Tu-95: Vì sao một thiết kế từ thập niên 1950 vẫn chưa biến mất?

Tu-95 thực hiện chuyến bay đầu tiên ngày 12/11/1952. Đây là thời điểm hàng không quân sự đang chuyển nhanh từ động cơ piston sang động cơ phản lực.

Tuy nhiên, Liên Xô lựa chọn một hướng khác cho oanh tạc cơ chiến lược tầm xa. Tu-95 sử dụng 4 động cơ tuốc bin cánh quạt NK-12 với các cặp cánh quạt đồng trục quay ngược chiều.

Thiết kế này đáp ứng một yêu cầu quan trọng: bay xa với hiệu quả nhiên liệu cao. Tu-95 có tầm bay lớn và được xây dựng ngay từ đầu cho các nhiệm vụ chiến lược.

Chính nền tảng đó tạo điều kiện để máy bay tiếp tục được sử dụng khi phương thức tác chiến thay đổi.

Vai trò của Tu-95 không đứng yên. Từ một máy bay ném bom chiến lược mang bom, dòng máy bay này được phát triển thành nhiều biến thể.

Một số phiên bản đảm nhiệm nhiệm vụ trinh sát và chống ngầm. Những phiên bản khác được chuyển sang vai trò mang tên lửa.

Tu-95MS là bước chuyển đặc biệt quan trọng. Đây là nền tảng mang tên lửa hành trình được phát triển dựa trên máy bay chống ngầm Tu-142.

Máy bay được thiết kế để sử dụng tên lửa hành trình Kh-55. Sau đó, Tu-95MS tiếp tục được hiện đại hóa để sử dụng những loại vũ khí mới hơn.

Với cách tiếp cận này, tuổi đời của thiết kế ban đầu không còn là yếu tố duy nhất quyết định giá trị của máy bay. Khung thân, động cơ và khả năng bay đường dài cung cấp nền tảng. Hệ thống điện tử và vũ khí có thể được thay đổi theo yêu cầu mới.

Chương trình Tu-95MSM thể hiện rõ cách tiếp cận đó. Máy bay được nâng cấp hệ thống điều khiển bay, định vị, liên lạc, radar và thiết bị ghi dữ liệu.

Khả năng mang tên lửa cũng được nâng lên 8 quả thay vì 4 quả, đồng thời kéo dài đáng kể thời gian phục vụ của nền tảng.

TTu-95 không phải trường hợp duy nhất. Máy bay ném bom chiến lược B-52 của Mỹ cũng thực hiện chuyến bay đầu tiên vào năm 1952 và được đưa vào biên chế từ năm 1955.

B-52 sử dụng động cơ phản lực, trong khi Tu-95 sử dụng động cơ tuốc bin cánh quạt, nhưng cả 2 đều cho thấy một nền tảng cũ có thể tiếp tục tồn tại nếu được hiện đại hóa phù hợp.

Máy bay ném bom chiến lược B-52H hiện vẫn được duy trì với các chương trình nâng cấp về radar, liên lạc và hệ thống vũ khí. Boeing công bố B-52H có tải trọng vũ khí tối đa 31,75 tấn, tốc độ tối đa Mach 0,88 và tầm bay 14.200 km.

Sự tương đồng giữa Tu-95 và B-52 cho thấy một nguyên tắc quan trọng của hàng không chiến lược: một máy bay không nhất thiết phải mới để tiếp tục có giá trị.

Điều quyết định nằm ở khả năng thực hiện nhiệm vụ. Khi Tu-95 vẫn có thể bay xa, mang tên lửa và tiếp tục được nâng cấp, thiết kế ra đời từ thập niên 1950 vẫn có lý do để tồn tại.