương hiệu lâu dài.

Bên cạnh đó, việc định danh cả người livestream cũng được kỳ vọng sẽ giảm tình trạng quảng cáo sai sự thật, bán hàng không rõ nguồn gốc hoặc lôi kéo người tiêu dùng bằng thông tin gây hiểu lầm. Khi mỗi phiên phát trực tiếp đều gắn với danh tính xác thực, trách nhiệm cá nhân sẽ được nâng cao.

Việc định danh cả người livestream cũng được kỳ vọng sẽ giảm tình trạng quảng cáo sai sự thật. Ảnh minh họa

Trong dài hạn, dữ liệu thương mại điện tử còn có thể được sử dụng để phân tích xu hướng tiêu dùng, hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu sản xuất và phân phối, đồng thời giúp nhà hoạch định chính sách nắm bắt nhanh biến động thị trường. Khi mọi giao dịch đều có thể truy vết, thương mại điện tử sẽ tiến gần hơn tới chuẩn mực của thương mại truyền thống - nơi mỗi giao dịch đều có hóa đơn, chứng từ và trách nhiệm rõ ràng.

Tuy vậy, quá trình chuyển đổi sẽ không tránh khỏi thách thức. Nhiều hộ kinh doanh nhỏ, người bán cá nhân hoặc người mới tham gia thị trường có thể gặp khó khăn ban đầu trong việc hoàn thiện hồ sơ, xác thực thông tin hay tuân thủ quy định. Điều này đòi hỏi cơ quan quản lý và các nền tảng phải có cơ chế hỗ trợ, hướng dẫn và tạo lộ trình phù hợp.

Năm 2026, thị trường thương mại điện tử được kỳ vọng trở thành bước chuyển trong tư duy phát triển. Từ chỗ ưu tiên mở rộng nhanh, thị trường chuyển sang phát triển bền vững. Từ chỗ đặt nặng số lượng người bán, chuyển sang đề cao chất lượng chủ thể. Và từ chỗ phụ thuộc vào khuyến mại, chuyển sang xây dựng niềm tin như một loại “hạ tầng mềm” của nền kinh tế số.

Minh Trang