Từ 5 sào ruộng đến trang trại công nghệ cao

Những chuyến xe chở măng tây

Năm 2012, sau khi tốt nghiệp Trường Đại học Giao thông Vận tải, chị Trâm đi làm rồi lập gia đình, chuyển về sống ở quê chồng - xã Trung Chính, tỉnh Bắc Ninh. Cuối năm đó, chị nghỉ việc, bắt đầu làm nông cùng cha mẹ chồng. Chị chứng kiến những vụ cà rốt chất đống, phơi trên cánh đồng vì thương lái không mua hết. Từ nỗi ám ảnh “được mùa mất giá”, chị muốn tìm một loại cây có giá trị cao hơn và đầu ra ổn định hơn.

Sau khi đi thực tế ở nhiều mô hình và tìm hiểu trên mạng, chị Trâm biết đến cây măng tây. Khi đó, măng tây chủ yếu được trồng ở miền Nam, đưa ra miền Bắc phải tốn chi phí vận chuyển, khiến giá bán khá cao. Chị nhìn thấy một khoảng trống thị trường và cơ hội ở đó.

Cà chua bi trồng trong nhà màng, ứng dụng công nghệ cao của chị Nguyễn Thị Trâm. ẢNH: HẢI PHONG

Chị kể: “Tôi có bác sống ở Úc. Bên đó trồng rất nhiều măng tây, bác nói giống đều nhập từ Mỹ. Tôi liên hệ với công ty ở Mỹ để nhập một vài giống về trồng thử”. Khi đó, chồng chị - anh Nguyễn Đình Hải cũng từ bỏ vị trí trưởng phòng sản xuất ở một tập đoàn điện tử của Hàn Quốc để về làm nông cùng vợ. Hai vợ chồng thuê 10 mẫu đất. Nhưng vụ đầu tiên nhanh chóng thất bại: nhiều cây chết, đến kỳ thu hoạch lại không tìm được đầu ra. Khoảng 300 triệu đồng đầu tư gần như mất trắng, đất phải trả lại, nợ vẫn còn. Chỉ còn lại 5 sào ruộng (360m2/sào) của gia đình.

Vợ chồng chị làm lại, thử nhiều giống măng tây khác nhau để tìm ra loại phù hợp với khí hậu miền Bắc. Vụ mới cho thu hoạch 30-40 kg/ngày. Vì là loại rau mới, giá thành lại cao, nên sản lượng 30-40kg măng tây lúc đó đã là “khủng hoảng” đối với hai vợ chồng. Khách chỉ đặt vài cân, chị vẫn giao tận nơi, có khi tiền vận chuyển cao hơn tiền hàng.

Chị nhớ lại: “Có những nhà hàng còn chưa biết đến măng tây, càng không biết chế biến như thế nào nên tự tay tôi xào nấu cho họ ăn thử”. Có lần, chiếc xe máy Cub 81 chở măng tây bị thủng bánh giữa đường, chị dắt xe khoảng 2km tìm chỗ sửa, lúc quay lại thì xe khách đã chạy. Lần khác, xe chết máy khi chị đang chạy theo chuyến xe gửi hàng. Hàng không gửi được, chị dắt xe vừa đi vừa khóc.

Những chuyến hàng từ Bắc Ninh sang Hà Nội, ra Hải Phòng cứ thế nối nhau. Có đêm hai vợ chồng giao hàng xong không kịp ăn, phải tạt vào ven đường mua bánh mì 5.000 đồng, chai nước suối. Trâm hiểu rằng trồng được cây mới chỉ là một nửa câu chuyện. Người làm nông còn phải biết trồng cho ai, bán ở đâu và đưa sản phẩm đến người mua bằng cách nào. Sau những chuyến xe tự tìm khách, dần dần khách hàng tìm đến tận vườn đặt mua măng tây.

Năm 2014, vợ chồng chị thành lập Công ty TNHH Xuất nhập khẩu nông sản Hải Phong. Một năm sau, công ty được cấp chứng nhận VietGAP cho măng tây xanh và cà rốt, đủ điều kiện đưa hàng vào các chuỗi siêu thị. Từ vài sào ruộng ban đầu, sản xuất dần mở rộng, tạo việc làm thường xuyên cho hơn 20 lao động, với mức thu nhập ổn định từ 6-14 triệu đồng/người/tháng.

Nhà màng không che được... rủi ro thị trường

Năm 2016, nhiều hộ không muốn tiếp tục canh tác phần đất công ích của xã vì đất xấu, năng suất thấp. Chị Trâm thuê 5ha đất đó để cải tạo và nhờ bố cùng người thân từ quê Ninh Bình sang giúp. Những ngày đầu khai hoang là những ngày quần quật ngoài ruộng dưới nắng nóng. Đất dần thành vùng sản xuất. Nhưng một cú sốc khác đến từ thị trường.

Chị chia sẻ: “Chuỗi siêu thị Fivimart lúc phá sản, họ nợ hơn 1 tỉ đồng tiền rau và cà rốt. Đợt đó mẹ tôi khóc lên khóc xuống chỉ sợ mất nhà, vì nhà đã thế chấp ngân hàng để vay vốn. Rất nhiều lần tôi nghĩ dừng lại, nhưng dừng lại lúc đó thì xấu hổ lắm. Hai vợ chồng đã gác bằng đại học, bỏ nghề để về làm nông, bố mẹ từng can ngăn, còn làng xóm thì dị nghị”.

Đầu năm 2021, chị mở rộng vùng sản xuất 10ha tại Quản Bạ, Tuyên Quang - nơi có khí hậu thích hợp để chuyên trồng rau trái vụ theo đơn đặt hàng, tiếp tục tạo công ăn việc làm cho 15-30 lao động tùy thời điểm. Doanh thu từ 13 tỷ đồng năm 2020 tăng lên 18 tỷ đồng năm 2021. Nhưng càng làm lớn, chị Trâm càng nhận ra những giới hạn mà công nghệ không thể tự giải quyết.

Từ chỗ lo làm sao bán hết vài cân măng tây, Trâm bắt đầu nhìn thấy những điểm nghẽn lớn hơn của nông nghiệp: đất đai, vốn, logistics, tiêu thụ và chế biến. Những năm gần đây, công việc của chị đã đi xa hơn việc trồng và bán nông sản. Trang trại hiện có khâu đóng gói, sơ chế; còn câu chuyện chế biến sâu vẫn là một hướng chị tiếp tục tính toán, trong đó có việc tận dụng những củ cà rốt loại 2 để làm nước ép hoặc cà rốt sấy.